Stany Zjednoczone oficjalnie opuszczą w czwartek Światową Organizację Zdrowia (WHO). Prezydent USA Donald Trump zdecydował o wyjściu z tej organizacji rok temu, pierwszego dnia drugiej kadencji swojej prezydentury. USA były największym darczyńcą WHO.
Trump podpisał rozporządzenie wykonawcze o wyjściu z WHO 20 stycznia 2025 r. Amerykański przywódca zarzucił wówczas tej organizacji, że nie poradziła sobie z pandemią COVID-19 i nie radzi sobie z innymi kryzysami dotyczącymi zdrowia publicznego.
Według Trumpa organizacja domagała się też od USA „nieuczciwych uciążliwych płatności”, nieproporcjonalnych względem sum płaconych przez inne, duże kraje członkowskie, jak np. Chiny.
Trump po raz pierwszy zdecydował o wycofaniu USA z WHO jeszcze w 2020 r. Cały proces trwa jednak 12 miesięcy, a jego następca w Białym Domu, Joe Biden anulował ten krok w styczniu 2021 r.
Według amerykańskiego prawa USA muszą powiadomić o takiej decyzji z rocznym wyprzedzeniem oraz uiścić wszystkie zaległe opłaty przed wystąpieniem.
Wcześniej WHO informowała, że USA nie zapłaciły jeszcze 260 mln dolarów zaległych opłat za lata 2024-25.
W czwartek rzecznik Departamentu Stanu przekazał, że zaniedbania WHO w zakresie gromadzenia, zarządzania i udostępniania informacji kosztowały USA biliony dolarów. Dodał, że prezydent skorzystał ze swojego prawa do wstrzymania przekazywania WHO jakichkolwiek funduszy, wsparcia lub zasobów rządu USA w przyszłości.
„Amerykanie zapłacili tej organizacji więcej niż wystarczająco, a ten cios gospodarczy jest większy niż zaliczka na poczet jakichkolwiek zobowiązań finansowych wobec organizacji” – napisał w mailu do agencji Reutera.
„To rażące naruszenie prawa amerykańskiego” – podsumował Lawrence Gostin z Instytutu O’Neilla ds. Prawa Zdrowia Globalnego na Uniwersytecie Georgetown w Waszyngtonie. Dodał jednak, że „Trumpowi najprawdopodobniej ujdzie to na sucho”.
Dyrektor generalny WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus wielkrotnie ostrzegał, że wyjście z USA osłabi działania tej organizacji i apelował do Waszyngtonu o zmianę zdania.
Według danych WHO, Stany Zjednoczone były największym sponsorem organizacji i w latach 2022-2023 zapłaciły jej ponad 1,2 mld dolarów, co stanowiło ok. 18 proc. całego budżetu. Drugie w tym zestawieniu były Niemcy z 856 mln USD, zaś druga największa gospodarka świata, Chiny, dołożyła zaledwie nieco ponad 156 mln.
WHO powstała w 1948 r. jako agencja wyspecjalizowana ONZ i zajmuje się koordynowaniem działań na rzecz zdrowia publicznego, ustalaniem norm w tym zakresie i reagowaniem na sytuacje kryzysowe, jak np. epidemie. (PAP)
ek/ adj/
