Praca przy komputerze: Podłokietniki i podnóżek nie tylko dla wygody

Niegdysiejsze liczydła, ręczne urządzenia księgowe, czy nawet stosunkowo niedawno wprowadzone kalkulatory odchodzą do lamusa. Dziś standardem firmowego wyposażenia jest komputer. Urządzenie bardzo wydajne i niezwykle uniwersalne, którego użytkowanie nie jest jednak pozbawione pewnych zagrożeń. Eliminacją tychże, na podstawie delegacji zawartej w art. 237¹⁵ Kodeksu pracy zajął się Minister Pracy i Polityki Socjalnej, wydając w dniu 1 grudnia 1998 r. rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe.

Wyposażenie

Stanowisko pracy wyposażone w monitor ekranowy

Niezwykle ważne jest, aby wyposażenie stanowiska oraz sposób rozmieszczenia jego elementów, nie powodował nadmiernego obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego oraz wzroku. Dlatego też m.in.:

• biurko na stanowisku wyposażonym w monitor ekranowy powinno być dostosowane do prawidłowego rozmieszczenia sprzętu (odległość oraz wysokość spełniająca wymogi bezpieczeństwa oraz powierzchnia zapewniająca wygodne rozmieszczenie elementów wyposażenia, wystarczająca dla wygodnego wykonywania czynności pracy),

• obrotowe krzesło powinno posiadać stabilną podstawę z kółkami jezdnymi, wyprofilowane płyty siedziska i oparcia, regulację wysokości siedziska oraz poziomu i wysokości oparcia, a także podłokietniki,

• prawidłowo usytuowany monitor ekranowy powinien wyświetlać wyraźne, stabilne znaki, oraz zapewniać możliwość regulacji obrazu i posiadać filtr (ten ostatni nie jest wymagany w przypadku, gdy ekran jest pokryty warstwą antyodbiciową).

Na indywidualne życzenie pracownika, a także wówczas, gdy wysokość krzesła uniemożliwia pracownikowi płaskie, spoczynkowe ustawienie stóp na podłodze, stanowisko pracy winno być wyposażone w odpowiednio dostosowany podnóżek.

Szczegółów na temat wyżej wymienionych i jeszcze wielu innych warunków pracy, które muszą być zapewnione na interesującym nas stanowisku pracy, należy poszukiwać w załączniku do cytowanego wyżej rozporządzenia. Bardzo precyzyjnie określa on m.in. wymagania techniczne dotyczące monitora oraz jego usytuowania, a także wymagania dotyczące rodzaju i rozmieszczenia pozostałego wyposażenia.

Grupa ryzyka

Sporadyczna, nieciągła, czy krótkotrwała praca przy komputerze nie wymusza na pracodawcy jakichś szczególnych działań, jednak w przypadku zatrudniania na stanowiskach, gdzie monitor ekranowy jest użytkowany co najmniej połowę dobowego wymiaru czasu pracy, należy już te działania podjąć. Pracodawca, który jest zobligowany do przeprowadzenia oceny warunków pracy i w razie potrzeby do podjęcia działań eliminujących stwierdzone uchybienia i uciążliwości, podaje wyniki oceny do wiadomości zainteresowanych pracowników. Ci ostatni powinni także przejść odpowiednio dostosowane szkolenie bhp.

Przywileje

Pracodawca musi tak zorganizować pracę, aby czynności związane z obsługą monitora były wykonywane naprzemiennie z innymi rodzajami prac, nieobciążającymi wzroku oraz układu mięśniowo-szkieletowego. W sposób ciągły przy monitorze ekranowym można czynnie spędzić tylko jedną godzinę. W razie braku możliwości zastosowania takiej przemienności czynności pracy, po każdej godzinie nieprzerwanej pracy pracownik ma prawo do 5 minut przerwy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Przerwa ta jest wliczana do czasu pracy.

Pracownik, w stosunku do którego lekarz okulista przeprowadzający badanie w ramach badań profilaktycznych (wstępnych, okresowych), stwierdził konieczność używania okularów korygujących wzrok, ma prawo wystąpienia do pracodawcy o pokrycie kosztów takich okularów. Zdaniem Państwowej Inspekcji Pracy ("Praca i Zabezpieczenie Społeczne" 2002/3/40): "(...) Wobec znacznie zróżnicowanych cen szkieł optycznych i oprawek pracodawca może mieć wątpliwości co do obowiązku ponoszenia pełnych kosztów wykonania okularów. Względy słuszności przemawiają za tym, by pracodawca ponosił pełny koszt robocizny i szkieł o parametrach oznaczonych przez lekarza. Nie ma natomiast formalnoprawnych przeszkód, aby pracodawca ograniczył swój udział w ponoszeniu kosztów oprawy poprzez ustalenie kwoty partycypacji nie niższej jednak niż koszt oprawy odpowiadającej co najmniej standardowi podstawowemu".

Zakazy

Pracownica będąca w ciąży nie może wykonywać pracy przy obsłudze monitora ekranowego powyżej 4 godzin w ciągu doby

W przypadku przedłożenia przez pracownicę w ciąży zaświadczenia lekarskiego, stwierdzającego przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy (całkowity zakaz obsługi monitora), pracodawca będzie zobligowany do odpowiedniego dostosowania warunków pracy, skrócenia czasu pracy, albo przeniesienia pracownicy do innej pracy, a jeśli nie jest to możliwe, do zwolnienia jej na niezbędny czas z obowiązku świadczenia pracy.

Zmiana warunków pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku, skrócenie czasu pracy lub przeniesienie do innej pracy, nie mogą spowodować spadku wynagrodzenia. W przeciwnym razie pracownicy przysługuje dodatek wyrównawczy. Jeżeli zaś pracodawca - z braku innych możliwych rozwiązań - zwolni pracownicę z obowiązku świadczenia pracy, będzie zmuszony wypłacać wynagrodzenie w dotychczasowej wysokości.

Dodatki

Pracownik ma prawo do dodatku pieniężnego za pracę przy monitorze ekranowym tylko wówczas, gdy obowiązujące go przepisy o wynagradzaniu tak przewidują i chociaż uciążliwość wykonywania tego rodzaju pracy jest niewątpliwa, brak stosownych zapisów w układzie zbiorowym, regulaminie, statucie czy umowie o pracę oznacza, że pracodawca nie przewidział dodatkowego wynagrodzenia za przedmiotowe czynności.

Podstawa prawna:

• rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10.09.1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet (Dz. U. nr 114, poz. 545 ze zm.),

• rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1.12.1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz. U. nr 148, poz. 973).

Źródło: