Banki – coraz bardziej polskie, coraz mniej rentowne

analityk Bankier.pl

Udział inwestorów zagranicznych w aktywach polskiego sektora bankowego spadł w 2017 r. do 49 proc. Repolonizacja nie sprawia jednak, że zmieniają się wyzwania, przed którymi stoją kredytodawcy. Banki w Polsce nadal zmagają się z nadmierną regulacją i spadającą rentownością – wskazuje Związek Banków Polskich w najnowszym raporcie.

Podobnie jak w poprzednich latach ZBP przy okazji Forum Ekonomicznego w Krynicy przedstawił raport „Polska i Europa – wyzwania i zagrożenia”. Dokument podsumowuje najważniejsze czynniki w otoczeniu makroekonomicznym oraz sytuację sektora bankowego w naszym kraju.

Bankowców niepokoją rosnące obciążenia i nadmierna regulacja
Bankowców niepokoją rosnące obciążenia i nadmierna regulacja (fot. Yellowj / YAY Foto)

Bankowcy mówią o „umiarkowanym optymizmie” w większości obszarów. Cieszy ich przede wszystkim dobra kondycja gospodarki – prognozowane średnie tempo wzrostu PKB do 2022 roku ma wynieść 3 proc., a poziom bezrobocia – 5,3 proc. W obu przypadkach będą to jedne z najlepszych wyników w całej Unii Europejskiej.

Nie brakuje jednak także prognoz, które dają mniej powodów do zadowolenia. W latach 2011-16 średnia stopa oszczędności w relacji do PKB w Polsce wynosiła 18,3 proc. Pod tym względem nasz kraj znajduje się bliżej końca europejskiej stawki, którą zamyka Grecja z wynikiem 8,8 proc. Powołując się na prognozy MFW, bankowcy wskazują, że w najbliższych 5 latach nie można spodziewać się radykalnej zmiany, a wskaźnik zbliży się do 18,5 proc.

Portret sektora bankowego

Wielka Brytania, Francja i Niemcy – w tych krajach skoncentrowała się ponad połowa wszystkich aktywów sektora bankowego w Europie. Na tym tle aktywa banków w Polsce wyglądają skromnie. 405 mld euro to wynik najlepszy w Europie Środkowo-Wschodniej, ale dający naszemu krajowi w połowie drugiej dziesiątki zestawienia. Pod względem relacji aktywów do PKB (92 proc.) wyprzedzamy tylko Słowację, Słowację i Rumunię.

Aktywa banków (w mld euro)
Aktywa banków (w mld euro) (ZBP)

Wyraźne zmiany zaszły w strukturze własności polskich banków. Udział inwestorów zagranicznych w aktywach sektora obniżył się w 2017 r. do poziomu 49 proc. Pod tym względem Polska oddala się od większości krajów regionu. Najwyższy wskaźnik odnotowano w Słowacji oraz Czechach (odpowiednio 96 i 87 proc.). Lokalny kapitał odgrywa ważniejszą rolę tylko na Węgrzech i w Estonii.

Udział inwestorów zagranicznych w aktywach sektora bankowego (procent)
Udział inwestorów zagranicznych w aktywach sektora bankowego (procent) (ZBP)

Rentowność spada

Jeszcze kilka lat temu polski sektor bankowy mógł pochwalić się wysokimi, dwucyfrowymi wartościami wskaźnika rentowności dla właścicieli (ROE). W 2017 r. Polska znajduje się bliżej końca niż początku europejskiego rankingu. W raporcie podkreślono, że niepokoić może szybkie tempo spadku ROE. Jeszcze rok temu osiągał on poziom 11 proc., by teraz zbliżyć się do 7,7 proc.

Wskaźnik rentowności banków (ROE) w marcu 2017 r.
Wskaźnik rentowności banków (ROE) w marcu 2017 r. (ZBP)

„Powodów zmiany było wiele – między innymi zwiększone wpłaty na Bankowy Fundusz Gwarancyjny z tytułu restrukturyzacji niektórych SKOK-ów, wprowadzenie dodatkowego podatku bankowego i  spadek przychodów związanych z  obniżeniem stawki interchange. Do spadku rentowności kapitału własnego banków przyczyniły się także wpłaty na rzecz Funduszu Wsparcia Kredytobiorców oraz działania pomocowe w obszarze kredytów walutowych” – czytamy w dokumencie ZBP.

Bankowcy często podkreślają jako osiągnięcie wysoką jakość portfela kredytowego. W porównaniu z wynikami notowanymi przed kilkoma laty wskaźnik ten znacząco się obniżył – zobowiązania nieregularne stanowiły w marcu 2017 r. 6,2 proc. kredytów ogółem, wobec 8,4 proc. w grudniu 2010 r. W europejskich porównaniach Polska znajduje się mniej więcej w połowie stawki. Największe problemy mają banki greckie, a najlepszym wskaźnikiem może pochwalić się Szwecja (0,8 proc.).

Udział kredytów nieregularnych w bazie kredytów ogółem (marzec 2017 r.)
Udział kredytów nieregularnych w bazie kredytów ogółem (marzec 2017 r.) (ZBP)

„W 2016 r. wartość kredytów udzielonych przez banki prywatnym przedsiębiorstwom wyniosła w Polsce 54,78 proc. PKB. Pomimo, że jest to o prawie 1 pp. więcej niż w roku ubiegłym, to i tak lokuje to Polskę w grupie państw o niższej wartości tego wskaźnika” – czytamy w raporcie. Z kolei pod względem dochodów netto z tytułu opłat i prowizji w przeliczeniu na mieszkańca polski sektor bankowy znajduje się na szarym końcu, wyprzedzając tylko Rumunię.

Dochody netto banków z tytułu opłat i prowizji w przeliczeniu na mieszkańca powyżej 15 roku życia (w euro) w 2014 r.
Dochody netto banków z tytułu opłat i prowizji w przeliczeniu na mieszkańca powyżej 15 roku życia (w euro) w 2014 r. (ZBP)

Siłą jest nowoczesność

W dokumencie ZBP podkreślono istotną rolę bankowości elektronicznej w kształtowaniu oceny banków przez klientów. Przywołano w tym kontekście badanie ING Banku, w którym 75 proc. Polaków korzystających z bankowości mobilnej wskazało, że odczuło dzięki temu poprawę w zarządzaniu finansami. To najlepszy wynik spośród badanych krajów Unii.

Ponad 61 proc. badanych klientów polskich klientów banków w 2016 r. wskazało, że ma dobre doświadczenia wynikające ze współpracy z instytucją. Wynik ten był o 10 pp. lepszy niż w poprzedniej edycji testu przeprowadzonego na potrzeby raportu „World Retail Banking” autorstwa Capgemini i Efma. Polska znalazła się po środku europejskiej stawki.

Bankowców niepokoją obciążenia

Podobnie jak w zeszłorocznej edycji raportu ZBP zwraca uwagę na szereg zagrożeń dla rozwoju sektora bankowego w Polsce. Wymieniono w tym kontekście nadmierną regulację, m.in. zmiany w systemach ochrony depozytów, rosnące wymagania kapitałowe i płynnościowe oraz zasady współpracy z innymi segmentami rynku finansowego (np. towarzystwami ubezpieczeniowymi).

„Polski sektor bankowy poddany jest tym regulacjom na takich samych zasadach jak banki w innych krajach UE. Niestety, nie uwzględniając specyfiki rynku bankowego w Polsce oraz dodatkowych regulacji i obciążeń krajowych, co doprowadziło do przeciążenia natury legislacyjno-prawnej całego sektora” – czytamy w dokumencie. W szczególności wskazano na zmiany dotyczące m.in.:

  • projektów regulacji w obszarze kredytów walutowych,
  • udziału sektora bankowego w zakresie uszczelniania krajowego systemu podatkowego i zwiększania wpływów do budżetu państwa,
  • uczestnictwa w restrukturyzacji SKOK oraz podnoszenia opłat na Bankowy Fundusz Gwarancyjny,
  • likwidacji Bankowego Tytułu Egzekucyjnego,
  • braku regulacji rozwiązujących problemy związane z umowami konsumenckimi (np. klauzule abuzywne),
  • bariery w kredytowaniu nieruchomości rolnych.

Niepewność prawna i dodatkowe obciążenia wpływają na spadające zainteresowanie inwestorów sektorem bankowym, podkreślono w raporcie. Za istotne wyzwania uznano także kwestie cyberbezpieczeństwa, brak mechanizmów wspierających długoterminowe oszczędzanie oraz potrzebę edukacji ekonomicznej.

Michał Kisiel

Źródło:
Tematy:

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Nowy komentarz

Anuluj
11 5 kimdzongtusk

tak to jest w socjaliżmie, niestety, ale w innych spółkach państwowych też bedzie gorzej

! Odpowiedz
9 13 glos_rozsadku

Polacy nie bierzcie kredytów, a banksterzy do łopaty.

! Odpowiedz

Wskaźniki makroekonomiczne

Inflacja rdr 2,1% X 2017
PKB rdr 4,7% III kw. 2017
Stopa bezrobocia 6,6% X 2017
Przeciętne wynagrodzenie 4 574,35 zł X 2017
Produkcja przemysłowa rdr 4,3% IX 2017

Znajdź profil

Zapisz się na bezpłatny newsletter Bankier.pl