Projekt ZNP w sprawie płac nauczycieli jest procedowany w Sejmie, ale rząd prowadzi też prace nad własnym rozwiązaniem – przekazała PAP rzeczniczka prasowa MEN Ewelina Gorczyca. Dodała, że rozwiązanie ma służyć nauczycielom przez lata, a nie tylko odpowiadać na potrzeby jednego budżetu.
Obywatelski projekt nowelizacji Karty nauczyciela (inicjatywa „Godne płace i wysoki prestiż nauczycieli”) zakłada powiązanie wysokości wynagrodzeń nauczycieli z wysokością przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce. Związek Nauczycielstwa Polskiego wniósł go do Sejmu w listopadzie 2021 r., ale po pierwszym czytaniu propozycja utknęła w komisji. W obecnej kadencji zajmująca się nią podkomisja nadzwyczajna spotkała się trzy razy, z czego tylko raz zajęła się projektem. Od ostatniego posiedzenia – w marcu 2025 r. – Sejm nie informuje o terminie kolejnego.
W listopadzie 2024 r. premier Donald Tusk podczas Zjazdu ZNP zadeklarował, że prace nad inicjatywą obywatelską przyspieszą. Szef rządu zapewnił wówczas, że „nie będzie już zwłoki”.
Od tamtej pory związkowcy wielokrotnie domagali się realizacji tego zapewnienia. Ostatni raz – na początku lipca br. Jednocześnie zapowiedzieli, że 31 sierpnia przed kancelarią premiera zorganizują manifestację.
– To będzie jasny sygnał dla rządzących, że grzecznie, spokojnie już było – zaznaczył wówczas prezes ZNP Sławomir Broniarz.
Rzeczniczka prasowa MEN Ewelina Gorczyca poinformowała PAP, że „Ministerstwo Edukacji Narodowej konsekwentnie pracuje nad wypracowaniem trwałego mechanizmu kształtowania wynagrodzeń nauczycieli”.
– To kierunek, o którym wielokrotnie publicznie mówili premier Donald Tusk, minister finansów Andrzej Domański oraz ministra Barbara Nowacka. Celem jest stworzenie stabilnego systemu powiązania wynagrodzeń nauczycieli ze wskaźnikami gospodarczymi, który zastąpi coroczne negocjacje dotyczące wysokości podwyżek – podkreśliła.
Zaznaczyła, że „obywatelski projekt ZNP jest procedowany w Sejmie, natomiast równolegle rząd prowadzi prace nad własnym rozwiązaniem”.
Gorczyca dodała, że „nauczyciele zasługują na stabilny i przewidywalny system wynagradzania”.
– Dlatego pracujemy nad rozwiązaniem, które będzie służyło im przez lata, a nie tylko odpowiadało na potrzeby jednego budżetu – poinformowała.
W połowie października 2025 r. w rozmowie z PAP przewodniczący podkomisji nadzwyczajnej do rozpatrzenia obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Karta nauczyciela poseł Adam Krzemiński przekazał, że kolejne posiedzenia nie odbywały się, bo od ostatniego czekał na opinię z Ministerstwa Finansów w sprawie skutków noweli dla budżetu państwa. Poinformował wówczas, że „jednoznacznie” dała ona do zrozumienia, że przy kosztach propozycji „nie ma możliwości, żeby ten projekt mógł się ziścić jako aktualne prawo”.
Przekazał też, że rozwiązania miał więc przygotować resort edukacji, które – podobnie jak projekt ZNP – miałyby „co do zasady uniezależnić decyzje dotyczące podwyżek od decyzji politycznych”. Chodziło o to, żeby „przygotować wskaźnik, którym będą co roku waloryzowane wynagrodzenia nauczycieli, bez względu na to, jakie decyzje będą zapadały na poziomie ministerstwa”.
W majowej rozmowie Krzemiński przekazał PAP, że podkomisja wciąż jest na tym etapie. Jednak w jego opinii jest „za wcześnie, by mówić, że nie zdążymy”. Dodał wówczas, że jest na to szansa – przy szybkim tempie prac w parlamencie – jeśli tylko pojawi się projekt możliwy do zrealizowania.
Obecnie wysokość wynagrodzenia nauczycieli jest pochodną kwoty bazowej dla nauczycieli, określanej co roku w ustawie budżetowej. Służy ona do wyliczania tzw. średniego wynagrodzenia nauczycieli (określone jest ono w Karcie nauczyciela procentowo dla każdego stopnia awansu zawodowego).
W ustawie budżetowej na 2026 r. kwotę bazową dla nauczycieli ustalono na poziomie 5597,86 zł, zwiększając ją o 163,04 zł w stosunku do tej obowiązującej w 2025 r. – to wzrost o 3 proc.
Na średnie wynagrodzenie nauczyciela składa się wynagrodzenie zasadnicze, dodatki (m.in. za wysługę lat, funkcyjny, motywacyjny), wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa, a także nagrody i inne świadczenia (np. trzynastka).
Dodatków jest kilkanaście, m.in. za wysługę lat, funkcyjne (wynikające z pełnienia funkcji kierowniczej, dla mentora, wychowawcy klasy, nauczyciela doradcy metodycznego, nauczyciela konsultanta), motywacyjny, za warunki pracy, nagroda jubileuszowa, nagroda ze specjalnego funduszu nagród, dodatkowe wynagrodzenie za pracę w porze nocnej, dodatkowe wynagrodzenie roczne (tzw. trzynastka), odprawa emerytalno-rentowa i odprawa z tytułu rozwiązania stosunku pracy, wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa. Wysokość części z nich wzrasta wraz ze wzrostem płacy zasadniczej.
Paulina Kurek (PAP)
pak/ kcz/
