Międzynarodowy Trybunał Karny (MTK) w Hadze wydał w czwartek nakazy aresztowania premiera Izraela Benjamina Netanjahu, byłego ministra obrony Joawa Galanta oraz dowódcy Hamasu Mohammeda Deifa, oskarżając ich o zbrodnie wojenne i przeciwko ludzkości w związku z wojną w Strefie Gazy i atakiem Hamasu na Izrael 7 października 2023 r.
Izba Przygotowawcza MTK uznała, że istnieją uzasadnione podstawy by sądzić, że Netanjahu i Galant "celowo i świadomie pozbawiali ludność Strefy Gazy środków niezbędnych do przetrwania, w tym żywności, wody, leków i materiałów medycznych, a także paliwa i energii elektrycznej" - napisano w decyzji podjętej jednogłośnie przez trzech sędziów Trybunału.
MTK uznał więc, że istnieją podstawy, by sądzić, że obaj politycy ponoszą odpowiedzialność za "zbrodnie wojenne polegające na używaniu głodu jako metody walki oraz zbrodnie przeciwko ludzkości w postaci zabójstw, prześladowań i innych nieludzkich czynów". Trybunał dodał, że Netanjahu i Galant są też podejrzewani o to, że jako cywilni przełożeni wojskowych odpowiadają za popełnienie zbrodni wojennej polegającej na celowym atakowaniu ludności cywilnej.
Zaznaczono, że decyzja odnosi się do działań Izraela podczas wojny w Strefie Gazy w okresie od 8 października 2023 roku do, co najmniej, 20 maja 2024 roku, gdy prokuratura MTK wydała wniosek o nakaz aresztowania izraelskich polityków.
Izba Przygotowawcza MTK przychyliła się do niego w czwartkowej decyzji, wydając nakaz aresztowania Netanjahu i Galanta. Trybunał odrzucił jednocześnie skargę Izraela dotyczącą jurysdykcji sądu, uznając, że MTK ma prawo ścigać izraelskich polityków.
Izrael nie uznaje MTK i, podobnie jak m.in. USA czy Rosja, nie ratyfikował zakładającego go Statutu Rzymskiego. Stroną traktatu jest natomiast Palestyna, a MTK uznał, że może badać domniemane zbrodnie dokonane na palestyńskich terytoriach, w tym na ziemiach okupowanych przez Izrael. Zaznaczył też, że składane przez Izrael wątpliwości formalne są na tym etapie przedwczesne i państwo to będzie miało dalej prawo do kwestionowania jurysdykcji MTK.
W oddzielnej decyzji, wydanej również w czwartek, Izba Przygotowawcza wydała nakaz aresztowania jednego z przywódców Hamasu Mohammeda Diaba Ibrahima al-Masriego, znanego jako Mohammed Deif, oskarżając go o zbrodnie wojenne i przeciwko ludzkości popełnione podczas ataku na Izrael 7 października i po nim.
Prokuratura MTK wnioskowała o ściganie Deifa oraz dwóch innych przywódców Hamasu - Ismaila Hanijego i Jahji Sinwara, ale wnioski wycofano po potwierdzeniu ich śmierci. Hanije, który był politycznym przywódcą Hamasu zginął pod koniec lipca w przypisywanym Izraelowi ataku w Teheranie. Sinwar był jego następcą i został zabity przez izraelskich żołnierzy w Strefie Gazy pod koniec października.
Wojsko izraelskie ogłosiło na początku sierpnia, że Deif, który kierował zbrojnym skrzydłem Hamasu, został zabity w połowie lipca w nalocie na Strefę Gazy. W decyzji MTK napisano, że Trybunał nie jest w stanie ustalić, czy Deif nadal żyje, czy został zabity. Wydano więc nakaz jego aresztowania, zaznaczając, że prokuratura kontynuuje śledztwo dotyczące Hamasu i przewiduje, że w sprawie zostaną złożone kolejne wnioski o aresztowania.
W czwartkowym dokumencie MTK uznał, że istnieją uzasadnione podstawy by sądzić, że Deif odpowiada za "zbrodnie przeciwko ludzkości, jak morderstwa, eksterminację, tortury, gwałty i inną przemoc seksualną, a także za zbrodnie wojenne, takie jak morderstwa, okrutne traktowanie, torturowanie, branie zakładników, odzieranie z godności osobistej, gwałty i inną przemoc seksualną".
Netanjahu: ci, którzy zastosują się do decyzji MTK, poniosą konsekwencje
Premier Izraela Benjamin Netanjahu powiedział w czwartek, że decyzja Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK) o objęciu go nakazem aresztowania spotkała się z budującą mobilizacją "wielu przyjaciół z USA na czele", co pokazuje, że ten krok będzie miał "poważne konsekwencje dla MTK i tych, którzy z nim współpracują".
Netanjahu opublikował w czwartek wieczorem nagranie w mediach społecznościowych, w którym skrytykował decyzję MTK. Nazwał ją "antysemickim posunięciem", którego celem jest odstraszenie Izraela od obrony przed jego wrogami, chcącymi zniszczyć państwo żydowskie.
To "naruszenie naturalnego prawa demokracji do obrony przed morderczym terroryzmem" - podkreślił. Netanjahu i zapewnił, że Izrael nie uznaje i nie uzna tej "skandalicznej decyzji", która nie powstrzyma państwa i jego osobiście przed obroną kraju w "każdy niezbędny sposób". "Nie ulegniemy presji" - zaznaczył.
Netanjahu oskarżył Trybunał o stronniczość i zarzucił mu, że nie robi nic wobec "rzeczywistych zbrodni przeciwko ludzkości" popełnianych przez "reżimy w Iranie, Syrii czy Jemenie", a także Hamas.
"Nic? O, przepraszam, dzisiaj MTK wydał nakaz aresztowania zwłok Mohammeda Deifa" - poprawił się premier Izraela.
7 października 2023 r. rządzący Strefą Gazy Hamas wraz z innymi palestyńskimi ugrupowaniami terrorystycznymi napadł na południe Izraela, zabijając ok. 1200 osób, głównie cywilów, i porywając 251. Blisko 100 zakładników jest wciąż w Strefie Gazy; niektórzy z nich prawdopodobnie już nie żyją.
W odpowiedzi na atak Izrael rozpoczął naloty na Strefę Gazy, a później operację lądową na tym terytorium, deklarując, że jej celem jest zniszczenie Hamasu i uwolnienie zakładników. Według władz lokalnych przez ponad rok wojny zginęło ponad 44 tys. Palestyńczyków. W tym bilansie nie rozróżnia się cywilów od bojowników, ale władze Strefy Gazy twierdzą, że dużą część ofiar stanowi ludność cywilna, co potwierdzają szacunki m.in. ONZ. Wskutek wojny Strefa Gazy jest zrujnowana, panuje w niej kryzys humanitarny, a większość mieszkańców musiała uciekać ze swoich domów.
Działający od 2002 r. MTK jest powołany do sądzenia osób fizycznych oskarżanych o najcięższe przestępstwa - zbrodnie ludobójstwa, przeciwko ludzkości i wojenne. Nakazem aresztowania MTK objęty jest m.in. oskarżany o popełnianie zbrodni wojennych na Ukrainie Władimir Putin. Netanjahu jest pierwszym przywódcą państwa demokratycznego objętym nakazem aresztowania Trybunału.
Biuro premiera: odrzucamy fałszywe i absurdalne zarzuty MTK
Biuro premiera Benjamina Netanjahu ogłosiło, że Izrael odrzuca "fałszywe i absurdalne zarzuty" Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK), który w czwartek wydał nakaz aresztowania Netanjahu i byłego ministra obrony Joawa Galanta, oskarżanych o zbrodnie wojenne i przeciwko ludzkości podczas wojny w Strefie Gazy.
"Izrael z obrzydzeniem odrzuca absurdalne i fałszywe oskarżenia MTK, który jest stronniczym i upolitycznionym organem" - napisano w komunikacie biura premiera. Dodano, że decyzja MTK jest "antysemicka i przypomina współczesną wersję sprawy Dreyfusa". Francuski oficer żydowskiego pochodzenia Alfred Dreyfus został pod koniec XIX w. skazany za zdradę na podstawie sfałszowanych dowodów. Sprawa ta do dziś uchodzi za symbol antysemickiej nagonki.
Nie ma bardziej sprawiedliwej wojny niż ta, którą Izrael prowadzi od 7 października, gdy terroryści z Hamasu przeprowadzili największą masakrę Żydów od czasów Holokaustu - odpowiedziało biuro premiera.
Decyzję MTK zgodnie skrytykowali też inni przywódcy Izraela oraz przedstawiciele różnych opcji politycznych.
To czarny dzień dla międzynarodowej sprawiedliwości. MTK ignoruje sytuację porwanych izraelskich zakładników oraz fakt, że Hamas wykorzystuje cywilów jako żywe tarcze - napisał w serwisie X prezydent Izraela Icchak Hercog. Dodał, że MTK opowiedział się po stronie "zła i terroru przeciwko wolności i demokracji" i chroni w ten sposób zbrodnie Hamasu.
"Tak zwany +sąd+ wydał absurdalne i nielegalne nakazy wobec Netanjahu i Galanta, mimo że Izrael nie (przyjął) nawet (jurysdykcji) tego Trybunału" - skomentował minister spraw zagranicznych Gideon Saar. Izrael, który nie ratyfikował traktatu założycielskiego MTK, podważał jurysdykcję Trybunału. W czwartkowej decyzji MTK odrzucił te zarzuty, uznając, że do zbrodni doszło na terenie Palestyny, która akceptuje wyroki Trybunału i dodając, że Izrael będzie miał jeszcze szansę do kwestionowania właściwości procesowej MTK w tej sprawie.
