Co trzeba wiedzieć o ulgach?
Prowadząc działalność gospodarczą mamy prawo ubiegać się o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Taką możliwość daje nam art. 67b § 5 Ordynacji podatkowej oraz rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc regionalną na wspieranie nowych inwestycji lub tworzenie nowych miejsc pracy związanych z nową inwestycją (Dz.U. z 2006 nr 108, poz. 738).Na wniosek podatnika organ podatkowy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty lub odroczyć, lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, lub umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa (art. 67a § 1-2 op). Jednakże nowe przepisy zawarte w rozdziale 7a op przewidują różne rodzaje wsparcia dla przedsiębiorców zarówno takie, które stanowią pomoc publiczną, jak i takie, które są jedynie pomocą de minimis.
Obecnie możliwe jest udzielanie pomocy publicznej podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą bez konieczności uzyskania zgody Komisji Europejskiej jedynie wtedy, gdy taka jest udzielana w ramach zasady de minimis.
Ulga może przyjąć formę:
- odroczenia terminu płatności podatku;
- rozłożenia zapłaty podatku na raty;
- odroczenia lub rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za
zwłokę; - umorzenia w całości lub części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej , które nie stanowią pomocy publicznej, oraz takich które pomoc takową stanowią:
a) udzielaną w celu naprawienia szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia,
b) udzielaną w celu zapobieżenia lub likwidacji poważnych zakłóceń w gospodarce o charakterze ponadsektorowym,
c) udzielaną w celu wsparcia krajowych przedsiębiorców działających w ramach przedsięwzięcia gospodarczego podejmowanego w interesie europejskim,
d) udzielaną w celu promowania i wspierania kultury, dziedzictwa narodowego, nauki i oświaty,
e) będącą rekompensatą za realizację usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym
powierzonych na podstawie odrębnych przepisów,
f) na szkolenia,
g) na zatrudnienie,
h) na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw,
i) na restrukturyzację,
j) na ochronę środowiska,
k) na prace badawczo-rozwojowe,
l) regionalną,
m) udzielaną na inne przeznaczenia określone przez Radę Ministrów.
Unia Europejska o ulgach
Zasady dotyczące udzielania pomocy publicznej podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą wynikają z art. 87 Traktatu WE. Zgodnie z tym artykułem pomoc,która:
- jest otrzymywana przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą od państwa członkowskiego lub ze źródeł państwowych,
- stanowi przysporzenie na warunkach korzystniejszych niż oferowane na rynku,
- ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określonego przedsiębiorcę lub produkcję określonych towarów),
- zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji oraz wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi Unii Europejskiej,
- podlega przepisom o pomocy publicznej, jeżeli spełnia łącznie ww. przesłanki.
Zatem pomoc publiczna to przede wszystkim pomoc pochodząca ze środków publicznych, przynosząca korzyści pewnym podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą, która potencjalnie zakłóca konkurencję i wpływa na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Tego rodzaju ulga nie wymaga notyfikacji Komisji Europejskiej. Jednakże dotyczy to tylko mikroprzedsiębiorców i małych przedsiębiorców znajdujących się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej lub w okresie restrukturyzacji przeprowadzanej z wykorzystaniem pomocy publicznej.
Pomoc uzyskana przez innych przedsiębiorców stanowi pomoc indywidualną, podlegającą notyfikacji Komisji Europejskiej. Wówczas może być udzielona tylko w przypadku jej zatwierdzenia przez Komisję Europejską.
Notyfikacja i zatwierdzenie ze strony Komisji Europejskiej są niezbędne wówczas, gdy wielkość pomocy regionalnej, uzyskanej w formie tego rodzaju ulgi, przekroczy:
- 22 500 000 euro - dla inwestycji realizowanych w podregionach oznaczonych numerami statystycznymi 22 i 42;
- 30 000 000 euro - dla inwestycji realizowanych w podregionach oznaczonych numerami statystycznymi 4, 17 i 30;
- 37 500 000 euro - dla inwestycji realizowanych w pozostałych podregionach,
to pomoc regionalna stanowi pomoc indywidualną, podlegającą notyfikacji Komisji.
Rozporządzenie zawiera szczegółowe regulacje dotyczące warunków pod jakimi może być udzielona ulga w spłacie zobowiązań podatkowych.
