System opłat za usługi wodne ma zostać uproszczony, m.in. podmioty korzystające z usług wodnych mają samodzielnie ustalać opłatę zmienną i płacić ją bez odpowiedniego wezwania na rachunek Wód Polskich. Takie rozwiązania przewidywać ma projektowana nowelizacja Prawa wodnego.
Na stronach Rządowego Centrum Legislacji (RCL) opublikowano w czwartek ocenę funkcjonowania Prawa wodnego (OSR ex-post) uchwalonego 20 lipca 2017 roku. Zadaniem nowego Prawa wodnego było wdrożenie unijnej Ramowej Dyrektywy Wodnej, która zakłada m.in. zlewniową politykę gospodarowania wodami. Prawo wodne ustanowiło też nową instytucję jaka przejęła w zarząd gospodarowanie wodami w Polsce, którą zostały Wody Polskie. Przepisy z lipca 2017 roku ustanowiły też szeroki katalog opłat i zwolnień za korzystanie z wód.
W opublikowanych w czwartek wnioskach wynikających z dotychczasowego funkcjonowania Prawa wodnego poinformowano, że resort infrastruktury, który obecnie odpowiada za gospodarkę wodną, opracował kolejny projekt nowelizacji Prawa wodnego. Ma on uprościć system opłat za usługi wodne, a także zmniejszyć liczbę wydawanych decyzji oraz zmniejszyć obciążenia administracyjne po stronie Wód Polskich.
Obecnie Wody Polskie w ciągu roku wydają i dostarczają podmiotom, które są zobowiązane do ponoszenia opłat za usługi wodne, ponad 200 tys. dokumentów. Chodzi m.in. o informacje ustalające opłatę i decyzje administracyjne.
Opracowywany przez MI projekt nowelizacji Prawa wodnego ma też uwzględniać wnioski, jakie przedstawiła Najwyższa Izba Kontroli ws. funkcjonowania obecnych przepisów.
Jak wynika z oceny ex-post Prawa wodnego, przyszła nowelizacja przygotowywana przez MI zakłada m.in., że podmioty korzystające z usług wodnych będą samodzielnie ustalały opłatę zmienną i wnosiły ją bez wezwania na rachunek Wód Polskich. Zobowiązane do tego podmioty będą również składały Wodom Polskim deklaracje zawierające wysokość ustalonej opłaty zmiennej oraz dane o zakresie korzystania z usług wodnych, które będą podlegały kontroli.
Projektowane przepisy odnosić się będą także do kwestii opłat za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej. Opłata ta miała na celu przeciwdziałanie betonowaniu powierzchni. Jest ona płacona w przypadku zmniejszenia naturalnej retencji terenowej na nieruchomości o powierzchni powyżej 3,5 tys. m kw., jeśli powierzchnia biologicznie czynna została zmniejszona o ponad 70 proc. powierzchni nieruchomości i nie jest objęta systemem kanalizacji.
"W chwili obecnej trudno jednoznacznie ocenić efektywność przyjętego sposobu określania i obliczania opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, gdyż pojawiające się w tym zakresie wątpliwości interpretacyjne były na bieżąco wyjaśniane przez PGW WP, a także przez orzecznictwo sądów administracyjnych, co prowadziło do ciągłego usprawniania funkcjonującego systemu. Jednak na podstawie sygnałów z różnych gmin wynika, że przedstawiony system wymaga zmian także w przepisach ustawy Pw, m.in. w zakresie jednoznacznego przesądzenia poszczególnych elementów tej opłaty, w szczególności takich zwrotów jak +powierzchnia biologicznie czynna+, uproszenia ustalania przedmiotowej opłaty dla budynków stanowiących współwłasność wielu podmiotów, które są zarządzane przez spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, uproszczenia systemu ustalania tej opłaty przez gminy. W tym zakresie, procedowana w MI nowelizacja ustawy Prawo wodne przewiduje stosowne zmiany" - czytamy w ocenie ex-post.
Z załączonej rekomendacji członka Rady Ministrów dotyczących dalszych działań wynika ponadto, że projektowana nowela Prawa wodnego zakłada też wydłużenie kwartalnego okresu rozliczeniowego opłaty zmiennej do półrocznego. Jak podkreślono, uprości to obsługę tych płatności zarówno po stronie podmiotów korzystających z usług wodnych, jak i Wód Polskich. Dodatkowo Wody Polskie mogłyby prowadzić egzekucję na podstawie deklaracji podmiotów, bez potrzeby wydawania decyzji administracyjnych.
Z oceny ex-post działania Prawa wodnego dowiadujemy się, że wprowadzony system opłat za usługi wodne przyczynił się do bardziej oszczędnego gospodarowania wodami. Wskazano, że z danych Głównego Urzędu Statystycznego dotyczących poboru wód w latach 2017-2019 wynika, że ten w latach 2018-2019 zmniejszył się w stosunku do roku 2017. Pięć lat temu pobór wody na potrzeby gospodarki narodowej i ludności ogółem stanowił 10080,6 hm sześc. (hektometrów sześciennych). W 2018 i 2019 roku było to odpowiednio 9886,2 i 9253,8 hm sześc.
W ocenie ex-post wskazano także, że skutki wejścia w życie przepisów Prawa wodnego z 2017 roku na osiągnięcie celów środowiskowych są obecnie trudne do oceny. Taka ocena ma zostać przeprowadzona w 2022 roku. Mimo to - jak wskazano - "wstępne porównanie parametrów oceny stanu wód wskazuje na dobrą tendencję". "Średnia stężeń azotu ogólnego zmniejszyła się o 18 proc., a fosforu ogólnego o 12 proc. w punktach pomiarowo-kontrolnych badanych zarówno w 2016 roku jak i w 2020 roku" - odnotowano. (PAP)
autor: Michał Boroń
mick/ mk/
