Troje naukowców - Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell i Shimon Sakaguchi - otrzymało Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za odkrycia dotyczące nabywania tzw. immunotolerancji obwodowej.
Jak uzasadnił Komitet Noblowski, tegoroczni laureaci „zidentyfikowali komórki będące strażnikami układu immunologicznego - regulatorowe limfocyty T, dzięki czemu położyli podwaliny dla nowej dziedziny badań”.
Nagrodą, w wysokości 11 mln koron szwedzkich, podzielą się po równo.
BREAKING NEWS
— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 6, 2025
The 2025 #NobelPrize in Physiology or Medicine has been awarded to Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell and Shimon Sakaguchi “for their discoveries concerning peripheral immune tolerance.” pic.twitter.com/nhjxJSoZEr
Odkrycia tegorocznych noblistów, Mary E. Brunkow (USA), Freda Ramsdella (USA) oraz Shimona Sakaguchi'ego, pozwoliły zrozumieć procesy prowadzące do rozwoju immunotolerancji obwodowej, która jest kluczowa w zapobieganiu autoagresji układu odporności wobec własnych tkanek i narządów. Zidentyfikowali oni komórki kluczowe w rozwoju immunotolerancji - limfotcyty T regulatorowe, które określa się mianem strażników układu odporności. Komórki te pozwalają trzymać układ odporności pod kontrolą.
Dzięki tym okryciom możliwe jest lepsze zrozumienie mechanizmów rozwoju chorób autoimmunologicznych, które są efektem autoagresji układu odporności na tkanki i narządy organizmu, opracowanie nowych terapii dla pacjentów z chorobami z autoagresji, chorobami nowotworowymi oraz zapobieganie powikłaniom po przeszczepach.
Prace tegorocznych noblistów zapoczątkowały nowy rozdział immunologii
Wszystko zaczęło się od odkrycia Japończyka Shimona Sakaguchi’ego. W 1995 r. jako pierwszy podważył on wcześniejszą teorię, że tolerancja immunologiczna rozwija się wyłącznie dzięki eliminowaniu w grasicy komórek odporności potencjalnie agresywnych wobec składników własnego organizmu (tzw. tolerancja centralna). Odkrył dotychczas nieznaną grupę komórek odporności, które chronią organizm przed rozwojem autoagresji.
Sześć lat później Mary Brunkow oraz Fred Ramsdell zidentyfikowali gen Foxp3 i wykazali, że u myszy mutacje w tym genie wiążą się z silną predyspozycją do chorób autoagresywnych. Następnie potwierdzili, że również u ludzi mutacje w Foxp3 są przyczyną poważnych zaburzeń autoimmunologicznych (tzw. zespół IPEX).
Dwa lata po tym odkryciu Sakaguchi powiązał oba te odkrycia: udowodnił, że białko zapisane w genie Foxp3 odpowiada za produkcję komórek, które odkrył wcześniej – tj. limfocytów T regulatorowych. Dzięki tym komórkom rozwija się tzw. immunotolerancja obwodowa, która sprawia, że układ odporności toleruje własne tkanki i nie niszczy ich. Zaburzenia w produkcji limfocytów T regulatorowych prowadzą do rozwoju autoagresji.
Mary E. Brunkow (64 lata) obroniła doktorat na Princeton University (Princeton, USA). Obecnie prowadzi badania w Institute for Systems Biology w Seattle.
Fred Ramsdell (65 lat) został doktorem na University of California (Los Angeles, USA). Obecnie pracuje w firmie Sonoma Biotherapeutics w San Francisco, która opracowuje terapie komórkowe dla pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi i zapalnymi.
Japończyk Shimon Sakaguchi (74 lata) uzyskał tytuł doktora na Uniwersytecie w Kioto w Japonii. Obecnie pracuje na Uniwersytecie w Osace. Jego odkrycia znalazły zastosowanie w immunoterapii nowotworów, a także w badaniach nad nowymi terapiami dla pacjentów z chorobami alergicznymi i autoimmunologicznymi. (PAP)
jjj/ bar/ zan/
