Powiaty częstochowski i starachowicki liderami szóstej części rankingu regionów

2022-05-23 11:32
publikacja
2022-05-23 11:32
Powiaty częstochowski i starachowicki  liderami szóstej części rankingu regionów
Powiaty częstochowski i starachowicki  liderami szóstej części rankingu regionów
fot. Daniel / / Unsplash

W województwie śląskim liderem spójności jest powiat częstochowski. Zanotował znacznie wyższy wzrost liczby ludności oraz liczby organizacji pozarządowych od swoich bezpośrednich konkurentów. W świętokrzyskim wygrał powiat starachowicki, który zanotował najwyższy wzrost wynagrodzeń w latach 2004-2020. 

Rozwój danego terenu mierzony jest najczęściej wskaźnikiem średnich dochodów na jednego mieszkańca (PKB per capita). W przypadku Polityki Spójności UE można, a nawet należy, wziąć pod uwagę wiele innych wskaźników i zjawisk, które obrazują postęp i zmiany zachodzące w poszczególnych regionach oraz mniejszych jednostkach terytorialnych. Celem rankingu i sporządzanych na jego potrzeby podsumowań jest pokazanie przełożenia i oddziaływania unijnej Polityki Spójności na konkretne obszary życia mieszkańców poszczególnych regionów oraz mniejszych jednostek terytorialnych (w przypadku Polski – powiatów, tj. jednostek mniejszych niż podregiony NUTS 3 – w Polsce są 73 jednostki NUTS 3 oraz 314 powiatów). 

O rankingu

Dane rankingu publikowane będą w ośmiu odcinkach, w każdym po dwa regiony NUTS 2, tj. województwa. Ostatni, dziewiąty, odcinek będzie podsumowaniem i zestawieniem wszystkich regionów/powiatów i danych. Spośród powiatów wyłonimy „Liderów spójności”, dla wybranych zorganizujemy wyjazd studyjny do siedziby Komisji Europejskiej lub na europejskie wydarzenie związane z Polityką Spójności. 

Ranking wraz z towarzyszącymi opracowaniami jest sporządzony na podstawie danych dostępnych w Głównym Urzędzie Statystycznym – GUS. W przypadku regionów (NUTS 2) weźmiemy pod uwagę:

  • liczbę firm, które ponoszą nakłady na B+R, inwestują w innowacje, dynamikę tych zmian w ciągu 5 lat poprzedzających sporządzenie raportu, 
  • bezrobocie młodych oraz dane dotyczące młodych, którzy nie uczą się ani nie pracują, dynamikę tych zmian w ciągu 5 lat poprzedzających sporządzenie raportu, 
  • PKB/mieszkańca i zmianę PKB/mieszkańca w ciągu ostatnich 5 lat, 
  • dynamikę wyludniania się regionów, migracje pomiędzy regionami i ich dynamikę w ciągu ostatnich 5 lat, 
  • wykorzystanie funduszy UE (EFS, ERDF), 
  • wskaźniki brane pod uwagę przez Komisję Europejską przy sporządzaniu Raportów Kohezyjnych (pod warunkiem dostępności danych w GUS). 

W przypadku powiatów pod uwagę weźmiemy:

  • dochody na jednego mieszkańca i ich dynamikę/zmiany, 
  • wykorzystanie funduszy (pomiar na bazie wydatków na współfinansowanie projektów UE), 
  • bezrobocie i dynamikę/zmiany, 
  • dzieci w placówkach wychowania przedszkolnego i dynamikę/zmiany, 
  • przyrost liczby przedsiębiorstw, 
  • dostęp do usług medycznych, 
  • inne dane, w tym te brane pod uwagę przez Komisję Europejską przy sporządzaniu Raportów Kohezyjnych (pod warunkiem dostępności danych w GUS). 

Dane będą publikowane w formie raportów/podsumowań z komentarzami ekspertów i redakcji. 

Ranking będzie doskonałym narzędziem do pokazania obszarów postrzeganych jako mniej rozwinięte w ich innym świetle, pokazania dynamiki i potencjału do rozwoju. Może stanowić impuls dla niektórych do zwrócenia uwagi na wybrane tereny postrzegane jako mniej rozwinięte pod kątem lokowania tam swoich przedsięwzięć i inwestycji. Będzie to również doskonała okazja do podjęcia debaty na temat efektów Polityki Spójności, jej realnego oddziaływania na życie mieszkańców. 

Część VI – śląskie i świętokrzyskie

Celem rankingu jest wskazanie powiatów, które dokonały największego skoku gospodarczego w ostatnich latach. Przy tworzeniu rankingu zostało wziętych pod uwagę szereg obszarów, które Unia Europejska określa jako istotne dla polityki spójności. Za najważniejszy wskaźnik przyjęta została zmiana średniego miesięcznego wynagrodzenia brutto wyrażonego stosunkiem do średniego krajowego wynagrodzenia brutto. Jego waga w zagregowanym wyniku rankingu jest najwyższa.

Pod uwagę wzięte zostały również takie wskaźniki jak liczba ludności, przyrost naturalny, stopa bezrobocia, liczba lekarzy przypadających na 10 tys. mieszkańców, miejsca w żłobkach na 1000 dzieci w wieku do 3 lat, liczba spółek handlowych, liczba organizacji i stowarzyszeń, udział kobiet w organach stanowiących gmin.

W większości przypadków pod uwagę brana była procentowa zmiana wskaźników na przestrzeni ostatnich lat. W przypadku przyrostu naturalnego oraz udziału kobiet w organach stanowiących wzięto pod uwagę wskaźniki odpowiednio za 2019 i 2020.

Łączny wynik rankingu jest zatem wypadkową szeregu czynników.

