Maklerzy chcą zwiększać rolę rynku kapitałowego w finansowaniu gospodarki i spółek, aktywne działania zapowiada też minister finansów. Eksperci WiseEuropa podczas XXIV Konferencji IDM w Bukowinie Tatrzańskiej przedstawili szereg pomysłów na odbudowę roli i znaczenia rynku i giełdy w gospodarce.
"Rynek kapitałowy ma do odegrania kluczową rolę dla procesów gospodarczych w najbliższych latach. W przeszłości jego rola i znaczenie w Polsce były zbyt niskie, również giełda w mojej ocenie nie rozwijała się z taką dynamiką, z jaką by mogła" - powiedział minister finansów Andrzej Domański podczas wystąpienia otwierającego Konferencję Rynku Kapitałowego IDM.
Jego zdaniem, potrzebne są nowe regulacje, ale również nowe instrumenty finansowe.
"Jako ministerstwo finansów będziemy brać bardzo aktywny udział w pracach nad rozwojem REIT-ów i w dyskusji nad znaczeniem ETF-ów. Chcemy, aby giełda była z powrotem miejscem, w którym oszczędności są zamieniane na efektywne inwestycje" - powiedział.
Minister Domański przypomniał, że polska gospodarka była w ostatnich dwóch dekadach bardzo odporna na szoki zewnętrzne, jednak nasz wzrost gospodarczy był w dużej mierze oparty na konsumpcji.
"Chcemy wzrostu gospodarczego bardziej zbilansowanego, potrzebujemy wyraźnego przyspieszenia inwestycji. One w ostatnich latach spadały z 20 proc. w 2015 roku do 17 proc. w 2022 roku. Moją rolą jako ministra finansów są działania zmierzające do tego, żeby stopa inwestycji rosła. Potrzeby gospodarki są potężne - przed nami transformacja energetyczna i cyfrowa, ale także potężne wydatki związane z obroną" - powiedział.
W ocenie Waldemara Markiewicza, prezesa Izby Domów Maklerskich, rola rynku kapitałowego w Polsce nadal jest marginalna, a jego znaczenie w finansowaniu gospodarki jest znacznie niższe w porównaniu do krajów europejskich.
Przypomniał, że kapitalizacja giełdy do PKB w ostatnich 10 latach spadła z 30 do 20 proc., podczas gdy średnia europejska to ponad 60 proc., a niektóre kraje mają wskaźniki rzędu 100-150 proc.
"Strategia rozwoju rynku kapitałowego nie spełniła naszych oczekiwań. Jest powszechne przekonanie, że postawiono zbyt dużo celów, a ich mnożenie zamazało nadrzędną narrację, po co w ogóle jest rynek kapitałowy. To doprowadziło do utraty koncentracji na priorytetach, skupiliśmy się na 100 inicjatywach zamiast wybrać 5-10 kluczowych" - powiedział Waldemar Markiewicz.
Jego zdaniem, zasadniczą słabością polskiej gospodarki jest niska innowacyjność na tle innych krajów UE. Polska pod tym względem zajmuje w Unii czwarte miejsce od końca.
Jego zdaniem, kluczowe jest też określenie, jaka powinna być rola Giełdy Papierów Wartościowych.
"Czy giełda to jest firma, której podstawowym zadaniem powinna być maksymalizacja zysków na rzecz akcjonariuszy, czy też dostarczanie infrastruktury transakcyjnej dla brokerów po najniższej cenie?" - pytał.
"Pożądanym rozwiązaniem byłoby podporządkowanie strategii giełdy potrzebom jej klientów, czyli brokerom. Można to zrobić poprzez kontrolę krajowych maklerów nad giełdą" - dodał Markiewicz.
Eksperci WiseEuropa we współpracy z Fundacją Przyjazny Kraj przygotowali na potrzeby Konferencji raport zatytułowany "Odnowa. Polski rynek kapitałowy - odbudowa znaczenia i pozycji w gospodarce". Wnioski z tego raportu przedstawił Maciej Bukowski, prezes WiseEuropa.
Wśród zaproponowanych w raporcie rekomendacji jest aktualizacja strategii rozwoju rynku kapitałowego obejmująca włączenie do niej wątków koncentrujących się na wzroście roli GPW poprzez wzrost liczby debiutów, IPO oraz relacji kapitalizacji spółek giełdowych do PKB.
WiseEuropa postuluje rozdzielenie funkcjonalne UKNF na część poświęconą rynkowi kapitałowemu oraz część poświęconą reszcie sektora finansowego. Pierwsza z tych części powinna dbać o GPW jako kluczowego mechanizmu finansującego rozwój polskich firm.
Kolejna propozycja to integracja OFE, IKZE i IKE w jeden produkt funkcjonujący na zasadach analogicznych do IKE - produkt ten byłby skierowany do wszystkich, w tym do rolników indywidualnych i przedsiębiorców. OFE uległyby likwidacji, a ich aktywa zostałyby przekazane do IKE, w ten sposób OFE stałyby się w pełni dobrowolne.
Dodatkowo potrzebna jest integracja PPE i PPK w jeden produkt funckjonujący analigicznie do PPK - produkt ten byłby skierowany do pracowników etatowych.
Rekomendacje WiseEuropa obejmuje też prywatyzację większości spółek Skarbu Państwa notowanych już na GPW oraz większości pozostałych poprzez giełdę przy użyciu przekształconych funduszy emerytalnych (OFE+IKE+IKZE oraz PPE i PPK) tak by większość udziałów w nich została w rękach instytucji krajowych.
Potrzebne są też zmiany polityki własnościowej i corporate governance w spółkach Skarbu Państwa poprzez zaprzestanie praktyk uderzających w wycenę notowanych na giełdzie spółek w wyniku działań preferujących Skarb Państwa kosztem akcjonariuszy mniejszościowych.
WiseEuropa proponuje przekształcenie GPW w spółkę infrastrukturalną na podobieństwo KDPW, której zadaniem nie będzie zarabianie dla jej akcjonariuszy lecz rozwój rynku we współpracy ze zreformowanym nadzorem finansowym. W nowej formule instytucjonalnej GPW miałaby za zadanie uczynienie z niej najtańszego rynku w Europie dla inwestorów i emitentów.
WiseEuropa postuluje dodatkowo zawieszenie na 3 lata podatku Belki od zysków kapitałowych (ale także od lokat bankowych, aby przynajmniej częściowo zrekompensować gigantyczny podatek inflacyjny ostatnich lat) oraz maksymalizacja benefitów podatkowych dla emitentów, w tym zachęt do wypłat dywidend kwartalnych.
Daniel Posyniak, zastępca dyrektora BM Santader, uważa, że warto postawić przed giełdą cel, żeby co roku odbywały się 1-2 oferty publiczne spółek z portfela private equity i z kapitalizacją powyżej 1 mld zł.
"Mamy inwestorów, którzy chcą płynności i dużych spółek" - powiedział Posyniak.
W podobnym tonie wypowiada się Grzegorz Zawada, dyrektor Biura Maklerskiego PKO BP, który wskazuje, że na polskim rynku są pieniądze, co pokazały duże nadsubskrypcje przy IPO, a problemem jest brak atrakcyjnych projektów.
Grzegorz Zawada zwraca też uwagę na przeładowanie regulacjami unijnymi, które nie są zeskalowane do wielkości polskiego rynku i poziomu jego rozwoju.
"Za każdym razem, gdy nadchodzą nowe regulacje z Brukseli, jestem przestraszony i martwię się, że oznacza to koszty, ryzyko, więcej osób w dziale compliance, a niekoniecznie rozwiązania, które popchnęłyby nasz rynek do przodu. Jestem sceptyczny co do rozwiązań, które mają pasować do wszystkiego, jestem sceptyczny do unii rynków kapitałowych" - powiedział Zawada.
Prezes Polskiego Funduszu Rozwoju Paweł Borys postawił tezę, że złota era polskiego rynku kapitałowego rozpocznie się mniej więcej w połowie 2026 roku.
"Polski rynek finansowy zdominowany jest przez banki. Przez 25 lat nie było oszczędności, a wskaźnik kredytów do depozytów był powyżej 100 proc. Dzisiaj spadł poniżej 80 proc., a na przestrzeni czterech lat pojawiło się 350 mld zł nadwyżki w sektorze bankowym" - powiedział.
"Problemem jest struktura terminowa, cały system oparty jest na jednodniowym lub jednomiesięcznym depozycie. To się nie zmieni, dopóki będą wysokie stopy proc., bo tak długo jak banki zarabiają 100-150 punktów na marży depozytowej, nie będą dystrybuowały funduszy inwestycyjnych. Gdy stopy spadną w 2026 roku do około 3 proc., marże depozytowe spadną w okolice zera i grupy finansowa zobaczą, że na funduszach inwestycyjnych można zarabiać, nastąpi masowe przesunięcie środków do funduszy i asset management" - dodał.
Jego zdaniem, gdyby do tego doszła prywatyzacja, OFE, rozwój REIT-ów i firm ubezpieczeniowych, można mówić o dziesiątkach miliardów złotych, które będą co roku przez lata zasilały polski rynek kapitałowy.
