Pomoc dla rodzin w Polsce w czołówce UE. Współczynnik dzietności wciąż niski

Około 10 178 zł rocznie wynosi pomoc państw Unii Europejskiej w zakresie ulg na dzieci i świadczeń rodzinnych. W Polsce kwota ta wynosi 8225 zł, co w porównaniu do przeciętnego wynagrodzenia daje nam czwartą pozycję wśród 28 krajów Unii Europejskiej – wynika z raportu przygotowanego przez PwC.

Kwoty te wyliczane były dla rodziny, gdzie oboje rodziców jest aktywnych zawodowo, zarabiają średnią krajową i posiadają dwójkę zdrowych dzieci w wieku 4 i 8 lat. Nie biorąc pod uwagę relacji świadczeń do przeciętnego wynagrodzenia, bez większego zaskoczenia, na podium rankingu są Luksemburg (32 190 zł), Francja (28 979 zł) i Austria. Polska znajduje się na 15. miejscu między Chorwacją a Estonią. Wsparcie w naszym kraju jest większe niż w m.in.: Włoszech, Czechach czy Słowacji. Jeżeli jednak wyniki symulacji przedstawimy w relacji do przeciętnego wynagrodzenia to na czele wciąż znajdować się będzie Francja, ale mocny awans zalicza Polska, która przesuwa się na czwarte miejsce, gdzie wyprzedzają ją jeszcze tylko Węgry i Austria.

Świadczenia rodzinne a dzietność

Współczynnik dzietności (liczba urodzonych dzieci na kobietę w wieku rozrodczym [15-49 lat]) w Polsce należy do najniższych w UE (1,32), należy jednak zaznaczyć, że od 2013 roku odnotowywany jest stabilny wzrost współczynnika. Najgorzej pod tym względem wypada województwo opolskie, gdzie wskaźnik dzietności wynosi zaledwie 1,201, najlepiej z kolei prezentuje się województwo pomorskie z wynikiem 1,506. Wartość na poziomie 2,10-2,15 uważa się za wartość zapewniającą prostą zastępowalność pokoleń.

Szczególnie dobrze wypada pod tym względem bieżący rok, co być może w jakimś stopniu możemy przypisać zasłudze programu „Rodzina 500+”. Liczba urodzeń w każdym miesiącu 2017 roku - oprócz kwietnia - była wyższa niż w analogicznych miesiącach roku 2016 – jeżeli tendencja wzrostowa zostanie utrzymana, to liczba urodzonych dzieci w całym 2017 roku powinna przekroczyć 400 tys., co byłoby najwyższym wynikiem od 2011 i dopiero czwartym przekroczeniem bariery 400 tys. w ciągu ostatnich 16 lat.

Ważna rola pracodawców

Ważną rolę w polityce demograficznej odgrywają pracodawcy.. Jak podaje PwC, 30 proc. Polek nie decyduje się na dziecko, bo obawiają się, że nie będą w stanie pogodzić obowiązków rodzinnych z zawodowymi. Udział kobiet w ogólnej liczbie zatrudnionych systematycznie wzrasta i wynosi obecnie ok. 50 proc., ponadto pracują one ponad 40 godzin tygodniowo (ponad godzinę więcej niż średnia unijna). Problemem jest tutaj podejście pracodawców do elastycznego zatrudnienia. Polska znajduje się na dole rankingu UE pod tym względem – 40 proc. przedsiębiorstw nie pozwala pracownikom na elastyczne godziny pracy. Ale nie jest to wina wyłącznie pracodawców, bowiem aż 25 proc. Polaków (o 12 proc. więcej niż wynosi średnia unijna) nie przepada za elastycznym czasem pracy.

Dla porównania w Niemczech 62 proc. pracodawców umożliwia akumulowanie godzin w celu wzięcia dnia wolnego i zmienianie godzin rozpoczęcia i zakończenia pracy, w Polsce tylko 44 proc. pracodawców zapewnia podobne możliwości.

Skąd brać wzór?

Wśród rozwiązań systemowych, które mogłyby pomóc Polsce, PwC wskazuje rozwiązania stosowanie w Szwecji, Łotwie i Danii. Szczególne ważnie wydaje się być umożliwienie pogodzenia życia rodzinnego z pracą. W przypadku krajów skandynawskich wymienia się ogromne znaczenie żłobków. W Szwecji 64 proc. dzieci do 3 roku życia jest objętych instytucjonalnymi formami opiekami (np. właśnie żłobkami), w Danii jest to 77 proc. (najwyższy wskaźnik w Unii), w Polsce z kolei tylko 5 proc. W Szwecji jako wzór wymienia się również „premię za szybkość” – jeżeli urodzi się kolejne dziecko w ciągu 30 miesięcy od urodzenia poprzedniego, to urlop rodzicielski można wydłużyć nawet o rok. Z kolei przykład Łotwy skupia się bardziej na tym, jak zmiany o charakterze strukturalnym pomagają podnieść współczynnik dzietności, gdzie od 2001 r. wzrósł o prawie 40 proc. z poziomu 1,22 do 1,7 w 2015 roku, w wyniku poszerzenia grona osób uprawnionych do zapomóg oraz ujednoliceniu zasad przyznawania świadczeń, a także rządowego programu leczenia niepłodności.

Jakub Krześnicki

Źródło: