II Ogólnopolska Konferencja Emerytalna - podsumowanie

W dniach 22-23 listopada 2011 roku w Swolszewicach Małych koło Tomaszowa Maz. odbyła się II Ogólnopolska Konferencja Emerytalna (OKE 2011). Jej organizatorem była Katedra Zarządzania Politechniki Łódzkiej. Grupa Bankier objęła to wydarzenie patronatem medialnym.

W konferencji udział wzięło około 40 osób, reprezentujących ośrodki akademickie z całej Polski, instytucje sektora emerytalnego oraz media. Wygłoszone referaty zgrupowano w trzech sesjach tematycznych:
  • Finansowe i prawne aspekty zabezpieczenia emerytalnego
  • Ekonomiczne, demograficzne i społeczne aspekty zabezpieczenia emerytalnego
  • Inwestycje i ryzyko w zabezpieczeniu emerytalnym.


Zarówno prelegenci w swoich artykułach jak i pozostali uczestnicy w trakcie dyskusji podejmowali najbardziej aktualną problematykę emerytalną, dotyczącą z jednej strony zmian wprowadzonych w polskim systemie emerytalnym w 2011 roku w zakresie podziału obowiązkowej składki pomiędzy system niefinansowy i system finansowy jak i odporności systemów emerytalnych na kryzysy gospodarcze i finansowe. Ten drugi problem był tematem panelu dyskusyjnego, którym kończyła się konferencja.

Najważniejsze wnioski, jakie zostały sformułowane w referatach wygłoszonych podczas konferencji oraz w trakcie panelu dyskusyjnego, były następujące:
  • Systemy emerytalne będą stawać się coraz bardziej elastyczne pod względem wielu charakteryzujących je parametrów, co pozwoli im dostosowywać się do bieżącej sytuacji gospodarczej i demograficznej. Ta elastyczność już objawiła się zmianą w dystrybucji składki emerytalnej w powszechnym systemie w krajach CEE. W niedalekiej perspektywie także wiek przechodzenia na emeryturę będzie uelastyczniany.
  • Brak harmonizacji w UE w zakresie opodatkowania emerytur sprawia, że można oczekiwać mobilności ludności Wspólnoty, spowodowanej optymalizacją podatkową kapitału emerytalnego (obejmującego wpłacane do systemu składki oraz wypracowywane w systemie zyski) a także świadczeń emerytalnych. Okazuje się bowiem, że zróżnicowanie regulacji podatkowym w zakresie akumulacji i dekumulacji kapitału emerytalnego, czyli odpowiednio fazy jego gromadzenia i fazy wypłaty świadczeń, są bardzo zróżnicowane w przekroju krajów UE i istnieją duże możliwości znaczącego unikania opodatkowania składek, dochodów jak i świadczeń emerytalnych.
  • Kryzysy gospodarcze mimo, że coraz częściej traktowane jako globalne, przebiegają w różnych regionach świata w niejednolity sposób. Fazy dekoniunktur różnią się zarówno długością czasu trwania jak i głębokością. Oznacza to, że dywersyfikacja geograficzna w systemie emerytalnym może wpływać pozytywnie na jego efektywność oraz bezpieczeństwo, a tym samym na stabilność finansową jak i adekwatność dochodową. Polski system emerytalny niemal w ogóle w części powszechnej nie dopuszcza możliwości stosowania tego rodzaju dywersyfikacji, a tym samym poziom emerytur jak i wypłacalność systemu są prawie w całości uzależnione od krajowego PKB.
  • Wprowadzone w polskim systemie emerytalnym zmiany, skutkujące obniżeniem składki przekazywanej do OFE do 2,3% podstawy wymiaru sprawiają, że państwo zwiększyło swoje (ukryte) zobowiązania z tytułu wypłat świadczeń emerytalnych. Oznacza to mniej więcej tyle, że państwo obiecało wypłacić z I filaru w przyszłości wyższe emerytury aniżeli wcześniej planowano. Za tę obietnicę pokolenie aktywne zawodowo płaci dzisiaj wyższą składkę do ZUSu i niższą składkę do OFE. Mimo, że kwestia podziału tej składki budziła i nadal budzi wiele kontrowersji i opinie o słuszności wprowadzonych zmian są bardzo niejednolite, co do jednego wszyscy raczej są zgodni. Mianowicie w powszechnym systemie emerytalnym w Polsce w bardzo małym stopniu stosuje się dywersyfikację w zakresie podziału przyszłych zobowiązań emerytalnych pomiędzy sektor publiczny (ZUS) i sektor prywatny (OFE), czyli pomiędzy państwo a rynek, ponieważ 88% składki trafia do ZUS a tylko 12% do OFE. Przed wprowadzonymi zmianami była to relacja 63% do 37%.
  • Bezdyskusyjna pozostaje potrzeba wprowadzenia subfunduszy emerytalnych w ramach II filaru. Fundusze emerytalne o zróżnicowanym profilu ryzyka, dostosowanym do wieku ich członków, pozwolą istotnie zmniejszyć ryzyko utraty istotnej części kapitału emerytalnego w okresie bezpośrednio poprzedzającym przejście na emeryturę. Jest to ważne z dwóch zasadniczych powodów. Po pierwsze kapitał zgromadzony na koncie w OFE na krótko przed osiągnięciem wieku emerytalnego jest znaczący. Po drugie osoba w wieku przedemerytalnym nie będzie miała już możliwości odrobienia strat w kapitale, spowodowanych dekoniunkturą na rynku giełdowym. Z drugiej strony subfundusze umożliwią osobom młodym bardziej agresywne inwestowanie aktywów emerytalnych w początkowej fazie aktywności zawodowej, by wraz z wiekiem lokować swoje aktywa w bardziej bezpiecznych funduszach, zabezpieczających przed utratą zakumulowanego kapitału emerytalnego. Mimo, że Polska wprowadziła fundusze emerytalne jako drugi kraj w naszym regionie, kilka krajów, które zreformowały swoje systemy po nas, już ma w ramach II filaru wyodrębnione subfundusze. W tym zakresie z pewnością nie mamy na co czekać.


Mimo, że zmiana dokonana w polskim systemie emerytalnym w bieżącym roku jest zmianą istotną, z pewnością nie służy ona podniesieniu efektywności funkcjonowania tego systemu. Nie ma też wystarczających powodów by twierdzić, że przeniesienie części składki z OFE do ZUS wpłynie pozytywnie na wysokość wypłaconych w przyszłości emerytur. Wpływa to natomiast ujemnie na przyrost jawnego długu publicznego oraz pozytywnie na przyrost długu ukrytego. Niemniej problemów związanych z niską efektywnością funkcjonowania II filaru emerytalnego nadal nie rozwiązano. Kilkuletnia dyskusja o OFE doprowadziła póki co do obniżenia wysokości opłaty od składek pobieranej przez fundusze oraz wprowadzenia zakazu akwizycji w II filarze począwszy od 2012 roku. Efekty tej dyskusji nie są więc zadowalające a obrady podczas konferencji jednoznacznie wskazały, że problemów w zakresie zabezpieczenia emerytalnego nie będzie ubywać. Wyzwania są bowiem coraz liczniejsze oraz poważniejsze i mają globalny charakter.

Organizatorzy dziękują uczestnikom II Ogólnopolskiej Konferencji Emerytalnej za przygotowanie i wygłoszenie referatów oraz aktywny udział w dyskusji. Jednocześnie zapraszają na kolejną konferencję z tego cyklu, planowaną na listopad 2013 (OKE 2013).

Dr Filip Chybalski

Katedra Zarządzania Politechniki Łódzkiej
Źródło:

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

Nowy komentarz

Anuluj
Rozlicz PIT za 2017
szybko i bez błędów

lub uruchom online teraz

Zapisz się na bezpłatny newsletter Bankier.pl