Dlaczego jednorazowo?
W piśmie Departamentu Podatków Dochodowych z dnia 5 grudnia 2011 r., nr DD6/033/87/ORK/11/PK-1299, resort przyznał, że wstępna opłata leasingowa powinna być zaliczana do kosztów podatkowych jednorazowo w momencie poniesienia, a nie proporcjonalnie do czasu trwania umowy leasingu operacyjnego. Autor pisma dla uzasadnienia tej tezy przytacza argumentację sądów administracyjnych, których orzecznictwo w tej kwestii spowodowało zmianę jego podejścia do przedmiotowego zagadnienia. Wynika z niego, że wstępna opłata leasingowa ma charakter opłaty samoistnej bezzwrotnej, nieprzypisanej do poszczególnych rat leasingowych i jest wydatkiem jednorazowym związanym wyłącznie z zawarciem umowy leasingu, od którego zależy, czy do leasingu w ogóle dojdzie. I to właśnie ten charakter omawianej opłaty determinuje sposób jej rozliczenia.
 | » Nowe reguły rozliczania leasingu |
Fiskus i sąd rozstrzygają zgodnie
Ponieważ przywołane pismo nie stanowiło interpretacji ogólnej, a jedynie pewne wytyczne dla organów podatkowych, istniały wątpliwości, czy w wydawanych interpretacjach zostaną one przez fiskusa uwzględnione. Te obawy okazały się jednak bezzasadne, gdyż w wydawanych interpretacjach indywidualnych organy podatkowe dostosowały swoje stanowisko do przedmiotowego pisma (por. interpretacje indywidualne: Dyrektorów Izb Skarbowych: w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2013 r., nr ILPB1/415-256/13-4/AG, w Katowicach z dnia 10 czerwca 2013 r., nr IBPBI/2/423-309/13/BG, w Łodzi z dnia 2 lipca 2013 r., nr IPTPB1/415-226/13-4/AP). Z kolei podatnicy, którzy przed pojawieniem się ministerialnego pisma uzyskali niekorzystną dla siebie interpretację w omawianym zakresie, mogli nadal dochodzić swoich racji przed sądem, który orzekał o możliwości jednorazowego rozliczania w kosztach opłaty wstępnej. Przykładem takiego orzeczenia jest wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 1764/11 (orzeczenie prawomocne). Jednak w orzeczeniu tym Sąd zwrócił uwagę na inną kwestię. Jaki problem dostrzegł skład orzekający?
Co w sumie opłat leasingowych?
We wskazanym wyroku NSA zwrócił uwagę na fakt, iż przyjmując, że wstępna opłata leasingowa ma charakter samoistny nieprzypisany do poszczególnych rat leasingowych i okresu na jaki umowa leasingu została zawarta, należałoby zastanowić się, czy jej kwota w dacie zawierania umowy leasingu powinna być zaliczona do sumy opłat, ustalonych w umowie leasingu, która powinna odpowiadać co najmniej wartości początkowej środków trwałych. Przypomnijmy, że zachowanie tego kryterium stanowi jeden z warunków do uznania umowy za tzw. leasing operacyjny, które zostało określone w stanie prawnym rozpatrywanym przez Sąd (2010 r.) w art. 23b ust. 1 pkt 2 ustawy o pdof, a obecnie w przepisach art. 23b ust. 1 pkt 3 ustawy o pdof i odpowiednio art. 17b ust. 1 pkt 3 ustawy o pdop.
 | »Co powinieneś wiedzieć, kupując samochód na kredyt |
Jakie konsekwencje?
Podejmując wątek poruszony przez NSA należałoby wskazać konsekwencje przyjęcia interpretacji, zgodnie z którą wstępna opłata leasingowa z uwagi na swój charakter nie byłaby uwzględniania w sumie opłat leasingowych. W przypadku umów, w których opłata ta ma znaczną wartość mogłoby się wówczas okazać, że dla celów podatkowych nie będą one spełniać wymogów do uznania ich za umowy leasingu operacyjnego z uwagi na to, że suma opłat nie będzie odpowiadać wartości początkowej składnika będącego przedmiotem leasingu. W takiej sytuacji do ich opodatkowania należałoby zastosować przepisy dotyczące umowy najmu lub dzierżawy (art. 23l ustawy o pdof i odpowiednio art. 17l ustawy o pdop).
Taka kwalifikacja ma istotne znaczenie zwłaszcza w odniesieniu do samochodów osobowych. Gdy są one używane na podstawie umowy leasingu operacyjnego, wówczas wydatki związane z ich eksploatacją stanowią koszty podatkowe w całości, a podatnik nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdu. Natomiast przy samochodach wynajmowanych i dzierżawionych, wydatki eksploatacyjne są w kosztach limitowane ewidencją przebiegu pojazdu, której prowadzenie jest obowiązkiem podatnika. Gdy się z tego obowiązku nie wywiązuje - przedmiotowe wydatki w ogóle nie stanowią kosztu podatkowego (art. 23 ust. 5 ustawy o pdof i odpowiednio art. 16 ust. 5 ustawy o pdop).
Istnieje obawa, że gdy fiskus zauważy problem wskazany przez Sąd, wówczas rozliczanie należności związanych z leasingiem znowu stanie się przedmiotem sporów z podatnikami. W takiej sytuacji pewnym rozwiązaniem byłoby niewątpliwie zmniejszenie wartości opłaty wstępnej do minimum na konto zwiększenia miesięcznych rat bieżących. Wówczas mógłby zniknąć problem zrównania sumy opłat ustalonych w umowie leasingu z wartością początkową przedmiotu umowy.
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o pdof (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.)
Ustawa z dnia 15.02.1992 r. o pdop (Dz. U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 ze zm.)
autor: Agata Cieśla Gazeta Podatkowa nr 78 (1015) z dnia 2013-09-30
Podatki dochodowe w najnowszych interpretacjach izb skarbowych. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl
