Dlaczego niektórzy muszą się ubezpieczać
Z samej swej istoty państwo powinno bronić interesów osób najsłabszych. Żeby chronić je przed skutkami szkodliwego działania innych osób, nakłada się na potencjalnych sprawców obowiązek ubezpieczenia. Wówczas, w razie zaistnienia wypadku, nie ma możliwości by poszkodowany nie uzyskał należnego mu odszkodowania. Doznany przez niego uszczerbek na zdrowiu lub mieniu jest rekompensowany przez zakład ubezpieczeń, z którym sprawca podpisał umowę. Jeśli zaś winowajca nie miałby obowiązku ubezpieczenia się i nie uczyniłby tego z własnej woli, istniałoby ryzyko, że nie będzie w stanie finansowo zaspokoić osobę, która doznała szkody z jego winy. Kto zatem musi się ubezpieczać?Polskie prawodawstwo mówi o ubezpieczeniach obowiązkowych dwu rodzajów: sensu stricte (powszechnych) i sensu largo (szczególnych).
Wszelkie kwestie dotyczące powszechnych ubezpieczeń obowiązkowych reguluje Ustawa z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Nakłada ona obowiązek ubezpieczenia na posiadaczy pojazdów mechanicznych, rolników, ewentualnie na inne osoby na mocy ratyfikowanych przez Polskę umów międzynarodowych. Zarówno posiadacze pojazdów mechanicznych, jak i rolnicy powinni ubezpieczyć się od odpowiedzialności cywilnej, a tym ostatnim dodatkowo nakazuje się ubezpieczenie budynków rolniczych.
Obowiązkowe ubezpieczenia sensu largo (szczególne) odnoszą się do przedstawicieli pewnych grup zawodowych, wskazanych w odpowiednich rozporządzeniach Ministra Finansów.
Jesteś posiadaczem pojazdu - ubezpiecz się
W przypadku posiadaczy pojazdów mechanicznych, obowiązkowe ubezpieczenie dotyczy odpowiedzialności cywilnej, a zatem w sytuacji kiedy właściciel lub kierujący pojazdem spowoduje wypadek. Wtedy to, odszkodowanie dla poszkodowanej osoby trzeciej wypłaci zakład ubezpieczeń. Skąd obowiązek? Państwo zdecydowało się go nałożyć, by chronić interesy osób poszkodowanych. Obowiązkowe ubezpieczenie, opłacane w postaci regularnej składki w niewielkiej wysokości jest także zabezpieczeniem dla właściciela pojazdu przed sytuacją, w której musiałby wypłacić poszkodowanemu sumę pieniężną znacznie przekraczającą jego możliwości finansowe. Standardowo ubezpieczenie obejmuje okres 12 miesięcy.W związku z obowiązkowym charakterem tego ubezpieczenia, można je zawrzeć w każdym zakładzie ubezpieczeń. I nie może on nam tego prawa odmówić.
Do kontroli spełnienia obowiązku przez posiadacza pojazdu mechanicznego zobowiązana jest m.in. Policja, Straż Graniczna i organy celne. Ewentualne zastrzeżenia zgłaszane są do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, który czuwa nad przestrzeganiem przepisów w tym zakresie. W razie, gdyby posiadacz pojazdu nie wywiązał się ze swojego obowiązku, Fundusz może wymierzyć karę pieniężną. Do niego też trafiają środki pieniężne z tego tytułu.
Typ obowiązkowego ubezpieczenia | Wysokość kary nakładanej przez UFG |
OC posiadaczy samochodów osobowych | równowartość 500 euro |
OC posiadaczy samochodów ciężarowych i autobusów | równowartość 800 euro |
OC posiadaczypozostałych pojazdów | równowartość 100 euro |
OC rolników | równowartość 30 euro |
ubezpieczenie budynków rolniczych | równowartość 100 euro |
Rolnicy też muszą
Mówiąc o obowiązku ubezpieczenia, ciążącym ma rolniku mowa o osobie fizycznej, która jest właścicielem lub współwłaścicielem gospodarstwa rolnego. Nie ma zatem obowiązku np. spółdzielnia czy inny podmiot, w posiadaniu którego znajduje się gospodarstwo rolne. Co więcej, rolnik powinien się ubezpieczyć nie tylko gdy jest prawnym właścicielem ziemi, ale też gdy ją dzierżawi, najmuje czy tylko użytkuje. Kiedy dokładnie ma to zrobić? Ustawa powiada: obowiązek powstaje z dniem objęcia w posiadanie gospodarstwa rolnego. Jeśli rolnik oddaje w posiadanie innej osobie część gospodarstwa rolnego stanowiącą odrębne gospodarstwo, na osobie obdarowanej również spoczywa obowiązek ubezpieczenia OC. Wszelkie zmiany w posiadaniu należy niezwłocznie zgłaszać do zakładu ubezpieczeń. Powinien się tym zająć dotychczasowy właściciel gospodarstwa.Jakie ubezpieczenie zakupić? W przypadku rolników mówi się o dwojakim ubezpieczeniu obowiązkowym.
Po pierwsze, rolnicy muszą zawrzeć z zakładem ubezpieczeń umowę obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego. Istotą ubezpieczenia OC jest ochrona osób poszkodowanych wskutek winy rolnika, osoby pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie rolnym lub tylko tam pracującej. Ochrona dotyczy zdarzeń, których wynikiem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia, ale też utrata, zniszczenie bądź uszkodzenie mienia. Przepisy dotyczą także szkód, które powstały na skutek ruchu pojazdów wolnobieżnych, posiadanych przez rolnika i używanych w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.
Zakład ubezpieczeń nie odpowiada natomiast za szkody:
1) w mieniu, wyrządzone rolnikowi przez osoby pracujące w jego gospodarstwie rolnym lub pozostające z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym albo osobom pozostającym z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub pracującym w jego gospodarstwie rolnym;
2) spowodowane przeniesieniem chorób zakaźnych niepochodzących od zwierząt;
3) w mieniu, spowodowane wadą towarów dostarczonych przez osobę objętą ubezpieczeniem albo wykonywaniem usług; jeżeli wskutek tych wad nastąpiła szkoda na osobie, zakład ubezpieczeń nie ponosi odpowiedzialności tylko wtedy, gdy osoba objęta ubezpieczeniem wiedziała o tych wadach;
4) powstałe wskutek uszkodzenia, zniszczenia, utraty lub zaginięcia rzeczy wypożyczonych lub przyjętych przez osobę objętą ubezpieczeniem OC rolników do użytkowania, przechowania lub naprawy;
5) polegające na utracie gotówki, biżuterii, dzieł sztuki, papierów wartościowych, wszelkiego rodzaju dokumentów oraz zbiorów filatelistycznych, numizmatycznych i innych;
6) polegające na zanieczyszczeniu lub skażeniu środowiska;
7) wynikłe z kar pieniężnych, grzywien sądowych i administracyjnych, a także kar lub grzywien związanych z należnościami wobec budżetu państwa.
Kontrolę nad spełnieniem tego obowiązku sprawuje wójt (burmistrz lub prezydent) właściwy ze względu na miejsce położenia gospodarstwa rolnego lub miejsce zamieszkania rolnika.
Drugim typem ubezpieczenia, które musi wykupić rolnik jest ubezpieczenie budynków rolniczych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych. Skąd ta konieczność? Znowu: zapobiega się sytuacji, w której rolnik nie byłby w stanie odtworzyć zniszczonego na skutek zdarzenia losowego majątku, który jest podstawą prowadzonej przez niego działalności (rolniczej). Obowiązek pojawia się z momentem pokrycia budynku dachem.
Odszkodowanie z tytułu tego ubezpieczenia przysługuje za szkody powstałe wskutek działania ognia, huraganu, powodzi, podtopienia, deszczu nawalnego, gradu, opadów śniegu, uderzenia pioruna, eksplozji, obsunięcia się ziemi, tąpnięcia, lawiny lub upadku statku powietrznego. Zakład ubezpieczeń często natomiast nie odpowie za szkody powstałe na skutek trzęsienia ziemi.
Co ważne, nie są objęte ubezpieczeniem w gospodarstwach rolnych budynki, których stan techniczny osiągnął 100% normy zużycia, budynki przeznaczone do rozbiórki, a także namioty i tunele foliowe.
Wypełnianie powinności w zakresie ubezpieczenia budynków rolniczych kontroluje wójt (burmistrz lub prezydent) właściwy ze względu na miejsce położenia gospodarstwa rolnego lub miejsce zamieszkania rolnika. Uprawnienie takie przysługuje też odpowiedniemu staroście. Natomiast odmiennie niż w poprzednich przypadkach, nie leży to w gestii Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Opłata za brak ubezpieczenia budynków rolniczych zasila konto gminy właściwej ze względu na miejsce położenia gospodarstwa rolnego.
Pewne grupy zawodowe również objęte obowiązkiem
W ramach ubezpieczeń obowiązkowych, tzw. szczególnych, wskazuje się wykonawców pewnych grup zawodowych, obarczonych ryzykiem wyrządzenia nieumyślnej szkody osobowej i majątkowej, w wyniku której poszkodowani mogliby ubiegać się o odszkodowanie. Są to m.in.: adwokaci, radcy prawni, biegli rewidenci, notariusze i asesorzy notarialni oraz personel kancelarii notarialnych, doradcy podatkowi, agenci ubezpieczeniowi i brokerzy, nauczyciele, wychowawcy i instruktorzy, lekarze, farmaceuci i personel pomocniczy służby zdrowia, członkowie władz spółek prawa handlowego, podmioty prowadzące działalność ochrony mienia, zarządcy nieruchomości, pośrednicy nieruchomości, rzeczoznawcy majątkowi, geodeci, osoby uprawnione do badania sprawozdań finansowych, agenci i funkcjonariusze celni, architekci i inżynierowie budownictwa, komornicy sądowi, detektywi, osoby świadczące usługi w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych, kwalifikowane podmioty świadczące usługi certyfikacyjne, rzecznicy patentowi, organizatorzy turystyki i pośrednicy turystyczni, organizatorzy imprez masowych.Pomimo wspólnego obowiązku, kwestie jego powstania, szczegółowego zakresu ubezpieczenia czy wysokości sumy gwarancyjnej są różne dla różnych grup zawodowych i należy odwoływać się za każdym razem do odpowiedniego Rozporządzenia Ministra Finansów.
Malwina Wrotniak
Bankier.pl
Źródło:
