Początek września to wzmożony okres składania wniosków o świadczenia rodzinne na kolejny okres zasiłkowy. Od września wprowadzona została również nowa forma pomocy dla niektórych rodziców, a mianowicie zaliczka alimentacyjna. Wspomniana zaliczka, jak również jedno ze świadczeń rodzinnych, tj. dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, adresowane są przede wszystkim do rodziców samotnie wychowujących dzieci. Nowelizacja przepisów w zakresie świadczeń rodzinnych, która obowiązuje od nowego okresu zasiłkowego oraz istniejąca (także od września) możliwość otrzymania nowo wprowadzonego świadczenia spowodowały spore zamieszanie wśród samotnych rodziców. Osoby te często nie mają pewności o jakie świadczenie mogą się ubiegać. Czy powinni wystąpić o zaliczkę alimentacyjną, czy też może przysługiwać im będzie dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka?
Rodzaj świadczenia zależny od sytuacji
Zaliczka alimentacyjna i dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka są dwoma różnymi świadczeniami, których przyznawanie odbywa się w oparciu o odrębne przepisy. Można poniekąd stwierdzić, iż obie formy w jakimś stopniu wzajemnie się uzupełniają. Zaliczka bowiem przysługuje wówczas, gdy wyrokiem sądu lub ugodą sądową orzeczone zostały alimenty na dziecko, których nie można wyegzekwować. Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka samotny rodzic może natomiast otrzymać, gdy brak orzeczenia alimentów spowodowany jest jedną z trzech ściśle określonych w przepisach okoliczności.
Oznacza to więc, że jeśli orzeczone zostały alimenty na dziecko, osoba samotnie wychowująca dziecko nie może ubiegać się o dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka.
UWAGA! Nie ma możliwości, by samotny rodzic mógł pobierać oba wspomniane wyżej świadczenia jednocześnie. |
Jak zatem wynika z powyższego, od 1 września 2005 r. rodzice samotnie wychowujący dzieci zostali podzieleni na grupy. Pierwszą z nich stanowią osoby, które mogą otrzymać na dzieci zaliczkę alimentacyjną, drugą - uprawnieni do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka.
Warto także dodać, iż jest jeszcze krąg osób samotnie wychowujących dzieci, które nie otrzymają żadnego z powyższych świadczeń. Należą do niego samotni rodzice nieposiadający zasądzonych alimentów na dzieci od drugiego z rodziców, a brak orzeczenia świadczeń alimentacyjnych jest spowodowany przyczyną inną niż któraś z wymienionych w dalszej części artykułu.
Kiedy zaliczka ....
Jak już wspomnieliśmy, aby mogła zostać przyznana zaliczka alimentacyjna najważniejszym warunkiem jest posiadanie uprawnień do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Bezskuteczność egzekucji oznacza taką egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres ostatnich trzech miesięcy.
Na otrzymanie zaliczki może liczyć osoba uprawniona do alimentów, jeżeli jest wychowywana przez:
- osobę samotną w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych,
- osobę pozostającą w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy lub jest ubezwłasnowolniona (przepis znowelizowany czeka na opublikowanie),
do ukończenia 18. roku życia albo do ukończenia 24. roku życia, jeśli uczy się w szkole lub szkole wyższej.
Ponadto zaliczkę może także otrzymać osoba uprawniona będąca osobą uczącą się, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, tzn. pełnoletnia osoba ucząca się, niepozostająca na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub zasądzeniem od nich na rzecz tej osoby alimentów. Ważne jest jednak w tym przypadku, by wspomniany wyrok sądu orzekający alimenty został wydany przed osiągnięciem pełnoletności osoby uczącej się.
Nie mniej ważną przesłanką decydującą o otrzymaniu zaliczki jest spełnienie kryterium dochodowego. Wsparcie to uwarunkowane jest odpowiednio niskim dochodem rodziny, który w przeliczeniu na osobę nie może przekroczyć kwoty 583 zł.
UWAGA! W drodze wyjątku zaliczkę może otrzymać także osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim. W tym przypadku warunkiem nabycia prawa do świadczenia - przez okres jednego roku - jest wystąpienie osoby pozostającej w związku małżeńskim do sądu z pozwem o rozwód albo separację i spełnienie pozostałych określonych w ustawie warunków. |
Warto też zauważyć, że przepisy o zaliczce alimentacyjnej zostały sformułowane w sposób pozwalający otrzymać tę pomoc także na dziecko kształcące się w szkole wyższej. Jest to o tyle istotne, gdyż dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka nie przysługuje na pełnosprawne studiujące dziecko.
... a kiedy dodatek?
Najważniejszym świadczeniem rodzinnym jest zasiłek rodzinny, ponieważ od jego otrzymania uzależnione jest prawo do dodatków. Jeśli więc osoba zainteresowana nie nabędzie prawa do zasiłku, nie uzyska zarazem prawa do dodatków.
Jak już wspomnieliśmy na wstępie, od września 2005 r. w kwestii świadczeń rodzinnych zaszły istotne zmiany. Wraz z nowym okresem zasiłkowym, samotne wychowywanie dziecka oraz spełnienie wymaganego kryterium dochodowego nie wystarczy, by otrzymać zasiłek rodzinny oraz dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka.
Dla osób samotnie wychowujących dziecko dodatek ten może przysługiwać wówczas, gdy brak zasądzonych alimentów wynika z wyszczególnionych niżej powodów. Są to przypadki, kiedy:
- drugi z rodziców dziecka nie żyje,
- ojciec dziecka jest nieznany,
- powództwo o ustalenie alimentów od drugiego z rodziców zostało oddalone.
Zasiłek rodzinny nie będzie przysługiwał, jeśli osoby te nie będą miały zasądzonych alimentów na rzecz dziecka, za wyjątkiem ww. okoliczności. Osoba ucząca się otrzyma dodatek w przypadku, w którym brak ustanowienia alimentów wynika z tego, że oboje rodzice nie żyją.
Prawo do dodatku wyjątkowo może nabyć także osoba pozostająca w związku małżeńskim, jeżeli małżonek jest ubezwłasnowolniony lub pozbawiony władzy rodzicielskiej albo przebywa w areszcie (więzieniu) powyżej 3 miesięcy i dzieci nie mają zasądzonych świadczeń alimentacyjnych od tej osoby.
Powyższe regulowanie ma zostać uchylone wspomnianą nowelizacją czekającą na publikację.
Tutaj również został określony pułap dochodów warunkujących przyznanie zasiłku rodzinnego, a wraz z nim dodatku. Dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie może przekraczać ustalonych granic, tj. odpowiednio 504 zł lub 583 zł.
Podstawa prawna:
- ustawa z dnia z dnia 22.04.2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732),
- ustawa z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm.).
Gazeta Podatkowa Nr 173 z dnia 2005-09-05
