Ogólne zasady przyznawania zasiłków
Zgodnie z ogólnymi zasadami Wspólnoty Europejskiej kształt, zasady i organizacja zasiłków dla osób pozbawionych zatrudnienia pozostawione zostały do wewnętrznej regulacji państw członkowskich. Pomimo wielu różnic można wskazać 3 główne cechy wspólne w zakresie ustalania prawa do zasiłku z tytułu pozostawania bez pracy. Podstawowym mianownikiem jest faktyczne zaprzestanie świadczenia pracy. Choć systemy prawne niektórych państw dopuszczają możliwość podjęcia zatrudniania w niepełnym wymiarze, bez utraty prawa do świadczeń dla bezrobotnych. Inna wspólną cechą jest konieczność wykazania przez bezrobotnego chęci i możliwości podjęcia zatrudnienia poprzez zdolność do podjęcia pracy, brak zdrowotnych przeciwwskazań czy podjęcie szkoleń i kursów, umożliwiających podnoszenie kwalifikacji zawodowych. Ostatnią wspólną cechą jest uzależnienie uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od sposobu zakończenia utraconej pracy oraz okres opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.Wysokość zasiłków dla bezrobotnych w każdy państwie jest stosunkowo dużo niższa od najniższego przewidzianego w danym państwie wynagrodzenia za pracę. Takie rozwiązania mają mobilizować bezrobotnego do poszukiwania pracy i aktywizacji zawodowej. W innym razie, wysokie zasiłki miałyby destrukcyjny wpływ na chęć podjęcia pracy przez bezrobotnego, a także na chęć pracy osób uzyskujących niewysokie wynagrodzenia.
Czy wiesz, że...? |
Obywatel polski pobierający zasiłek dla bezrobotnych, w przypadku wyjazdu do państwa członkowskiego w celu poszukiwania zatrudnienia, może zachować prawo do zasiłku w przyznanej w Polsce wysokości przez okres 3 miesięcy. Warunkiem jest to, by osoba taka była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy przynajmniej przez okres 4 tygodni oraz zgłosiła swój wyjazd w tym urzędzie. Niezbędne będzie wypełnienie unijnego formularza E 300 oraz zarejestrowanie się w urzędzie pracy w państwie docelowym. |
Zasiłki w Niemczech i Belgii
W niemieckim systemie ubezpieczeń społecznych funkcjonują dwa systemy świadczeń dla bezrobotnych. Pierwszy z nich dotyczy świadczeń wypłacanych z ubezpieczenia dla bezrobotnych. By uzyskać to świadczenie, osoba musi być obowiązkowo ubezpieczona przez okres przynajmniej 12 miesięcy w ciągu ostatnich 3 lat. Okres pobierania tego świadczenia zależy od okresu podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym oraz od wieku świadczeniobiorcy. Najdłuższy możliwy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych wynosi 32 miesiące i przyznany może zostać osobom po ukończeniu 57 lat, gdy przynajmniej przez 44 miesiące podlegali obowiązkowym ubezpieczeniom. Drugim rodzajem świadczenia jest pomoc dla bezrobotnych wypłacana z pomocy społecznej. Wypłacanie tego świadczenia uzależnione jest od uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobe z potrzeb bezrobotnego. Nie jest ograniczona żadnymi okresami.Aby otrzymać zasiłek dla bezrobotnych w Belgii należy pozostawać bez pracy i bez wynagrodzenia (co wyklucza możliwość ubiegania się o zasiłki dla bezrobotnych osoby uzyskujące wynagrodzenie np. z umów o dzieło, tantiemów, itp.), być gotowym do podjęcia pracy oraz zarejestrować się w urzędzie pracy. Okres ubezpieczenia wymagany do ustalenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych jest zależny od wieku osoby ubezpieczeniowej i waha się pomiędzy 312 dniami roboczymi w ciągu ostatnich 18 miesięcy a 624 dniami roboczymi w ciągu ostatnich 36 miesięcy. Zasiłki maja charakter świadczeń ubezpieczeniowych i wypłacane są bez względu na stopień zamożności bezrobotnego. Są one częściowo opodatkowane. Nie ma określonych limitów pobierania zasiłku, z wyjątkiem szczególnych przypadków długookresowego bezrobocia. Wysokość zasiłku uzależniona jest m.in. od liczby osób pozostających na utrzymaniu bezrobotnego, sytuacji rodzinne. Ponadto, bezrobotnym, którzy ukończyli 50 rok życia, pobierającym zasiłek od roku, mającym przynajmniej 20-letni staż pracy - zasiłek wypłacany jest wraz z dodatkiem przysługującym ze względu na wiek. Ponadto osobom bezrobotnym, kontynuującym naukę, wypłacany jest zasiłek dla osób oczekujących na podjęcie pracy.
Zasiłki w Szwajcarii, we Francji oraz Irlandii
Bezrobotny ubiegający się o zasiłek w Szwajcarii musi być jej mieszkańcem, mieć ukończoną szkołę w zakresie szkolnictwa obowiązkowego, być w wieku przedemerytalnymo, stosować się do wymagań kontroli i być gotowym do podjęcia pracy. Wymaganym okresem opłacania składek na ubezpieczenia społecznej jest okres 12 miesięcy w ciągu ostatnich 2 lat poprzedzających. Pewne osoby zwolnione są z konieczności wykazania tego okresu. Maksymalnym okresem pobierania zasiłku dla bezrobotnych jest okres 400 dni, jeżeli okres ubezpieczenia wynosił 12 miesięcy. W przypadku osób uprawnionych do renty inwalidzkiej lub wypadkowej, która legitymuje się 18 miesięcznym okresem składkowym, zasiłek może być wypłacany przez 520 dni. Osoby zwolnione z warunku wykazania się okresem ubezpieczenia, mogą pobierać zasiłek tylko przez 260 dni. Wyjątkowo, w kantonach, w których wskaźnik bezrobocia przekroczy 20%, rząd może wydłużyć okres pobierania zasiłku do 520 dni.Bezrobotny ubiegający się o zasiłek dla bezrobotnych we Francji musi pozostawać bez pracy, a rezygnacja lub utrata pracy nie może wynikać z błahych powodów po stronie pracownika. Ponadto osoba ta musi aktywnie poszukiwać pracy i być fizycznie zdolną do jej podjęcia. Niezbędne będzie także zarejestrowanie w urzędzie pracy albo uczestnictwo w kursach doszkalających oraz wiek poniżej 60 roku życia. By uzyskać zasiłek dla bezrobotnych, osoba musi się wykazać odpowiednim okresem ubezpieczenia. Okres wypłaty zasiłku jest zależy od wieku bezrobotnego oraz od okresu ubezpieczenia, jakim może się on wykazać, jednak wynosi on co najmniej 7 miesięcy i nie więcej niż 42 miesiące. Jego wysokość wynosi 75% wynagrodzenia osiąganego w okresie 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o wypłatę zasiłku.
Osoba bezrobotna w Irlandii starająca się o zasiłek dla bezrobotnych w Irlandii musi być zarejestrowana w urzędzie pracy, zdolną fizycznie do podjęcia pracy oraz zdolną do podjęcia pracy w pełnym wymiarze, a także poszukującą pracy. W irlandzkim systemie ubezpieczeń społecznych funkcjonują dwa systemy świadczeń dla bezrobotnych. Pierwszy to zasiłek dla bezrobotnych wypłacany z ubezpieczenia społecznego. Bezrobotny musi legitymować się odpowiednim okresem ubezpieczenia wynoszącym 39 tygodni opłacania składek w okresie poprzedzającym utratę pracy lub 26 tygodni opłacania składek w okresie dwóch lat poprzedzających rok, w którym przyznano zasiłek dla bezrobotnych. Okres pobierania zasiłku wynosi maksymalnie 390 dni, a w przypadku osób legitymujących się okresem opłacania składek ubezpieczeniowych przez okres krótszy niż 260 dni - okres pobierania zasiłku nie może być dłuższy niż 312 dni. Zasiłek jest wypłacany nie dłużej niż do osiągnięcia wieku emerytalnego, wynoszącego 66 lat. Drugim świadczeniem dla osób bezrobotnych jest pomoc przyznawana z pomocy społecznej. Nie jest ona zależna od okresów ubezpieczenia, ani od kryterium dochodowego. Wypłacana jest w razie potrzeb osoby bezrobotnej aż do osiągnięcia przez nią 66 roku życia.
Zasiłki w Wielkiej Brytanii i Norwegii
Świadczenia przyznane osobom bezrobotnym w Wielkiej Brytanii są dwojakiego rodzaju. Pierwszym jest zasiłek dla bezrobotnych oparty na systemie składek. Osoba ubiegająca się o ten zasiłek musi spełnić szereg warunków. Musi byc to osoba zdolna do pracy, aktywnie poszukująca pracy, dyspozycyjna, nie podejmująca żadnego zajęcia zarobkowego w wymiarze większym niż 16 godzin tygodniowo, która nie jest studentem, nie osiągnęła wieku emerytalnego oraz podpisała odpowiednie porozumienie z urzędem pracy. Ponadto musi we wcześniejszym okresie podlegać ubezpieczeniom społecznym (bez określenia wymaganego okresu) i wszystkie składki musza być zapłacone. Zasiłek może być wypłacany przez okres nie przekraczający 182 dni. Drugim świadczeniem jest zasiłek dla bezrobotnych uzależniony od dochodów bezrobotnego. W przypadku ubiegania się o ten zasiłek, bezrobotny musi spełniać wszystkie powyższe warunki (z wyjątkiem okresów składkowych) oraz nie posiadać oszczędności przekraczających 8000 GBP, a partner takiej osoby nie może pracować w wymiarze większym niż 24 godziny w tygodniu. Ponadto ubiegający się o przyznanie tego zasiłku musi być mieszkańcem lub rezydentem Wielkiej Brytanii, co rozstrzygane jest w każdym indywidualnym przypadku.Ubiegający się o zasiłek dla bezrobotnych w Norwegii musi być zarejestrowany w urzędzie pracy, zdolny do podjęcia pracy i otwarty na propozycje pracy. Norweski ustawodawca, w przeciwieństwie do wielu innych europejskich, nie wymaga wykazania się odpowiednim okresem ubezpieczenia, a jedynie osiągnięcia dochodu w wysokości 1,5-krotności określonej podstawy wymiaru w ostatnim roku kalendarzowym albo przynajmniej średnią roczną tej podstawy w okresie trzech ostatnich lat. Okres, przez jaki maksymalnie zasiłek dla bezrobotnych może być wypłacany, wynosi 104 tygodnie.
Zasiłki w Austrii i Danii
W przypadku ubiegania się o zasiłek dla bezrobotnych w Austrii, bezrobotny musi być dyspozycyjny, zdolny i chętny do podjęcia pracy oraz nie wyczerpał okresu pobierania zasiłku. Bezrobotny musi ponadto legitymować się 52 tygodniowym okresem ubezpieczenia w ciągu ostatnich 24 miesięcy. W przypadku bezrobotnych w wieku do 25 roku życia, okres ubezpieczenia musi wynieść 26 tygodni w okresie ostatnich 12 miesięcy. Świadczenia dla bezrobotnych mogą przybrać formę zasiłku lub pomocy. Pomoc dla bezrobotnych nie jest ograniczona żądny i dodatkowymi warunkami, a okres jej wypłaty nie może przekroczyć 52 tygodni. Długość okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych uzależniona jest od wieku bezrobotnego oraz od okresu ubezpieczenia. Minimalny okres wynosi 20 tygodni, maksymalny natomiast 52 tygodnie. Warto zaznaczyć, że okres pobierania zasiłku może być wydłużany przez udział w szkoleniach zawodowych.Warunkami uzyskania zasiłku dla bezrobotnych w Danii jest pozostawanie bez zatrudnienia bez własnej winy, aktywne poszukiwanie pracy, zarejestrowanie w urzędzie pracy, gotowość do podjęcia zatrudnienia. Minimalny wymagany okres opłacania składek na ubezpieczenia społeczne wynosi 52 tygodnie w przeciągu ostatnich 3 lat. Okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych ograniczony jest do dwóch lat. Po upływie tego okresu zasiłek wypłacany jest tylko osobom uczestniczącym w kursach preorientacji zawodowej.
Podsumowanie
Wyjeżdżając z Polski w poszukiwaniu pracy do innych krajów UE i na teren EOG osoby bezrobotne często nie wiedzą o tym , że będąc zarejestrowaną we właściwym dla siebie ze względu na miejsce stałego zamieszkania powiatowym urzędzie pracy posiadają prawo do zasiłku dla bezrobotnych w Austria, Belgii, Danii, Finlandii, Francji, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Irlandii, Islandii, Luksemburgu, Niemczech, Norwegii, Portugalii, Szwajcarii, Szwecji, Włoszech, Wielkiej Brytanii, Cyprze, Czechach, Estonii, Litwie, Łotwie, Malcie, Słowacji , Słowenii i Węgrzech przez okres 3 miesięcy.Ważnym jest to, że zasiłek dla bezrobotnych, jego wysokość ustala się w kraju, w którym nabywa się prawo do tego zasiłku, a następnie przeliczany jest na walutę tego kraju, w którym poszukujemy pracy i wypłacany jest w tamtejszym urzędzie pracy lub innej instytucji odpowiadającej za wypłatę takiego zasiłku.
Czy wiesz, że...? |
Niezbędnym dokumentem, który musi posiadać osoba bezrobotna, aby przesłano jej zasiłek do kraju poszukiwania pracy, jest formularz E 303. Bezrobotny zachowuje prawo do zasiłku w kraju, w którym nabył prawo do zasiłku, jeżeli powróci przed upływem okresu wskazanego w formularzu E 303. |
Świadczenie dla bezrobotnych w kraju UE i EOG nabędą te osoby, które przed wyjazdem:
- są zarejestrowane w powiatowym urzędzie pracy i mają prawo do świadczeń tytułem bezrobocia,
- nie są studentami,
- są zarejestrowane w powiatowym urzędzie pracy przez minimum 4 tygodnie.
Czy wiesz, że...? |
Urząd pracy ma prawo uznaniowo skrócić 4 tygodniowy okres zarejestrowania w sytuacji, gdy z bezrobotni wyjeżdża za granice w poszukiwaniu pracy całą rodziną. Osoby te jednakże muszą uzyskać stosowne zaświadczenie z PUP. |
Jak zatem stać się bezrobotnym pełnoprawnym do otrzymania zasiłku w UE i EOG? Przede wszystkim osoba bezrobotna powinna:
- zgłosić zamiar wyjazdu w właściwym ze względu na miejsce zamieszkania powiatowym urzędzie pracy pobierając przy tym wniosek i zaświadczenie niezbędne do wystawienia formularza E 303,
- następnie złożyć wypełniony już wniosek o wydanie formularza E 303 oraz zaświadczenie z PUP,
- tuż po wydaniu formularza E 303 należy zgłosić się w urzędzie pracy kraju poszukiwania pracy w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od deklarowanej w formularzu E 303 daty wyjazdu.
Podstawa prawna: Ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2004 r. nr 99, poz. 1001 z późn. zm.)
Przemysław Gogojewicz
Źródło:
