Bardzo często podatnicy mają problem z rozliczeniem podatkowym przychodów pochodzących z kilku źródeł. Łączenie wynagrodzeń z wielu umów o pracę, umów-zleceń, czy działalności gospodarczej może nieść za sobą określone skutki wpływające na ostateczną wartość podatku do zapłat.W zależności od tego, z jakich źródeł podatnik otrzymuje wynagrodzenia i przychody, wypełnić będzie musiał jedną lub więcej deklaracji podatkowych.
Dwie lub więcej umowy o pracę
Jeżeli w trakcie roku podatnik pracował w kilku zakładach pracy, rozliczyć się może na PIT-37 sumując w jednym wierszu tej deklaracji wszystkie przychody oraz zaliczki (pola 37-43 PIT-37). Należy jednak pamiętać, że zakład pracy nie ograniczał zaliczek na podatek w związku z wieloma umowami i dokonać musi tego sam podatnik. W efekcie jego ryczałtowe koszty uzyskania przychodów nie mogą przekroczyć:
- łącznie 2002 zł i 5 gr za rok podatkowy w przypadku, gdy podatnik uzyskuje przychody równocześnie z tytułu więcej niż jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej,
- łącznie 2502 zł i 56 gr za rok podatkowy w przypadku, gdy podatnik uzyskuje przychody równocześnie z tytułu więcej niż jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej, a miejsce stałego lub czasowego zamieszkania podatnika jest położone poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy, a podatnik nie uzyskuje dodatku za rozłąkę.
Jeżeli zatrudniony rozlicza koszty podwyższone w związku z korzystaniem z praw autorskich i pokrewnych, wówczas ich łączna wartość nie może być wyższa niż 42 764 zł. Płatnicy mogą obniżyć zaliczki o wartość wyższą w trakcie roku podatkowego, więc również w tym przypadku wiele umów o prace może spowodować, że podatnik będzie musiał ograniczyć wartość rozliczanych kosztów podatkowych.
Wynagrodzenia z kilku umów o pracę powodować mogą również, że w rocznym zeznaniu podatkowym koniecznym stanie się rozliczenie się według wyższego progu skali podatkowej (32%) w stosunku do progu, według którego pobierane były przez poszczególnych pracodawców w trakcie roku zaliczki na podatek (18%). Może to spowodować, że w rocznym rozliczeniu podatkowym zaistnieje konieczność dopłaty podatku. Uiszcza się go wówczas do 31 kwietnia 2017 r. (nie musi być on opłacony w tym samym dniu, w którym podatnik składa zeznanie podatkowe).
Umowa o pracę oraz umowa-zlecenie
Umowy-zlecenia zawarte z pracodawcą rozliczne będą łącznie z umową o pracę na jednym PIT-11. Pracownik również wystawi jedną deklarację PIT-37. Ponadto powinien pamiętać, że zawarcie umowy-zlecenia z pracodawcą skutkuje pobieraniem składek ubezpieczeniowych tak samo, jak od umowy o pracę. W efekcie nie dochodzi do tzw. zbiegu tytułów ubezpieczenia, w których składki ZUS od umowy-zlecenia nie wystąpią.
Połączenie kilku umów-zleceń lub kilku umów o dzieło
Jeżeli zawierane są umowy-zlecenia lub o dzieło, w których kwota należności określona w umowie zawartej z osobą niebędącą pracownikiem płatnika nie przekracza 200 zł, podatek pobierany jest ryczałtowo w wysokości 18% przychodu bez obniżania o koszty podatkowe. W takich przypadkach podatnik nie otrzyma PIT-11 i nie będzie tych przychodów deklarować w rocznym zeznaniu podatkowym. Sytuacja ta jest taka sama, gdy podatnik zawiera w roku kalendarzowym wiele drobnych umów do 200 zł. Wszystkie one nie są wprowadzane do rocznego PIT.
W przypadku pozostałych zleceń warto pamiętać, że podatnik może wykazać wyższe koszty uzyskania przychodów niż ryczałtowe 20% podstawy. Musi jednak w takim przypadku samodzielnie wykazać ich poniesienie.
Przykład:
Podatnik zawarł umowę o świadczenie usługi programistycznej. Koszty uzyskania naliczone zostały w kwocie 2 000 zł. Musiał jednak kupić, celem wykonania tego zlecenia, komputer o wartości 5 000 zł, przez co może podwyższyć wartość kosztów podatkowych.
Łączenie kilku umów-zleceń możliwe jest w jednej deklaracji podatkowej PIT-37. Kwoty przychodów i kosztów sumuje się w jednym wierszu tej deklaracji (poz. 47-51).
Łączenie przychodów z umowy o pracę oraz umowy o dzieło, a także praw autorskich
Co do zasady umowa o dzieło nie powoduje obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Inaczej jest jednak, gdy umowa taka zawierana jest z pracodawcą. Za pracownika uważa się bowiem także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy-zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której, zgodnie z Kodeksem cywilnym, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
W efekcie w PIT-11 przekazywanym pracownikowi składki ubezpieczeniowe naliczane powinny być zarówno od umowy o dzieło, jak i od umowy o pracę. Pracownik w PIT-37 przychody rozliczy odrębnie – naliczając odrębne koszty uzyskania przychodów – dla umowy o pracę w poz. 37-41 PIT-37, dla umowy o dzieło – w poz. 47-51 tej deklaracji.
Wykorzystanie praw autorskich w umowie o prace nie spowoduje rozliczania dwóch osobnych umów. Po prostu należy te koszty ująć tak, jak robi to płatnik w poz.37-41 PIT-37, pamiętając jednak, szczególnie przy kilku umowach o pracę, że ograniczeniu podlegają koszty autorskie – limit kosztów z tytułu korzystania z tych kosztów to 42 764 zł. Limit ten dotyczy łącznie umów o pracę oraz innych tytułów, z których rozliczane są prawa autorskie, w szczególności z umów o wykonanie dzieła i przeniesienia praw lub licencji do dzieła:
- z tytułu zapłaty twórcy za przeniesienie prawa własności wynalazku, topografii układu scalonego, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego,
- z tytułu opłaty licencyjnej za przeniesienie prawa stosowania wynalazku, topografii układu scalonego, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego, otrzymanej w pierwszym roku trwania licencji od pierwszej jednostki, z którą zawarto umowę licencyjną,
- z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych, lub rozporządzania przez nich tymi prawami.
W efekcie wypełniając deklarację PIT z wieloma umowami o pracę i dzieło należy zwrócić uwagę, by koszty te ograniczać. Po przekroczeniu limitu podatnik nie może bowiem kosztów od nadwyżki naliczać w ogóle (rozlicza się zatem podatek od przychodu).
Łącznie przychodu z umowy o pracę z działalnością gospodarczą
Prowadząc działalność gospodarczą na zasadach ogólnych, podatnik samodzielnie oblicza zaliczki na podatek. W efekcie zarówno przychód z umowy o pracę, jak i z działalności wprowadza do jednej deklaracji podatkowej – PIT-36.
Składki ubezpieczeniowe rozliczane w ramach umowy o pracę mogą być odliczane od dochodu, a składki zdrowotne – od podatku opłacanego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i odwrotnie – jeśli podatnik ma niski dochód z firmy, opłacane składki może odliczać w ramach wynagrodzeń rozliczanych z umowy o pracę. W efekcie sam decyduje, od którego dochodu dokona odliczenia składek.
Łączenie przychodu z umowy o pracę z działalnością rolniczą oraz działami specjalnymi produkcji rolnej
Przychodów z działalności rolniczej nie należy wykazywać w deklaracji rocznej PIT. Inaczej jest w przypadku przychodów ze sprzedaży produktów rolnych przerobionych w sposób inny niż przemysłowy (np. przetwory rolne). Takie przychody można rozliczać według skali podatkowej jako tzw. inne źródła przychodów (poz. 50 – 63). Złożenia deklaracji PIT-36 wymaga również łącznie umowy o pracę z działami specjalnymi produkcji rolnej rozliczanymi na podstawie ksiąg lub uproszczonej księgowości. W takim przypadku składki opłacane w KRUS-ie nie obniżą dochodu lub podatku PIT. Gdy przychody z działów ustala się przy zastosowaniu norm szacunkowych dochodu z określonej powierzchni upraw lub jednostki produkcji zwierzęcej określonych w załączniku nr 2 do ustawy o PIT, wówczas do dnia 20 stycznia złożyć należy deklarację PIT-6, na podstawie której naczelnik urzędu skarbowego wydaje decyzję, będącą podstawą do płacenia zaliczek na podatek. Natomiast faktyczne przychody z działów specjalnych podatnicy tacy rozliczają w deklaracji PIT-36, korzystając jednak przy ustalaniu tego podatku z norm wskazanych w ustawie o PIT.
Łączenie przychodu z tytułu umowy o pracę z dochodem uzyskanym ze spadku
Deklaracje PIT za poprzedni rok podatkowy służą wykazaniu przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W tej deklaracji nie wskazuje się przychodów opodatkowanych innymi podatkami, a także zwolnionych z opodatkowania. Co do zasady nabyty spadek opodatkowany jest podatkiem od spadków i darowizn, dlatego też jego wartości nie wskazuje się w rocznej deklaracji podatkowej.
Z inną sytuacją mamy do czynienia w przypadku przychodu uzyskanego ze sprzedaży bądź rozporządzenia majątkiem otrzymanym w spadku. Wtedy kwoty uzyskane z tytułu takich transakcji są traktowane jako przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym, co powinno prowadzić do wykazywania tych przychodów w zeznaniu rocznym. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy w przypadku nieruchomości wchodzącej w skład spadku jej sprzedaż nastąpiła w terminie pięciu lat od końca roku podatkowego, w jakim została ona odziedziczona. Natomiast w przypadku ruchomości rozporządzenie nastąpiło po upływie 6. miesięcy od końca miesiąc w jakim została nabyta.
W związku z rozliczeniem przychodu z tytułu zbycia prywatnie nieruchomości i realizacji prywatnie praw związanych z nieruchomościami podatnik powinien złożyć dodatkowo deklarację PIT-39.
Łączenie przychodu z tytułu umowy o pracę z dochodem uzyskanym z darowizny
Podobnie jak w przypadku spadku sam fakt otrzymania darowizny nie rodzi żądnych konsekwencji na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych rozliczanego rocznie na zeznaniach PIT. Darowizny podlegają bowiem opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
Inaczej jest natomiast z dochodem uzyskanym z tytułu sprzedaży nieruchomości otrzymanej w darowiźnie. Co do zasady sprzedaż nieruchomości przed upływem pięciu lat, liczonych od końca roku kalendarzowego, w którym została ona darowana, wiąże się z koniecznością uiszczenia podatku dochodowego od osób fizycznych w wysokości 19% podstawy obliczenia podatku.
Podstawą do naliczenia podatku jest dochód ze sprzedaży stanowiący różnicę między przychodem ze zbycia nieruchomości, a kosztem uzyskania tego przychodu. Kosztami mogą być np. nakłady, które zwiększyły wartość nieruchomości.
Uniknąć zapłaty podatku dochodowego z tytułu sprzedaży nieruchomości otrzymanej w darowiźnie przed upływem pięciu lat można jedynie w terminie dwóch lat od zakończenia roku podatkowego, w jakim zbyliśmy nieruchomości, a środki uzyskane przeznaczymy na własne cele mieszkaniowe.
Wyliczenie wydatków na własne cele mieszkaniowe obejmuje m.in.:
- nabycie budynku lub lokalu mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu stanowiącym odrębną nieruchomość,
- nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
- nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie,
- budowę, rozbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
- rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku/lokalu niemieszkalnego.
W związku z rozliczeniem przychodu z tytułu zbycia prywatnie nieruchomości i realizacji prywatnie praw związanych z nieruchomościami, podatnik powinien złożyć dodatkowo deklarację PIT-39.
Łączenie przychodów z umowy o pracę oraz dochodów uzyskiwanych za granicą
Poszczególne kraje, w których w trakcie roku zdarzyło się pracować podatnikowi będącemu polskim rezydentem podatkowym zobowiązanym do składania rozliczeń w kraju, mogą wiązać z Polską umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, na mocy których zarówno w Polsce, jak i w kraju obcym od zarobków pobierany może być podatek. Umowa jednak zwykle wskazuje wówczas na jedną z dwóch zasad eliminowania opodatkowania w obu krajach:
- zasadę zwolnienia z progresją (wyłączenia, kredytu podatkowego),
- zasadę proporcjonalnego odliczenia, którą stosuje się również w przypadku zarobków z krajów, z którymi nie podpisano żadnej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Podatnik, będący polskim rezydentem podatkowym i uzyskujący także w kraju dochody z tytułu umowy o pracę, będzie zobowiązany do złożenia zeznania rocznego i wskazania na nim również dochodów uzyskanych za granicą. Wypełnić należy w takim przypadku co najmniej deklarację PIT-36 oraz załączniki PIT/ZG.
Obowiązek złożenia kilku deklaracji PIT
W wielu wypadkach, w związku z osiąganiem przychodów z różnych źródeł, konieczne będzie złożenie więcej niż jednej deklaracji PIT.
Łączenie przychodów z tytułu umowy o pracę oraz działalności gospodarczej rozliczanej za pomocą ryczałtu, stawki liniowej oraz karty podatkowej
Przychody osiągnięte z działalności gospodarczej opodatkowane w formie ryczałtu ewidencjonowanego powinny zostać rozliczone na formularzu PIT-28 do końca stycznia. Przychody te nie łączą się z przychodami uzyskiwanymi z tytułu umowy o pracę, stąd też konieczność złożenia osobnego zeznania rocznego dotyczącego dochodów opodatkowanych według skali podatkowej (np. PIT-37) oraz opodatkowanego ryczałtowo (PIT-28).
Dwa odrębne zeznania musi złożyć również ten podatnik, który dla przychodów z działalności gospodarczej wybrał opodatkowanie według 19-proc. stawki podatku liniowego. W takiej sytuacji uzyskiwanie przychodów z tytułu umowy o pracę wiąże się również ze złożeniem dodatkowej deklaracji PIT-36L. Składa się ją do dnia 30 kwietnia (w 2017 r. do 2 maja)
Prowadząc działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach karty podatkowej, jednocześnie wykonując pracę na etacie, podatnik ma także obowiązek złożenia dwóch różnych deklaracji podatkowych. Oprócz złożenia zeznania rocznego dotyczącego dochodów opodatkowanych zgodnie ze skalą podatkową, konieczne jest złożenie deklaracji PIT-16A (zawiera ona informacje o wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne, zapłaconej i odliczonej od karty podatkowej w poszczególnych miesiącach roku podatkowego). Podobnie jak w przypadku PIT-28 terminem na złożenie deklaracji PIT-16A jest dzień 31 stycznia.
Łączenie przychodów z kilku rodzajów działalności
W przypadku chęci opodatkowania w różnych formach przychodów, pochodzących z różnych rodzajów aktywności gospodarczej, trzeba pamiętać o kilku wyłączenia.
Co do zasady wybór rozliczenia liniowego wyklucza wybór opodatkowania na zasadach ogólnych (według skali podatkowej) do innych form prowadzonej działalności gospodarczej.
Możliwe jest jednak prowadzenie przedsiębiorstwa rozliczanego w formie ryczałtu oraz uzyskiwanie przychodów z tytułu posiadanych udziałów w spółce cywilnej lub jawnej, co do których wybrano liniowy sposób opodatkowania. Prawdopodobna będzie również sytuacja odwrotna, kiedy prowadzona indywidualna działalność opodatkowana jest według stawki liniowej, natomiast przychody z udziałów w spółce jawnej lub cywilnej opodatkowane są ryczałtowo. Możliwe jest zatem łączenie formy podatku liniowego oraz ryczałtu, a także ryczałtu z zasadami ogólnymi.
Podatnik jest wtedy zobowiązany do złożenia deklaracji PIT właściwej dla każdej z form opodatkowania uzyskiwanych przychodów.
Łącznie przychodów z tytułu umowy o pracę oraz akcji i obligacji
Przychody z tytułu posiadanych akcji lub obligacji nie łączą się w PIT z innymi rodzajami dochodów, w tym z tymi osiąganymi z tytułu umowy o pracę. Dochód ten jest opodatkowywany 19-proc. stawką i trzeba rozliczyć go oddzielnie, składając roczną deklaracji PIT-38. Złożą ją ci wszyscy, którzy w roku 2016 uzyskali prywatnie (poza działalnością) przychody z tytułu odpłatnego zbycia:
- papierów wartościowych,
- pożyczonych papierów wartościowych (sprzedaż krótka),
- pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających,
- udziałów w spółkach mających osobowość prawną.
Deklaracja PIT-38 powinna zostać złożona do 30 kwietnia (w 2017 r. do 2 maja)
Łączenie przychodów z pracy oraz sprzedaż nieruchomości
W związku z rozliczeniem przychodu z tytułu zbycia prywatnie nieruchomości i realizacji prywatnie praw związanych z nieruchomościami, podatnik powinien złożyć deklarację PIT-39. Ponieważ do dochodów tych nie ma zastosowanie ogólne opodatkowanie według skali w przypadku uzyskiwania dochodów z innych źródeł np. umowy o prace, należy złożyć dwa zeznania podatkowe PIT-37 oraz PIT-39.
Deklaracja PIT-39, podobnie jak PIT-37, powinna zostać złożona do 30 kwietnia (2017 r. do 2 maja).
Adwokat Łukasz Wieszczeczyński, www.adwokaci-tzw.pl
PIT 2016. Rozliczenia roczne
Najważniejsze informacje i porady pomocne przy składaniu zeznania podatkowego za 2016 rok.