Jak otrzymać ulgę?
Aby otrzymać ulgę należy złożyć wniosek o udzielenie pomocy publicznej, który powinien zawierać dane identyfikacyjne, rodzaj ulgi podatkowej, jak również kwotę zobowiązania. We wniosku należy wyraźnie wskazać podstawę prawną, jak również przeznaczenie pomocy publicznej lub wyraźne wskazanie, że wnioskowana pomoc ma zostać udzielona bez określonego tytułu w ramach zwykłej pomocy.W przypadku ubiegania się o pomoc należy złożyć informację o pomocy publicznej otrzymanej w okresie 3 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy oraz przedstawić wszystkie zaświadczenia o otrzymanej pomocy przed wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pomocy lub inne dokumenty potwierdzające otrzymanie pomocy publicznej. W przypadku ubiegania się o ulgę w formie odroczenia lub rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę wniosek powinien zawierać propozycję uregulowania zobowiązania, tj. terminy zapłaty, wysokość oraz ilość rat oraz określić źródło środków finansowych przeznaczonych na zapłatę zobowiązania.
Podatnik ubiegający się o przyznanie ulgi podatkowej powinien w szczególności dołączyć do wniosku:
- dokumenty dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej,
- dokumenty potwierdzające fakt uzyskiwania dochodów wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym,
- dokumenty dotyczące miesięcznych opłat i innych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (np. czynsz, opłaty za telefon),
- dokumenty potwierdzające własność nieruchomości i rzeczy ruchomych oraz ich wartość.
Wniosek należy złożyć w formie pisemnej na Sali Obsługi Podatnika we właściwym sobie Urzędzie Skarbowym. Wniosek o udzielenie ulgi w postaci odroczenia lub rozłożenia na raty podlega opłacie skarbowej w wysokości 5,00 zł. Każdy załącznik do wniosku to 50 gr. Nie podlega natomiast opłacie skarbowej wniosek o umorzenie zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej.
Wniosek podatnika rozpatrywany jest przez właściwą merytorycznie komórkę organizacyjną urzędu skarbowego, która sprawdza kompletność i zasadność wniosku, przede wszystkim na podstawie złożonych przez stronę dokumentów. Podatnik wnioskujący o ulgę ma prawo:
- uczestniczyć czynnie w każdym stadium postępowania;
- przeglądać akta sprawy oraz sporządzać z nich notatki, kopie, odpisy;
- żądać uwierzytelnienia odpisów, kopii akt sprawy;
- udzielić wyjaśnień w sprawie zebranego materiału dowodowego;
- dołączyć w każdym czasie dokumentacji mające znaczenie dla przyznania ulgi.
Po przeprowadzeniu postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego wydaje decyzję w sprawie przyznania lub odmowy przyznania wnioskowanej ulgi podatkowej. Od decyzji podatnik może wnieść odwołanie do właściwego sobie Dyrektora Izby Skarbowej.
Ministerstwo Finansów o ulgach
Ministerstwo Finansów w piśmie z 30 maja 2001 r. (GN-8/KK/114/2001) uznało, że w każdym przypadku podjęcia przez organ podatkowy decyzji odraczającej lub rozkładającej na raty płatność zobowiązania, gdy decyzja skierowana jest do podatnika będącego przedsiębiorcą, działanie to powinno być zgodne z przepisami ustawy o pomocy publicznej. W podstawie prawnej decyzji pozytywnej powinien być powołany art. 48 § 2 i 2a Ordynacji Podatkowej (Obecnie są to przepisy rozdziału 7a ordynacji).Organ podatkowy może uznać decyzję za działanie optymalizujące. Rozgraniczenia, czy decyzja jest pomocową, czy optymalizującą, dokonuje sam organ podejmujący decyzję w oparciu o treść opracowania dotyczącego optymalizacji. Przywołanie podstawy prawnej art. 48 § 2 i 2a w decyzji stanowiącej działanie optymalizujące nie stanowi o niezgodności decyzji z ustawą o pomocy publicznej, gdyż optymalizacja nie stanowi pomocy publicznej i w przypadku podejmowania działań optymalizujących nie stosuje się ustawy o pomocy publicznej (pismo z 30 maja 2001 r. GN- 8/KK/114/2001; Działania, które nie stanowią pomocy publicznej, opubl. Serwis Podatkowy 2002/3, s. 25). Na temat działań, które nie stanowią pomocy publicznej, Ministerstwo Finansów wypowiedziało się także w innym piśmie (z 14 maja 2001 r., GN-8/KK/97/2001: Działania, które nie stanowią pomocy publicznej, opubl. Serwis Podatkowy 2002/3, s. 24). Resort zajął stanowisko m.in. w sprawie odroczenia i przedłużenia terminu do złożenia deklaracji, których może dokonać organ podatkowy ze względu na ważny interes podatnika i na jego wniosek.
W ocenie Ministerstwa Finansów, wydając decyzję w sprawie odroczenia i przedłużenia terminu do złożenia deklaracji organy podatkowe powinny kierować się wyłącznie nadzwyczajnymi i wyjątkowymi zdarzeniami, które uniemożliwiają podatnikowi złożenie deklaracji w terminie. Tak więc instrument ten ma charakter incydentalny i ze względu na okoliczności jego stosowania nie jest traktowany jako pomoc publiczna. Za takim stanowiskiem przemawia również fakt, że organ podatkowy nie jest w stanie z góry ustalić, czy podatnik powinien zapłacić podatek, który wynika z niezłożonej deklaracji, gdyż możliwe to będzie dopiero po jej przedłożeniu. Przedłużenia terminu do złożenia deklaracji może również dokonać Minister Finansów w drodze rozporządzenia ze względu na ważny interes publiczny (art. 50 Ordynacji podatkowej). Ma to miejsce w wyjątkowych sytuacjach (np. klęsk żywiołowych) i podobnie jak w przypadku omówionym wcześniej należy przyjąć, że przedłużenie to nie stanowi pomocy publicznej.
Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a op, w przypadku wymienionym w § 1 pkt 3 lit. a, mogą być udzielane jako pomoc indywidualna albo w ramach programów pomocowych określonych w odrębnych przepisach. Program pomocowy to akt normatywny spełniający przesłanki, o których mowa w art. 1 lit. d rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (Dz.Urz. WE L 83 z 27 marca 1999 r.) - oznacza każde działanie, na podstawie którego bez dalszego wprowadzania w życie wymaganych środków można dokonać wypłat pomocy indywidualnej na rzecz przedsiębiorstw określonych w ustawie w sposób ogólny i abstrakcyjny, oraz każde działanie, na podstawie którego pomoc, która nie jest związana z konkretnym projektem, może zostać przyznana jednemu lub kilku przedsiębiorstwom na czas nieokreślony i/lub w nieokreślonej kwocie.
Kompetencje urzędów skarbowych
Urząd Skarbowy może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych z urzędu. Organ podatkowy może również umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, jeżeli:- zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne,
- kwota zaległości podatkowej nie przekracza pięciokrotnej wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,
- kwota zaległości podatkowej nie została zaspokojona w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym lub upadłościowym,
- podatnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku, lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 5.000 zł, i jednocześnie brak jest spadkobierców innych niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego oraz nie ma możliwości orzeczenia odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.
Przesłanką do umorzenia odsetek skarbowych oraz rozłożenia powstałej zaległości podatkowej na raty może być ważny interes podatnika lub interes publiczny. Jeżeli organ podatkowy przeanalizował, czy powyższe przesłanki nie wystąpiły, i odpowiednio uzasadnił swoją decyzję, to do niego należy wybór rozstrzygnięcia (wyrok WSA w Warszawie z 16 czerwca 2004 r., sygn. akt III SA 444/03, opubl. Monitor Podatkowy 2004/8, s. 4). W wyroku z 6 czerwca 2003 r. (sygn. akt III SA 2808/01, opubl. Monitor Podatkowy 2003/7, s. 3) WSA w Warszawie zważył, że jeżeli podatnik złożył wniosek o rozłożenie zaległości podatkowej na raty, to ma prawo do merytorycznego rozpatrzenia tego wniosku także wtedy, gdy w terminie późniejszym wykaże nadwyżkę VAT naliczonego, która mogłaby zostać potrącona względem zaległości podatkowej.
Podstawa prawna:
- Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc regionalną na wspieranie nowych inwestycji lub tworzenie nowych miejsc pracy związanych z nową inwestycją (Dz.U. z 2006 nr 108, poz. 738),
- Art. 67a, art. 67b § 1, art. 67c, art. 67d ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).
