Przestępcy w pewnych sytuacjach są w stanie skopiować
dane zapisane na kartach płatniczych, by potem bez naszej wiedzy wykorzystać je
do zakupów czy wypłaty gotówki. Wykorzystują nieuwagę użytkowników kart, gdy ci
wypłacają gotówkę z bankomatu lub gdy płacą kartą
w sklepie i pozwalają, by
karta zniknęła im z oczu.
Przechwycenie danych z karty płatniczej określa się jako skimming. Polega on na skopiowaniu danych (numeru karty i jej daty ważności) zapisanych na pasku magnetycznym karty płatniczej. Złodzieje skanują zawartość paska magnetycznego i nagrywają na kawałek plastiku z paskiem magnetycznym – tworząc na podstawie tych danych „nową kartę” lub przesyłając je elektronicznie w inny zakątek świata.
W przypadku pierwszego rodzaju skimmingu, złodzieje do przechwycenia danych mogą wykorzystać skimmer – urządzenie, które montują na bankomatach wraz z mikrokamerą lub nakładką na klawiaturę. Interesują ich: numer karty płatniczej, data ważności oraz kod PIN. Te dane są niezbędne do przeprowadzenia transakcji zarówno w sieci, jak i w bankomacie. Skimmer jest używany do skopiowania danych z paska magnetycznego karty. Natomiast mikrokamera lub dodatkowa (fałszywa) nakładka na klawiaturę są niezbędne do przechwycenia kodu PIN. Dlatego tak ważne jest, abyśmy zwracali baczną uwagę na wygląd bankomatu.
Banki starają się chronić klientów przed takimi przestępstwami. W Polsce niemal wszystkie karty płatnicze mają wbudowany chip, czyli mikroprocesor w standardzie EMV, który chroni kartę przed kopiowaniem. Zastosowane w chipie rozwiązania uniemożliwiają przestępcom kradzież danych, które mogłyby zostać potem użyte do dokonania nieuprawnionych transakcji. Ponadto, w technologii mikroprocesorowej EMV działają już od kilku lat w Polsce i wielu innych krajach w Europie wszystkie bankomaty oraz elektroniczne terminale płatnicze instalowane w placówkach usługowo-handlowych.
Trzeba pamiętać, że w naszym kraju niemal wszystkie karty wyposażone w mikroprocesor zawierają także pasek magnetyczny pozwalający na dokonywanie transakcji w tych placówkach i bankomatach, które akceptują wyłącznie karty wydane w technologii paska magnetycznego. Informacja, o tym że karta ma mikroprocesor, jest zapisana na pasku magnetycznym karty. Bankomat czyta informację i inicjuje tzw. moduł EMV, który porozumiewa się z chipem na karcie. Jeśli złodziej posługuje się fałszywą kartą, to bankomat uzyskuje ze zeskanowanego paska magnetycznego informację, że karta ma chip, próbuje go znaleźć – gdy nie znajduje – przerywa transakcję. Ale jak podkreślili autorzy raportu „Bezpieczeństwo finansowe w bankowości elektronicznej – przestępstwa finansowe związane z bankowością elektroniczną”, opublikowanego przez Komisję Nadzoru Finansowego: „Są jednak kraje, w których technologia EMV nie działa tak dobrze albo w ogóle (np. Ameryka Południowa czy USA). Tam komunikat o chipie z paska magnetycznego karty nie będzie zinterpretowany przez bankomat, a przestępcy mając zawartość paska magnetycznego karty i numer PIN bez przeszkód dokonają wypłaty”. Dlatego tak często poszkodowani ze zdziwieniem dowiadują się, że złodzieje wykradli im pieniądze, dokonując wypłat w odległych krajach.
Dodatkowo właściciele bankomatów często montują tzw. „zęby” lub inne plastikowe wypustki wokół otworu na kartę, aby uniemożliwić zamontowanie urządzenia skanującego.
Skimming często jest stosowany w bankomatach w miejscach turystycznych, przy sieciach handlowych – tam gdzie z urządzenia korzysta wiele osób. Nie dziwią wówczas ślady zużycia na bankomacie, które mogłyby wskazywać na jakąś podejrzaną działalność ani to, że ciągle w okolicach bankomatu znajdują się ludzie.
Zdarzają się również nieuczciwi pracownicy placówek handlowych czy usługowych, gdzie płacimy kartą. Nieuczciwy sprzedawca może skopiować pasek karty na zapleczu, pod ladą, a nawet na oczach nieświadomego klienta. Jest to drugi rodzaj skimmingu. Warto zauważyć, że płacąc kartą zbliżeniowo nie narażamy się na takie ryzyko, gdyż cały czas trzymamy kartę w ręku i nie podajemy jej sprzedawcy.
By uchronić się przed skimmingiem, trzeba pamiętać o podstawowych zasadach bezpieczeństwa:
- jeśli musimy skorzystać z bankomatu poza oddziałem banku, sprawdźmy, czy żadne jego części nie wyglądają podejrzanie, jakby były doklejone, nadmiernie wystające i niezintegrowane z całym bankomatem. Mogą to być listwy, nakładki lub pojemniki na ulotki reklamowe;
- jeśli klawiatura sprężynuje przy wprowadzaniu kodu PIN albo nawet odkleja się, należy transakcję przerwać. Klawiatura urządzenia powinna być płaska, bez wyraźnie odstających elementów;
- popatrzmy na szczelinę służącą do wkładania kart – tam oszuści mogą włożyć nakładkę „czytającą” karty;
- wystukując cyfry kodu PIN, zasłońmy klawiaturę ręką nie tylko po to, by ustrzec numer przed wścibskimi spojrzeniami postronnych, ale również – jeśli złodzieje zamontowali w bankomacie mikrokamerę, w ten sposób uniemożliwimy im odczytanie naszego kodu;
- jeśli zauważymy nieprawidłowości, przerwijmy transakcję i zawiadommy bank lub właściciela sieci bankomatów o naszych podejrzeniach;
- jeśli płacimy kartą w sklepach lub punktach usługowych w nie pozwalajmy na to, aby sprzedawca, choć na chwilę, ją zabrał na zaplecze lub schował pod ladę.
Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej.