Niemoralna, całkowicie oparta na antysemityzmie decyzja MTK pokazuje niespotykany upadek systemu sprawiedliwości międzynarodowej - napisał na X minister obrony Israel Kac. Dodał, że to "haniebne orzeczenie" służy Iranowi i jego sojusznikom.
To "moralna ślepota" i hańba, która nie zostanie zapomniana - ocenił decyzję MTK jeden z liderów opozycji, Beni Ganc.
Izrael powinien w reakcji na ten wyrok uznać swoje zwierzchnictwo nad Zachodnim Brzegiem Jordanu - zaapelował minister bezpieczeństwa narodowego i lider skrajnie prawicowego ugrupowania Żydowska Siła Itamar Ben Gwir.
Hamas: decyzja MTK to ważny krok w kierunku sprawiedliwości
Decyzja Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK) o wydaniu nakazów aresztowania izraelskich polityków jest "krokiem w kierunku sprawiedliwości" - oświadczył jeden z liderów Hamasu Basem Naim. Nie odniósł się do tego, że MTK wydał w czwartek również nakaz aresztowania innego przywódcy Hamasu, Mohammeda Deifa.
Bez pełnego wsparcia wszystkich państw świata orzeczenie MTK pozostanie jednak czysto symboliczne - dodał Naim w komunikacie cytowanym przez agencję AFP. Naim jest członkiem biura politycznego islamistycznego Hamsu, uznawanego na Zachodzie za organizację terrorystyczną.
Izba Przygotowawcza MTK odniosła się też do wniosku prokuratury, która takimi samymi nakazami ścigania chciała objąć trzech dowódców Hamasu. W wypadku dwóch z nich, Ismaila Hanijego i Jahji Sinwara, wnioski oddalono, ponieważ zginęli oni w atakach Izraela lub przypisywanych temu państwu.
Trybunał wydał jednak nakaz aresztowania przywódcy wojskowego skrzydła Hamasu Mohammeda Deifa, uznając, że nie jest w stanie stwierdzić, czy ten bojownik wciąż żyje. Izrael ogłosił na początku sierpnia, że Deif zginął w połowie lipca w nalocie na Strefę Gazy. Hamas oficjalnie nie potwierdził tej informacji.
Naim nie skomentował nakazu aresztowania Deifa, w którym zarzucono mu zbrodnie wojenne i przeciwko ludzkości, popełnione podczas ataku Hamasu na Izrael 7 października 2023 r. i po nim. MTK podkreślił, że prokuratura kontynuuje śledztwo w tej sprawie i przewiduje, że w sprawie zostaną złożone kolejne wnioski o aresztowania.
Biały Dom: zdecydowanie odrzucamy decyzję MTK ws. nakazu aresztowania Netanjahu
"Stany Zjednoczone zdecydowanie odrzucają decyzję (MTK) o wydaniu nakazów aresztowania wysokich rangą urzędników izraelskich. Pozostajemy głęboko zaniepokojeni pośpiechem Prokuratora, starającego się o nakazy aresztowania i kłopotliwymi błędami procesowymi, które doprowadziły do tej decyzji" – powiedział nie wymieniony z nazwiska rzecznik Rady Bezpieczeństwa Narodowego (NSC) w oświadczeniu przekazanym mediom w odpowiedzi na czwartkową decyzję Trybunału. Dodał, że administracja omawia obecnie dalsze kroki w tej sprawie z krajami-partnerami USA.
Stany Zjednoczone nie są stroną MTK, lecz na decyzję Trybunału zareagowali w czwartek z oburzeniem również stronnicy Izraela w amerykańskim Kongresie, wzywając do nałożenia sankcji przeciwko Trybunałowi.
"Międzynarodowy Trybunał Karny nie ma żadnej wiarygodności, a zarzuty te zostały obalone przez rząd USA. Izrael zgodnie z prawem bronił swojego narodu i granic przed ludobójczymi terrorystami. Można spodziewać się silnej odpowiedzi na antysemickie uprzedzenia Międzynarodowego Trybunału Karnego i ONZ w styczniu" - zapowiedział kongresmen Mike Waltz, wybrany przez prezydenta elekta Donalda Trumpa na przyszłego doradcę ds. bezpieczeństwa narodowego USA.
"Jeśli nie podejmiemy stanowczych działań przeciwko Międzynarodowemu Trybunałowi Karnemu po jego skandalicznej decyzji o wydaniu nakazów aresztowania (demokratycznie) wybranego premiera Izraela i byłego ministra obrony, popełnimy ogromny błąd. Obawiam się, że następne w kolejności będą Stany Zjednoczone" - napisał na portalu X senator Republikanów Lindsey Graham, zwracając się do obecnego prezydenta Joe Bidena i przyszłego, Donalda Trumpa.
Z Jerozolimy Jerzy Adamiak (PAP)
adj/ fit/ szm/ osk/