Prezes VIG-C/Quadrat TFI Michał Szymański postawił tezę, że teoretycznie rynek kapitałowy powinien finansować innowacyjność, ale w polskich realiach tak się nie dzieje.
"Inwestorzy na rynku kapitałowym dużo efektywniej finansują firmy, które skokowo zwiększają skalę działności i firmy technologiczne ze względu na ich niższą przewidywalność przychodów i jednocześnie zapotrzebowanie na kapitał własny, co jest problemem dla banków detalicznych i okazją do zysków dla inwestorów kapitałowych" - powiedział.
"W wyżej rozwiniętych gospodarkach istnieje silna zależność między wzrostem gospodarczym a finansowaniem poprzez rynek kapitałowy. Polski rynek jednak nie finansuje innowacji" - dodał.
Michał Szymański wskazał, że w ciągu ostatnich 10 lat w żadnym roku wartość ofert publicznych spółek nie przekroczył 10 mld zł. Stosunek wartości rynku obligacji korporacyjnych do PKB sięga 2,6 proc., wobec średniej w strefie euro 40 proc.
"Główne napływy do TFI będą do PPK, czyli będzie pogłębiała się koncentracja na rynku i jego upaństwowienie. To jest problem, gdyż spółki państwowe mają większą awersję do ryzyka, a do finansowania technologii potrzeba większej akceptacji ryzyka" - powiedział.
Wskazał, że 43 proc. WIG i 58 proc. WIG20 tworzą spółki z udziałem Skarbu Państwa. Jego zdaniem to dla inwestorów zagranicznych nie jest atrakcyjny obraz rynku.
Michał Staszkiewicz, dyrektor zarządzający ds. dystrybucji TFI PZU, zwraca uwagę, że masa pieniędzy jest na depozytach bankowych, a nie na rynku kapitałowym, bo nie ma edukacji.
"Powinniśmy szukać pieniędzy poza granicą. Żeby zainteresować zagranicę, powinniśmy wziąć udział w transformacji zrównoważonej, bo pieniądze szukają takich aktywów. Musimy mieć stabilność podatkową i regulacyjną, konieczne jest wzmocnienie polskich spółek, żeby ich działalność była transparentna, co ułatwiałoby podejmowanie decyzji inwestycyjnych" - powiedział
Prezes IDM Waldemar Markiewicz przypomniał, że wartość aktywów pod zarządzaniem TFI do PKB od lat jest w stagnacji, między 10-12 proc. PKB, gdy średnia europejska to około 60 proc.
"Potrzebna jest odważna polityka budowy kapitału w Polsce. To wymaga bodźców podatkowych w celu konwersji części oszczędności gospodarstw domowych na kapitał dla polskich firm" - powiedział.
"Konieczne jest zwiększenie siły inwestorów instytucjonalnych dla wspierania efektywności spółek giełdowych, co ma kluczowe znaczenie dla stóp zwrotu, płynności i przyciągania inwestorów. Dlatego jest tak ważne, żeby rozwijać PPK i budować silną branżę funduszy inwestycyjnych" - dodał.
Beata Sax, wiceprezes Investors TFI, ocenia, że konkurowanie na rynku z punktu widzenia podmiotu niezależnego wygląda źle.
"Rynek TFI kwitnie, mamy rekordy jeśli chodzi o napływy do funduszy, ale jak przyjrzymy się temu bliżej, to pieniądze płyną głównie do największych bankowych funduszy, a struktura napływów jest taka, że większość trafia do funduszy dłużnych" - powiedziała.
W 2023 roku napływy netto do funduszy inwestycyjnych sięgnęły 23 mld zł, ale z tego do funduszy bankowych i należących do firm ubezpieczeniowych trafiło 21 mld zł.
"Duże podmioty, w szczególności bankowe, mają swoich klientów i nie konkurują ze sobą. Konkurencja jest więc zaburzona. Dla niezależnych oznacza to, że jest bardzo trudno zawalczyć o klienta. To fundusze niezależne będą bardziej innowacyjne, będą musiały swoimi wynikami walczyć o klienta, więc to u nich będzie innowacja, a nie w dużych podmiotach" - powiedziała Beata Sax.
Konferencja Izby Domów Maklerskich w Bukowinie Tatrzańskiej jest corocznym, trzydniowym spotkaniem środowiska rynku kapitałowego, podczas którego odbywa się szereg dyskusji i debat z udziałem przedstawicieli zarządów czołowych instytucji bankowych, finansowych i kapitałowych, spółek giełdowych i administracji rządowej oraz doradców rynku finansowego, prawników, audytorów i inwestorów.
Organizatorem konferencji była Izba Domów Maklerskich. PAP Biznes był patronem medialnym wydarzenia.
pr/
