Kupujący mają prawo żądać zwrotu kosztów związanych z reklamowaniem wadliwych rzeczy, w tym kosztów demontażu, przywiezienia ich do sklepu czy serwisu oraz ponownego montażu. Dotyczy to zarówno kupujących będących przedsiębiorcami, jak i tych, którzy korzystają z uprawnień przyznanych konsumentom.
Kto i na jakiej podstawie składa reklamację?
W przypadku reklamacji najpierw trzeba odpowiedzieć sobie na pytanie, kto i na jakiej podstawie reklamuje wadliwą rzecz. To istotne, bo zastosowanie znajdą różne przepisy w zależności od tego, czy mamy do czynienia z konsumentem, czy przedsiębiorcą. Ważne jest także to, czy kupujący korzysta z uprawnień z gwarancji, czy może rękojmi lub niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową.
Uprawnienia z rękojmi za wady
Jeśli wadliwą rzecz reklamuje u sprzedającego kupujący będący przedsiębiorcą, to do odpowiedzialności sprzedającego stosuje się przepisy o rękojmi za wady zawarte w Kodeksie cywilnym.
Jeżeli z powodu wady fizycznej rzeczy sprzedanej kupujący odstępuje od umowy, żąda obniżenia ceny, usunięcia wad lub wymiany na rzecz z niewadliwą, może on żądać naprawienia szkody poniesionej wskutek istnienia wady. Zasadę taką wprowadza art. 566 § 1 Kodeksu cywilnego. Nawet gdyby okazało się, iż szkoda jest następstwem okoliczności, za które sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności, to i tak można żądać od niego naprawienia szkody, którą kupujący poniósł przez to, że zawarł umowę, nie wiedząc o istnieniu wady. W szczególności kupujący ma prawo żądania zwrotu kosztów zawarcia umowy, kosztów odebrania, przewozu, przechowania i ubezpieczenia rzeczy.
W praktyce oznacza to, że jeśli skorzystanie przez kupującego z przysługujących mu uprawnień wymagało poniesienia kosztów związanych np. z dostarczeniem wadliwej rzeczy do serwisu, to sprzedający ma obowiązek koszty te zwrócić. Na podstawie wskazanego przepisu można także żądać zwrotu kosztów montażu i demontażu wadliwej rzeczy.
Aby uniknąć w przyszłości sporów co do tego, czy np. demontaż i przesłanie rzeczy do serwisu były niezbędne, najlepiej uzgodnić to wcześniej ze sprzedającym.
Zakres odpowiedzialności za szkodę może zostać w umowie ograniczony (nie dotyczy to umów z konsumentami, o czym w dalszej części). Dlatego w pierwszej kolejności należy przeanalizować umowę i sprawdzić, czy nie zawiera ona zapisów ograniczających odpowiedzialność sprzedającego. Nieważne będą tylko takie postanowienia, które przewidują wyłączenie odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną umyślnie (art. 473 § 2 K.c.).
Uprawnienia przysługujące konsumentom
Kupujący będący konsumentem może żądać od sprzedającego będącego przedsiębiorcą doprowadzenia wadliwego towaru do stanu zgodnego z umową przez nieodpłatną naprawę albo wymianę na nowy. Nieodpłatność naprawy i wymiany oznacza, że sprzedawca ma również obowiązek zwrotu kosztów poniesionych przez kupującego, w szczególności kosztów demontażu, dostarczenia, robocizny, materiałów oraz ponownego zamontowania i uruchomienia. Wynika to z art. 8 ust. 2 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej.
Jeśli zatem przedsiębiorca wymaga od konsumenta, by ten dostarczył wadliwą rzecz do sklepu, to konsument ma później prawo domagać się zwrotu kosztów z tym związanych w uzasadnionym zakresie. Niewiele osób o tym prawie wie, jeszcze mniej z niego korzysta.
Co istotne, przedsiębiorcy nie mogą wobec konsumentów ograniczyć zakresu swojej odpowiedzialności. Wpisywanie do wzorów umów z konsumentami zapisów o braku odpowiedzialności sprzedawcy za koszty transportu wadliwego towaru jest nieskuteczne. Stanowią one niedozwoloną klauzulę umowną.
"W przypadku uznania reklamacji firma (…) nie ponosi odpowiedzialności za koszty związane z demontażem, montażem, transportem towaru oraz utraconymi korzyściami". |
| Niedozwolona klauzula umowna wpisana do Rejestru Niedozwolonych Klauzul (nr wpisu 51). |
Klauzul niedozwolonych wpisanych do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie mogą stosować także inni przedsiębiorcy, a nie tylko ten, w którego umowie zapis został zakwestionowany. Zapis w umowie będący niedozwoloną klauzulą umowną nie wywołuje żadnych skutków prawnych wobec konsumentów - nie są oni nim związani. Ponadto stosowanie we wzorach umów z konsumentami klauzul niedozwolonych wpisanych do rejestru stanowi naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Za takie działanie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów może nałożyć na przedsiębiorcę karę finansową.
Korzystasz z gwarancji jakości - sprawdź jej treść
Często na towar udzielana jest przez jego producenta gwarancja jakości. To od kupującego zależy, czy w razie wystąpienia wady chce skorzystać z rękojmi (przedsiębiorca) lub niezgodności towaru konsumenckiego z umową (konsument) i zgłaszać roszczenia sprzedającemu, czy skorzystać z gwarancji, jakiej udzielił producent.
Sprzedający z reguły starają się nakłonić kupujących, by ci korzystali z uprawnień z gwarancji i sami pełnią jedynie funkcję "pośrednika" między kupującym a gwarantem (producentem). Nie zawsze jest to dla kupującego rozwiązanie korzystne, bo gwarancja może przewidywać węższe uprawnienia w przypadku wystąpienia wady niż te, które przysługują wobec sprzedającego na podstawie rękojmi lub niezgodności towaru z umową.
Gwarancja jest udzielana przez przedsiębiorcę dobrowolnie i nie wyłącza ani nie ogranicza uprawnień z tytułu rękojmi za wady rzeczy czy odpowiedzialności za niezgodność towaru z umową. Warunki gwarancji mogą wyłączyć odpowiedzialność gwaranta za koszty związane z demontażem czy transportem wadliwych rzeczy. Jeśli jednak w dokumencie gwarancji kwestie te nie zostały uregulowane, to koszty te ponosi gwarant na podstawie art. 580 K.c.
Podstawa prawna:
- ustawa dnia 27.07.2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. nr 141, poz. 1176 ze zm.),
- ustawa z dnia 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.).
Gazeta Podatkowa Nr 563 z dnia 2009-06-01