Liderzy

W województwie śląskim liderem spójności jest powiat częstochowski. - Co prawda wyższy wzrost wynagrodzeń w latach 2004-2020 został zanotowany w powiatach miasto Piekary Śląskie i myszkowskim, jednak powiat częstochowski zanotował znacznie wyższy wzrost liczby ludności oraz liczby organizacji pozarządowych. Te czynniki zapewniły powiatowi częstochowskiemu przewagę nad pozostałymi powiatami – mówi Ignacy Morawski, szef zespołu SpotData.

- Słabymi stronami powiatu częstochowskiego okazały się natomiast niski przyrost naturalny w 2019 r., a także niewielka liczba miejsc w żłobkach w stosunku do liczby dzieci w wieku do lat 3 - dodaje.

Na kolejnych miejscach w województwie śląskim znalazły się kolejno dwa miasta na prawach powiatu - Żory i Piekary Śląskie. - Oprócz znacznego wzrostu płac - piąte miejsce w województwie, Żory zanotowały także wysoki wzrost liczby miejsc w żłobkach, osiągnęły pod tym względem najlepszy wynik w województwie, a także wzrost liczby lekarzy - drugi wynik w województwie – tłumaczy Ignacy Morawski. Słabą stroną Żor jest niewielki udział kobiet w organach stanowiących samorządu terytorialnego (drugi najsłabszy wynik w województwie).

Piekary Śląskie oprócz wysokiego wzrostu płac (najwyższy wzrost w województwie) zanotowały także dobry wynik w obszarze służby zdrowia (wzrost liczby lekarzy na 10 tys. osób), a także rozwoju sektora prywatnego (wzrost liczby spółek handlowych). Słabą stroną powiatu miasta Piekary Śląskie jest niewielki przyrost naturalny oraz niewielki wzrost liczby organizacji pozarządowych.

- W województwie świętokrzyskim liderem spójności jest powiat starachowicki, który zanotował najwyższy wzrost wynagrodzeń w latach 2004-2020. Ten wskaźnik zadecydował o pierwszym miejscu tego powiatu – wyjaśnia szef zespołu SpotData. - Pozostałe powiaty województwa świętokrzyskiego zanotowały o wiele niższe wzrosty wynagrodzeń w tym okresie - dodaje. Słabszą stroną powiatu starachowickiego są sektor prywatny (niewielki wzrost liczby spółek handlowych) oraz populacja (niewielki wzrost liczby ludności) i równouprawnienie (niski udział kobiet we władzach samorządowych).

Na kolejnych miejscach w województwie świętokrzyskim znalazły się powiaty konecki i jędrzejowski. Mocnymi stronami powiatu koneckiego są wzrost wynagrodzeń - drugi wynik w województwie, wyraźna przewaga nad resztą powiatów, służba zdrowia (duży wzrost liczby lekarzy na 10 tys. mieszkańców i liczby lekarzy ogółem), a także wysoki spadek stopy bezrobocia. Słabą stroną powiatu koneckiego jest mała liczba miejsc w żłobkach i klubach dziecięcych na 1000 dzieci w wieku do lat 3. Pod tym względem osiągnął najsłabszy wynik w województwie i jeden z najsłabszych w kraju.

Powiat jędrzejowski oprócz stosunkowo znacznego wzrostu płac (trzeci wynik w województwie) zanotował bardzo duży wzrost liczby spółek prawa handlowego. Słabą stroną powiatu jędrzejowskiego jest niewielki przyrost naturalny, ale ten problem dotyczy większości powiatów w województwie świętokrzyskim, a także nieduża liczba miejsc w żłobkach i klubach dziecięcych.

fot. Materiał Partnera / 

Metodologia

Dla każdego wybranego wskaźnika uszeregowaliśmy wszystkie powiaty w Polsce od najlepszego wyniku do najsłabszego i każdemu nadaliśmy rangę (najlepszy powiat może otrzymać maksymalnie 380 pkt, najsłabszy 1). W ten sposób każdy powiat otrzymał łącznie 10 rang (ocen) – osobną dla każdego wskaźnika (kategorii). Aby policzyć łączny wynik rankingu dla każdego powiatu, zsumowaliśmy wszystkie jego rangi, mnożąc je przy okazji przez wagi poszczególnych wskaźników.

Po co wskaźnikom nadaliśmy wagi? Poszczególne wskaźniki różnią się przydatnością dla oceny rozwoju gospodarczego powiatu. Na przykład duży spadek stopy bezrobocia może wynikać z wysokiej emigracji, a nie z rozwoju gospodarczego (dlatego ten wskaźnik ma wagę 0,05). Uznaliśmy, że najważniejszy, najbardziej obiektywny wskaźnik to średnie wynagrodzenie brutto w powiecie (dlatego wskaźnik ma wagę 0,55).

W związku z tym łączna liczba punktów powiatu nie jest zwykłą sumą jego wyników w poszczególnych kategoriach. Przed zsumowaniem wynik każdego powiatu w każdej kategorii został pomnożony przez wagę wskaźnika, a dopiero później dodany do łącznego wyniku. Dzięki temu dla łącznej oceny powiatu zmiana średniego wynagrodzenia znaczy więcej niż np. zmiana liczby ludności lub zmiana stopy bezrobocia.

W przypadku większości wskaźników powiaty zostały uszeregowane i ocenione według wzrostu danego wskaźnika (w przypadku stopy bezrobocia – spadku) na przestrzeni lat. W dwóch przypadkach (przyrost naturalny, udział kobiet w organach uchwałodawczych) został wzięty pod uwagę wyłącznie rezultat dla jednego roku (odpowiednio – 2019 i 2020).

fot. Materiał Partnera / 

Źródło:
Tematy

Powiązane: Praca

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki