Prezydent USA Donald Trump ogłosił w piątek, że Stany Zjednoczone zawarły umowę z Danią i Grenlandią, która daje USA „stałą kontrolę nad bezpieczeństwem i wszystkimi innymi potrzebami” wyspy. Zapowiedział natychmiastowe zwiększenie tam obecności wojskowej USA.
„Z przyjemnością ogłaszam, że Stany Zjednoczone Ameryki zawarły umowę z Królestwem Danii i Grenlandią, która daje im stałą kontrolę nad bezpieczeństwem i wszystkimi innymi potrzebami Grenlandii, w pełni odpowiadając na WSZYSTKIE nasze liczne obawy” - napisał Trump we wpisie na Truth Social. Zapowiedział, że natychmiast zacznie proces ustanawiania dużej obecności wojskowej USA na wyspie, a umowa jest bezterminowa.
„Będziemy współpracować z mieszkańcami Grenlandii w jej rozwoju i budowie. To rozwiązanie jest doskonałe dla Stanów Zjednoczonych Ameryki, Danii, Grenlandii i wszystkich naszych sojuszników” - napisał prezydent USA.
Dodał, że umowa nie wiąże się z żadnymi dodatkowymi kosztami dla USA i że „żaden przeciwnik USA nie może nigdy posiadać bazy na Grenlandii, utrzymywać tam obecności wojskowej ani dokonywać wrażliwych inwestycji” bez zgody USA.
„Przez ponad 100 lat prezydenci znali strategiczne znaczenie Grenlandii, ale ŻADEN z nich nie był w stanie nic z tym zrobić. Jestem dumny, że jestem prezydentem, który na stałe i ostatecznie zajął się tą niezwykle ważną sytuacją” - napisał. „To spełnienie marzeń Stanów Zjednoczonych Ameryki, niezwykle ważnych, historycznych i wyjątkowych” - oznajmił.
W swoim oświadczeniu szefowa duńskiego rządu Mette Frederiksen zapowiedziała, że umowa zostanie podpisana w przyszłym tygodniu na marginesie Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Podkreśliła, że porozumienie „wzmacnia bezpieczeństwo w Arktyce i regionie północnoatlantyckim” i jest korzystna dla wszystkich stron.
W podobnym duchu wypowiedział się premier Grenlandii Jens-Fredrik Nielsen.
„Cieszymy się, że jesteśmy o krok od zawarcia umowy, która zapewnia i wzmacnia bezpieczeństwo Grenlandii, Królestwa Danii, Stanów Zjednoczonych i sojuszu zachodniego. Umowa ta uznaje interesy Grenlandii i nasze miejsce we współpracy międzynarodowej” - napisał w oświadczeniu.
Jak dotąd nie są znane dalsze szczegóły porozumienia. Prezydent Trump od dawna dążył do aneksji wyspy, twierdząc, że dla zapewnienia bezpieczeństwa wyspy konieczne jest jej „posiadanie” przez Stany Zjednoczone. Ostatecznie jednak odszedł od tego postulatu. USA już posiadają bazę wojskową na Grenlandii, a władze Danii i Grenlandii od początku wyrażały otwartość na zwiększenie obecności wojsk USA.
Dania i Grenlandia potwierdziły, że porozumiały się z USA na temat bezpieczeństwa Arktyki
Dania, Grenlandia i USA zamierzają w przyszłym tygodniu podpisać porozumienie wzmacniające bezpieczeństwo Arktyki i Północnego Atlantyku – poinformowała w piątek kancelaria premierki Danii Mette Frederiksen.
Jak stwierdzono w komunikacie, podpisanie umowy przez przedstawicieli trzech rządów ma się odbyć podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Następnie dokument, aby mógł wejść w życie musi przejść niezbędne procedury parlamentarne – napisano.
Według Frederiksen jest to umowa uznająca suwerenność i integralność terytorialną Królestwa (Danii) oraz prawo mieszkańców Grenlandii do samostanowienia”.
Z kolei premier Grenlandii, Jens-Frederik Nielsen, cytowany w tym samym oświadczeniu, zwrócił uwagę, że „umowa uwzględnia interesy Grenlandii oraz nasze miejsce we współpracy międzynarodowej”. „Przyniesie ona korzyści nam wszystkim” – podkreślił.
W styczniu szef dyplomacji Danii Lars Lokke Rasmussen oraz ówczesna ministra spraw zagranicznych Grenlandii Vivian Motzfeldt po spotkaniu z wiceprezydentem JD Vance'em i sekretarzem stanu Markiem Rubio w Waszyngtonie zdecydowali o powołaniu grupy roboczej.
Jej zadaniem było przygotowanie rozwiązań na temat przyszłości Grenlandii po roszczeniach prezydenta USA Donalda Trumpa dotyczących należącej do Danii wyspy oraz groźbach jej zajęcia. Trump oskarżał rząd w Kopenhadze o rzekome zaniedbywanie bezpieczeństwa Grenlandii w obliczu zagrożeń ze strony Rosji i Chin.
W 1951 r. Dania i USA podpisały umowę na temat obecności żołnierzy amerykańskich na Grenlandii, a do jej uzupełnienia doszło w 1992 r. W północno-zachodniej części wyspy istnieje kosmiczna baza wojskowa Pituffik (dawniej Thule).(PAP)
Z Waszyngtonu Oskar Górzyński (PAP)
osk/ jm/
