Czym jest tajemniczo brzmiący RDN? Otóż oznacza on Rejestr Dłużników Niewypłacalnych, który został utworzony na bazie przepisów ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym. RDN jest elektroniczną, łatwo dostępną bazą danych o niewypłacalnych dłużnikach, której celem jest sprzyjanie bezpieczeństwu obrotu gospodarczego. Krajowy Rejestr Sądowy jest bazą danych składającą się z trzech osobnych rejestrów:
- rejestru przedsiębiorców,
- rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki społecznej,
- rejestru dłużników niewypłacalnych.
Art. 55 ustawy o KRS stanowi, iż wpisy do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych (zwanego dalej RDN) dokonywane są z urzędu, zaś na mocy art. 56 – na wniosek. Sąd z urzędu dokonuje wpisu w odniesieniu do:
1.) Osób fizycznych, wykonujących działalność gospodarczą oraz wspólników ponoszących odpowiedzialność całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki, z wyłączeniem komandytariuszy w spółce komandytowej, w przypadku gdy:
- ogłoszono upadłość osoby fizycznej bądź spółki, której wspólnicy ponoszą odpowiedzialność całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki, z wyłączeniem komandytariuszy w spółce komandytowej,
- wniosek o ogłoszenie ich upadłości został prawomocnie oddalony z powodu braku wystarczającego majątku na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego,
- umorzono prowadzoną przeciwko nim egzekucję sądową lub administracyjną z uwagi na to, że nie uzyska się z egzekucji sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych.
2.) Dłużników, którzy zostali zobowiązani do ujawnienia majątku w trybie – przepisów kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu - artykuły 913 - 920 kodeksu postępowania cywilnego.
- Zgodnie z brzmieniem art. 913 § 1 kpc, wierzyciel, który wykaże, że na skutek prowadzonej egzekucji nie uzyskał w pełni zaspokojenia swojej wierzytelności, może żądać zobowiązania dłużnika do złożenia wykazu majątku, z wymienieniem rzeczy i miejsca, gdzie się znajdują, przypadających mu wierzytelności i innych praw majątkowych oraz do złożenia przyrzeczenia według roty: świadomy znaczenia moich słów i odpowiedzialności przed prawem zapewniam, że złożony przez mnie wykaz majątku jest prawdziwy i zupełny. W paragrafie 2 tegoż przepisu zaznacza się, iż wierzyciel może żądać wyjawienia majątku także przed wszczęciem egzekucji, jeżeli uprawdopodobni, że nie uzyska zaspokojenia w pełni swej należności ze znanego mu majątku albo z przypadających dłużnikowi bieżących świadczeń periodycznych za okres sześciu miesięcy.
3.) Osób, które przez sąd prowadzący postępowanie upadłościowe zostały pozbawione , na podstawie dyrektywy art. 17.2 prawa upadłościowego, prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek, pełnienia funkcji reprezentanta lub pełnomocnika przedsiębiorcy, członka rady nadzorczej i komisji rewizyjnej w spółce akcyjnej, z ograniczona odpowiedzialnością lub spółdzielni.
Na wniosek wierzyciela, do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych mogą być wpisywanie jedynie osoby fizyczne. Wierzyciel powinien posiadać tytuł wykonawczy przeciwko dłużnikowi, który w terminie 30 dni od daty wezwania do spełnienia świadczenia, nie zapłacił należności stwierdzonej tytułem wykonawczym. Tłumacząc to na język polski – wierzyciel powinien posiadać jeden z tytułów egzekucyjnych, które są wskazane w artykule 777 kodeksu postępowania cywilnego. Ten zaś stanowi, że tytułami egzekucyjnymi są:
- orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, jak również ugoda zawarta przed sądem,
- wyrok sądu polubownego lub ugoda zawarta przed takim sądem, inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej,
- akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej lub uiszczenia innych rzeczy zamiennych, ilościowo w akcie oznaczonych, albo też obowiązek wydania rzeczy indywidualnie oznaczonej, gdy termin zapłaty, uiszczenia lub wydania jest w akcie wskazany,
- akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej do wysokości w akcie wprost określonej albo oznaczonej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej, gdy akt określa warunki, które upoważniają wierzyciela do prowadzenia przeciwko dłużnikowi egzekucji na podstawie tego aktu o całość lub część roszczenia, jak również termin, do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności.
Wraz z uzyskaniem tytułu egzekucyjnego, wierzyciel musi nadać klauzulę wykonalności w sposób określony w art. 781 i następnych kodeksu postępowania cywilnego. Tytuł wykonawczy umożliwia wezwanie dłużnika do dobrowolnego spełnienia świadczenia. Gdy upłynie 30 – dniowy termin, liczony od wezwania dłużnika do dobrowolnego spełnienia świadczenia, należy zwrócić się do sądu o wpisanie do RDN dłużnika, będącego osobą fizyczną. Wpis do RDN precyzuje § 206 regulaminu urzędowania sądów powszechnych. Zobowiązuje on sąd do doręczenia odpisu wniosku dłużnikowi, któremu wyznacza się równocześnie 7 – dniowy termin do złożenia oświadczenia w przedmiocie wniosku.
Gdy chodzi o zasady, wedle, których jest dokonywany wpis do RDN, są one zamieszczone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 21 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowego sposobu prowadzenia rejestrów wchodzących w skład Krajowego Rejestru Sądowego oraz szczegółowej treści wpisów w tychże rejestrach. Jeśli do rejestru wpisuje się osobę fizyczną, wówczas zamieszcza się jej nazwisko i imiona oraz PESEL. Gdy wpis dotyczy innego podmiotu, oznacza się go poprzez wpisanie nazwy lub firmy, jak również regonu. W RDN podaje się podstawę wpisu, z oznaczeniem orzeczenia lub tytułu wykonawczego, wierzyciela oraz kwoty wierzytelności.
W przypadku wierzytelności solidarnych wpis ujawnia wierzyciela wnoszącego o dokonanie wpisu, z zaznaczeniem, iż wierzytelność jest wynikiem zobowiązania solidarnego. Wykreślenie z wpisu może nastąpić z urzędu (po upływie siedmiu lat od dokonania wpisu), w razie uchylenia lub zmiany postanowienia, na podstawie którego wpisu dokonano oraz gdy uchylono orzeczenie o ogłoszenie upadłości, jak również na wniosek osoby wpisanej do rejestru w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy, na mocy którego dokonano wpisu, został prawomocnym orzeczeniem sądu pozbawiony wykonalności.
Art. 10 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym stanowi, iż każdy ma prawo przeglądania akt rejestrowych podmiotów wpisanych do rejestru przedsiębiorców. Trzeba zaznaczyć, że wpisy w rejestrze dłużników niewypłacalnych nie podlegają obowiązkowi ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, zaś wykreślone w całości nie podlegają ujawnieniu. Koszt wpisu do rejestru ponosi wnioskodawca. Ma on obowiązek zgłosić wniosek na obowiązującym formularzu urzędowym, dostępnym również za pośrednictwem internetu, uiszczając – bez wezwania – opłatę sądową.
Wniosek składa się do sądu rejonowego (sądu gospodarczego) właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby fizycznej, której wpis dotyczy. Poszczególne pozycje rejestru oznaczane są jednolitym numerem KRS, który charakteryzuje każdy z wpisywanych podmiotów (rejestr przedsiębiorców oraz rejestr stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji, publicznych zakładów opieki zdrowotnej). Podmioty wpisywane do rejestru dłużników niewypłacalnych są oznaczane odrębnym oznaczeniem pozycji RDN. W rejestrach przedsiębiorców, stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji, publicznych zakładów opieki zdrowotnej wpisywane są podmioty dla celów ich identyfikacji w prowadzonej działalności. Każdy z tych podmiotów ma jedną pozycję KRS, gdy jednak chodzi o rejestr dłużników niewypłacalnych, wpisywani są doń dłużnicy wraz z wierzytelnościami lub innymi podstawami wpisu.
Zgodnie z art. 41 ustawy o KRS, w rejestrze zamieszcza się dane dotyczące objętych egzekucją zaległości podatkowych i celnych, jak też objętych egzekucją należności, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dział 4 Rejestru). Wystarczy, że dochodzona należność nie została uiszczona w terminie 60 dni od daty wszczęcia egzekucji. W takim przypadku zamieszcza się również datę wszczęcia egzekucji tych należności oraz wysokość pozostałych do wyegzekwowania kwot, jak również datę i sposób zakończenia egzekucji. Ponadto zamieszcza się informacje umożliwiające identyfikację wierzyciela podmiotu oraz jego wierzytelność, jeżeli posiada on tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko podmiotowi i nie został on zaspokojony w ciągu 30 dni od daty wezwania do spełnienia świadczenia.
W przypadku wierzytelności solidarnych ujawnieniu w rejestrze podlega jedynie wierzyciel wnoszący o dokonanie wpisu z zaznaczeniem, iż jest wierzytelność wynikająca z zobowiązania solidarnego. Powyższe dane są wpisywane na wniosek wierzyciela, np. ZUS. Dane ujawnione w rejestrze nie są objęte domniemaniem, że są prawdziwe. Mogą być wykreślone, gdy po dokonaniu wpisu zapadło orzeczenie sądowe lub decyzja administracyjna, potwierdzające, że należność nie istnieje lub wygasło zobowiązanie, z którego ona wynika albo tytuł wykonawczy, który był podstawą wpisu został prawomocnym orzeczeniem sądu pozbawiony wykonalności. Wygaśnięcie zobowiązania powinno być potwierdzone orzeczeniem lub zaświadczeniem właściwego organu albo oświadczeniami dłużnika i wierzyciela. W innych przypadkach wpisy dokonane w tym dziale, sąd wykreśla po upływie 7 lat od dnia dokonania wpisu. Wpisy w całości wykreślone nie podlegają ujawnieniu.
Dostęp do informacji o podmiotach wpisanych do KRS reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21.12.2000 r. w sprawie ustroju i organizacji Centralnej Informacji KRS oraz szczegółowych zasad udzielania informacji z KRS (Dz.U. nr 117, poz. 1238), wydane na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy o KRS. Dostęp do rejestru jest jawny i zapewnia prawo do dostępu do danych, jak również otrzymanie poświadczonych odpisów, wyciągów i zaświadczeń o danych zwartych w rejestrze. Składając w Centralnej Informacji KRS wniosek o odpis, wyciąg lub zaświadczenie, należy przywołać jedną z danych identyfikacyjnych: nr KRS, numer PESEL, imię i nazwisko – tylko dla wniosku o zaświadczenie, iż dany podmiot nie jest wpisany do rejestru (dane dotyczą przedsiębiorców będących osobami fizycznymi); dla pozostałych podmiotów należy podać alternatywnie: numer KRS, numer regon, dokładne określenie firmy. Gdy chodzi o odpowiedź na pytanie: na jakiej podstawie ZUS może umieścić przedsiębiorcę w rejestrze RDN, odpowiedzi należy poszukać w przepisach ustawy o krajowym rejestrze sądowym.
Na podstawie Monitora Prawniczego
Sławomir Dąblewski
Źródło:
