Ankietę z pytaniami dotyczącymi „oferty unijnej” dla beneficjentów rozesłaliśmy do 50 banków. Z 18 otrzymaliśmy odpowiedzi. 6 banków poinformowało nas, że nie ma w swojej ofercie rozwiązań dotyczących funduszy unijnych. 5 z nich zaznaczyło, że działa głównie na rynku kredytów konsumenckich dla klientów indywidualnych (Cetelem Bank, Santander Consumer Bank, GE Money, AIG Bank Polska, LUKAS Bank). Szósty – Polbank EFG – deklaruje, że w przyszłości wprowadzi taką pomoc dla swoich klientów.
OCZEKIWANA POMOC
Spośród 12 banków, które wzięły udział w ankiecie, tylko dwa nie proponują beneficjentom pomocy w zakresie wstępnej oceny wniosku. Zaledwie jeden nie oferuje klientom pomocy w poruszaniu się po gąszczu skomplikowanych procedur związanych w pomocą unijną. Pozostałe banki starają się ułatwić klientom życie – również we własnym interesie. Dla przykładu w BPH zajmują się tym albo przeszkoleni doradcy (od września 2004 do września 2006 Bank BPH zorganizował 44 szkolenia dla doradców i pracowników pionu ryzyka, w których wzięły udział 854 osoby), albo koordynatorzy regionalni, albo biuro ds. funduszy UE tego banku. W każdym oddziale BOŚ są przeszkoleni doradcy unijni, którzy weryfikują projekt pod kątem jego kwalifikowalności – wskazują z jakiego programu i jakiego działania klienci mogą skorzystać. Przedsiębiorcy, którzy będą starali się o dofinansowanie, powinni udokumentować źródła finansowania projektu – w ING Banku Śląskim doradcy już na etapie wnioskowania o dotację służą pomocą klientom, którzy chcą wykorzystać doświadczenie banku. Dotyczy to nie tylko samej analizy projektu i wystawienia promesy, co pozwala na potwierdzenie prawidłowej i terminowej realizacji projektu, ale również pomocy w określeniu montażu finansowego oraz prowadzenia rachunku projektowego. W BRE Banku standardem jest przeprowadzenie oceny na jaką liczbę punktów wniosek może liczyć. W przypadku niskiej liczby punktów bank rozważa wspólnie z klientem dokonanie modyfikacji projektu. W przypadku rażąco niskiej liczby punktów BRE Bank rekomenduje klientom nieskładanie wniosku aplikacyjnego, tak by nie tracili własnego czasu i energii na działania, które nie mają szansy powodzenia. BRE Bank oferuje pomoc na etapie przygotowywania dokumentacji aplikacyjnej, jak również na etapie rozliczenia projektu.
Tylko w dwóch bankach nie ma specjalnej komórki lub pracownika ds. projektów unijnych. W BGK, który jest bankiem państwowym, ale prowadzi również działalność komercyjną, „komórki unijne” funkcjonują tylko dla programów realizowanych przez BGK. W PKO BP działa departament centrali oraz specjaliści regionalni. W Banku BPH od 1 czerwca 2004 r. działa 3-osobowe biuro ds. funduszy UE podległe prezesowi zarządu. Pracują w nim osoby, które wcześniej były zatrudnione w instytucjach publicznych zajmujących się wdrażaniem funduszy UE. Oprócz tego dwie osoby w centrali banku i osiem w każdym z czterech makroregionów banku. W centrali BOŚ jest wydział integracji europejskiej w departamencie instytucji finansowych, a w oddziałach są doradcy unijni. O wadze jaką BRE Bank przykłada do finansowania inwestycji realizowanych przy udziale środków UE świadczy fakt, że już w 2003 r. powstał w centrali wydział ds. UE. Specjalny zespół ekspertów odpowiada za konstruowanie oferty bankowej dla firm korzystających z dotacji z funduszy UE. W oddziałach pracuje łącznie ponad 80 certyfikowanych konsultantów funduszy europejskich. Citibank Handlowy poprzez biuro ds. Unii Europejskiej wspiera swoich klientów całościowym doradztwem – wybór najkorzystniejszego źródła finansowania inwestycji. Przygotowuje dokumentację (biznesplan, studium wykonalności, ocenę oddziaływania na środowisko, analizy finansowe itp.). Biuro może też zarządzać projektem w trakcie jego realizacji, prowadzić sprawozdawczość, a także rozliczyć projekt finansowo i rzeczowo.
|
| Źródło: Monitor Bankowy - ZBP/Pentor 08.2006 |
PRODUKT TO PODSTAWA
Wszystkie ankietowane banki udzielają kredytów pomostowych. Niemal wszystkie (z wyjątkiem jednego) udzielają wieloletnich kredytów inwestycyjnych na sfinansowanie wkładu własnego dla projektów w części refundowanych z funduszy UE. BGK udziela nawet preferencyjnych kredytów pomostowych – tzw. pożyczek na prefinansowanie, za udzielenie których bank nie pobiera prowizji. W BRE Banku standardowo kredyt pomostowy jest spłacany z dotacji. Istnieje możliwość odstąpienia od tego wymogu. W takim przypadku dotacja zasila kapitał obrotowy klienta, dzięki czemu nie musi zaciągać nowego kredytu obrotowego i nie ponosi dodatkowych kosztów. Okres spłaty wieloletnich kredytów inwestycyjnych jest w BRE Banku dostosowany do bieżących możliwości klienta i wynika z jego Cash Flow.
Tylko w jednym banku beneficjenci muszą zapłacić odsetki od całej kwoty kredytu, nawet jeśli kredyt spłacą wcześniej. BPH zaznacza, że nie żąda odsetek od całości kredytu, jeśli spłata następuje z dotacji unijnej. Jeśli wcześniejsza spłata pochodzi z innych środków – naliczana jest prowizja od kwoty pozostałej do spłaty. W BOŚ – kredytobiorca nie płaci prowizji rekompensacyjnej.
Cieszy, że we wszystkich ankietowanych bankach możliwa jest indywidualna negocjacja prowizji i opłat. BRE Bank podkreśla, że jako zasadę stosuje niższą marżę w przypadku części pomostowej kredytu. Również we wszystkich bankach kredyt może być poprzedzony wystawieniem promesy kredytowej. Osiem na dwanaście banków ma w swojej ofercie dla samorządów finansowanie wkładu własnego beneficjenta przy pomocy obligacji komunalnych, a dziewięć z nich oferuje montaż finansowy konstruowany specjalnie na potrzeby klienta i konkretnego przedsięwzięcia unijnego. BRE Bank podkreśla, że jest to działanie standardowe. W montażu finansowym wykorzystywane są tu m.in. możliwości, jakie daje Fundusz Poręczeń Unijnych oraz możliwości finansowania w ramach linii kredytowej z Europejskiego Banku Inwestycyjnego – SME Finance Facility. BGK dodaje, że indywidualny montaż finansowy stosuje szczególnie w zakresie finansowania samorządów.
ZAANGAŻOWANIE FINANSOWE
Na jaką kwotę bank udzielił pomocy beneficjentom środków unijnych w latach 2004-2006? Trudno tu o jednoznaczną odpowiedź.
BPH wystawił 1955 promes kredytowych o wartości 1439 mln zł oraz podpisał 462 umowy kredytowe na kwotę 398 mln zł (od września 2004 do września 2006).
BANKI A ŚRODKI Z UNII EUROPEJSKIEJ
|
| Źródło: opracowanie własne |
– Bank BPH jest liderem finansowania w ramach działania 2.3 SPO WKP – dodaje Małgorzata Dłubak, rzecznik prasowy Banku BPH. – Spośród 1432 projektów zakwalifikowanych do otrzymania dotacji unijnej i jednocześnie finansowanych kredytem, 218 projektów to inwestycje naszych klientów (15,2 proc.).
Citibank Handlowy w obecnym okresie programowania udzielił beneficjentom funduszy UE pomocy w wysokości ok. 115 mln zł.
– Mimo że nasze biuro ds. UE powstało stosunkowo niedawno – 1 stycznia 2005 r. – cieszy się ogromną popularnością – zaznacza Paweł Zegarłowicz, dyrektor biura prasowego Citibanku Handlowego – Bank Handlowy w Warszawie. – Do chwili obecnej nawiązaliśmy współpracę z około 150 klientami, w celu zbadania, jakie mają szanse pozyskania wsparcia z Brukseli.
BISE wyliczył kwotę pomocy udzielonej beneficjentom środków unijnych na 53 mln zł. BRE Bank poinformował, że była to kwota kilkuset milionów zł.
– Wartość ta dynamicznie rośnie – podkreśla Paweł Wróbel, rzecznik prasowy BRE Banku. – W ostatniej rundzie aplikacyjnej do działania 2.3 SPO WKP co drugi wniosek obsługiwany przez BRE Bank został zakwalifikowany do dofinansowania. Ok. 50-proc. skuteczność BRE Banku jest jedną z najwyższych na rynku (w IV rundzie do działania 2.3 SPO WKP ogółem złożono w Polsce 3500 wniosków; do wsparcia zakwalifikowano 1223, co stanowi 34,9-proc. skuteczność).
Monika Stawarz-Matuszczyk z Banku Spółdzielczego Rzemiosła w Krakowie poinformowała, że od początku 2004 r. do 8 listopada 2006 BSR udzielił pomocy beneficjentom środków unijnych na kwotę ok. 13,3 mln zł.
Bank Pekao nie udzielił odpowiedzi na to pytanie.
– Nie mamy takich danych – mówi Tatiana Kuwak-Frentzel, z-ca rzecznika prasowego Banku Pekao. – Mamy ilość i wolumen udzielonych kredytów i wystawionych promes, ale to nie jest miarodajne, ponieważ nie wiemy ile promes, po otrzymaniu przez beneficjenta dotacji, zostało zamienionych na kredyty. To samo w przypadku kredytów dotyczących realizacji projektów unijnych. Niektórzy przedsiębiorcy, niezależnie od tego czy otrzymają wsparcie ze strony UE, decydowali się rozpocząć realizację inwestycji, bezpośrednio po złożeniu wniosku o dofinansowanie.
|
| Źródło: Monitor Bankowy - ZBP/Pentor 08.2006 |
– To suma podpisanych umów kredytowych i promes – wyjaśnia Hubert Kifner, zastępca rzecznika prasowego ING Bank Śląski. – Promesy były wystawiane głównie w działaniu 2.3 SPO WKP. Bank oferuje przedsiębiorcom kredyt pomostowy i kredyt na finansowanie wkładu własnego. ING Bank osiągnął w działaniu 2.3 jeden z najwyższych wskaźników skuteczności (stosunek liczby wniosków zaakceptowanych do liczby wniosków z promesami banków).
BOŚ Bank udzielił kredytów na projekty unijne na kwotę wyższą niż 500 mln zł. Zaangażowanie PKO BP w finansową obsługę projektów realizowanych przez beneficjentów środków unijnych przekroczyło 2 mld zł (na koniec września 2006 r.). Ponadto bank jest zaangażowany w finansową obsługę wykonawców projektów unijnych.
– PKO Bank Polski stworzył specjalną ofertę – Program Europejski – skierowaną nie tylko do projektodawców i beneficjentów funduszy unijnych, ale również innych podmiotów zaangażowanych w proces realizacji projektów unijnych (np. dostawców towarów i usług) – informuje Marek Kłuciński, rzecznik prasowy PKO Banku Polskiego. – Program Europejski to kompleksowa oferta, która umożliwia pełne sfinansowanie projektu, odpowiedni dobór instrumentów rozliczeniowych oraz zabezpieczenie przed ryzykami, jakie mogą pojawić się w trakcie realizacji projektu unijnego. Dodatkowo w ramach programu bank oferuje specjalistyczne doradztwo w zakresie stworzenia optymalnego montażu finansowego projektu, a także doradztwo w zakresie identyfikacji możliwości uzyskania wsparcia z funduszy strukturalnych oraz zasad udzielania pomocy i refundowania poniesionych kosztów.
– BGK nie posiada informacji dotyczących ilości i wartości wystawionych promes kredytowych jak i udzielonych kredytów ze środków własnych dla projektów współfinansowanych z funduszy Unii Europejskiej – stwierdza Piotr Dmitrowski z Biura Komunikacji BGK. – Mamy jednak informacje dotyczące programów oraz funduszy zarządzanych przez BGK, których celem jest ułatwienie dostępu do środków finansowych UE.
BGK oferuje pożyczki na prefinansowanie (pomostowe) dla jednostek sektora finansów publicznych. Udzielane są ze środków budżetu państwa – bez pobierania prowizji. Udzielono 1839 pożyczek na kwotę 3,06 mld zł. Linia kredytowa ze środków Europejskiego Banku Inwestycyjnego jest przeznaczona na finansowanie infrastrukturalnych przedsięwzięć jednostek samorządu terytorialnego. Zawarto 132 umowy na kwotę 313 mln zł. Celem Funduszu Rozwoju Inwestycji Komunalnych jest pomoc dla gmin i ich związków w finansowaniu kosztów opracowania projektów inwestycji komunalnych. Podpisano 211 umów na kwotę 26,9 mln zł. Z kolei środki Funduszu Poręczeń Unijnych służą jako podstawa do udzielania poręczeń i gwarancji przedsiębiorstwom oraz jednostkom samorządu terytorialnego. Udzielono 180 poręczeń i gwarancji na kwotę ok. 100 mln zł.
Jadwiga Bogdanowicz
Źródło:
