Z unijnego programu RRF, wspierającego odbudowę po pandemii, Węgry otrzymały dotąd 9 proc. przeznaczonych pieniędzy, najmniej w UE - wskazał Polski Instytut Ekonomiczny. Ocenił, że zwycięstwo proeuropejskiej partii TISZA w wyborach otwiera możliwości uwolnienia dalszych pieniędzy.
Dla porównania, Polska dostała do tej pory 49,2 proc. pieniędzy z KPO i zajmuje pod tym względem 4. miejsce od końca w UE. Pieniądze KPO pochodzą z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF), który jest częścią Planu Odbudowy dla Europy.
PIE zwrócił uwagę, że wypłaty z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności „wkraczają w decydującą fazę”, a od momentu uruchomienia programu łączna kwota płatności z programu dla państw członkowskich osiągnęła ok. 398 mld euro. W optymistycznym scenariuszu wypłaty z tego programu w 2026 r., czyli w ostatnim roku działania instrumentu, wyniosą około 180 mld euro, ponad dwa razy więcej niż w 2025 r.
„Tak powolne wdrażanie RRF było spowodowane bezprecedensową skalą finansowania, słabościami administracyjnymi państw członkowskich, a także licznymi szokami zewnętrznymi w trakcie realizacji programu” - wskazał PIE.
Jak zauważyli ekonomiści Instytutu, realizacja wypłat środków z RRF dla krajów członkowskich jest bardzo zróżnicowana UE. Najlepiej w UE pod tym względem wypadają: Francja, Austria i Włochy, które otrzymały odpowiednio 85 proc., 84 proc. i 79 proc. przewidzianych środków, natomiast najgorzej Węgry, które w ramach tzw. prefinansowania otrzymały 920 mln euro, co stanowi 9 proc. planowanej kwoty.
Dotychczasowy rząd Węgier z Viktorem Orbanem na czele pozostawał w otwartym konflikcie z Komisją Europejską ws. niezależności sądownictwa oraz ochrony interesów finansowych UE, ale zwycięstwo proeuropejskiej partii TISZA w wyborach „otwiera możliwości uwolnienia środków z RRF”, o ile Węgry spełnią przypisane im kamienie milowe - ocenili ekonomiści. Wykorzystanie całości środków przez Węgry do końca tego roku jest jednak - jak przyznali - wątpliwe ze względu na napięty harmonogram i aktualny stan realizacji wymaganych reform i inwestycji.
Zgodnie z danymi przytoczonymi przez PIE, Polska zajmuje 4. miejsce od końca we Wspólnocie pod względem absorpcji środków z KPO, czyli krajowego odpowiednika RRF. Jako trzeci największy beneficjent środków z tego programu, otrzymała dotychczas 49,2 proc. z całej puli; spełniła 45 proc. wszystkich kamieni milowych i wartości docelowych.
„Tak niski stopień absorpcji środków wynika przede wszystkim z opóźnionego uruchomienia tego programu dla Polski i sugeruje, że najbliższe miesiące będą absolutnie kluczowe dla pełnej realizacji RRF przez ten kraj” - wskazał Instytut.
Zwrócił uwagę, że dotychczas państwa członkowskie Unii zrealizowały średnio 53 proc. kamieni milowych i wartości docelowych przewidzianych przez KE. Średnie wykorzystanie środków z RRF oscyluje na poziomie 69 proc., czyli 31 proc. środków nie zostało jeszcze wypłaconych rządom państw członkowskich. Ponadto, większość krajów UE zrealizowała przynajmniej połowę swoich kamieni milowych.
Mimo to - zdaniem ekonomistów - ogólny wpływ makroekonomiczny programu RRF będzie niższy niż zakładano, a według szacunków długofalowy skumulowany wzrost PKB Unii Europejskiej wywołany przez RRF ma wynieść między 0,3 proc. a 0,7 proc. Co więcej, w opinii autorów komentarza, wysokie tempo wdrażania programu na końcowym etapie faworyzuje projekty łatwe do realizacji, co wraz z licznymi rewizjami programów krajowych może „ciążyć na jakości inwestycji i reform”.
„W połączeniu z niekorzystnym otoczeniem geopolitycznym, które przyczynia się do wzrostu kosztów realizacji inwestycji, oznacza to, że ostateczny wpływ RRF na gospodarkę będzie prawdopodobnie niższy niż pierwotnie zakładano” - ocenił PIE.
12 kwietnia w wyborach parlamentarnych na Węgrzech zwyciężyła opozycyjna TISZA, zdobywając większość konstytucyjną, która wynosi 133 mandaty w 199-osobowym Zgromadzeniu Narodowym. W sobotę Narodowe Biuro Wyborcze (NVI) poinformowało, że centroprawicowa partia Tisza zdobyła 141 mandatów przy bardzo wysokiej frekwencji 78,99 proc. Rządząca dotąd koalicja Fideszu i Chrześcijańsko-Demokratycznej Partii Ludowej zdobyła 52 mandaty, zaś skrajnie prawicowa Nasza Ojczyzna – sześć.
Oczekuje się, że nowy rząd Węgier zostanie zaprzysiężony w połowie maja.
Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności to główny element Next Generation EU, czyli pakietu służącego pobudzeniu gospodarki UE po pandemii COVID-19. Na RRF przeznaczono niemal 90 proc. środków w ramach Next Generation EU. Budżet RRF to 723,8 mld euro, z czego 385,8 mld euro to pożyczki, a 338 mld euro - dotacje.
Polskie KPO składa się z 57 inwestycji i 54 reform. Nasz kraj z tego programu ma uzyskać łącznie ok. 232 mld zł (54,71 mld euro), w tym 107 mld zł (25,27 mld euro) dotacji i 124,8 mld zł (29,44 mld euro) w formie preferencyjnych pożyczek. (PAP)
bpk/ pad/
