Za niecałe trzy miesiące niektóre stopy procentowe LIBOR, w tym popularny CHF LIBOR, przestaną być publikowane. Tuż po 31 grudnia 2021 mają one zostać zastąpione tzw. alternatywnymi stawkami referencyjnymi. Czy firmy w Polsce są przygotowane na tę zmianę?
Od kilku lat na świecie trwają prace nad zastąpieniem zmiennych stóp procentowych kwotowanych na rynku międzybankowym, tj. stóp IBOR (interbank offered rates). Tempo i zakres prac są zróżnicowane w różnych krajach, natomiast pierwsze znaczące zmiany na światowym rynku finansowym będą mieć miejsce na początku przyszłego roku. Brytyjski urząd do spraw nadzoru finansowego (FCA) ogłosił, że po 31 grudnia 2021 przestaną być notowane stopy LIBOR dla funta brytyjskiego, franka szwajcarskiego, jena oraz euro. W tym samym momencie dla dolara amerykańskiego przestaną być notowane stopy LIBOR 1W i 2M. Pozostałe stopy LIBOR USD będą najprawdopodobniej istnieć do 30 czerwca 2023, ponieważ po tej dacie nie będzie wymagane podawanie ich kwotowań od dotychczasowych kontrybutorów). Dla niektórych tenorów funta i jena mogą wprawdzie wystąpić publikacje ich wartości po 31 grudnia 2021, ale stracą one swoją reprezentatywność.
Kredyty korporacyjne
Wiele polskich podmiotów posiada finansowanie w walutach obcych, oparte o zmienne stopy procentowe, w tym o GBP LIBOR, czy CHF LIBOR. W roku finansowym kończącym się 31 grudnia bieżącego roku odsetki będą naliczane tak, jak w poprzednich latach. Jednakże warto mieć świadomość, że w czasie zamykania roku finansowego i prac na sporządzaniem sprawozdania finansowego odsetki zaczną być naliczane w oparciu o nową podstawę. W jaki sposób? Wszystko zależy od tego, czy umowa kredytowa zawiera klauzule dotyczące zmiany stopy procentowej, np. z CHF LIBOR na SARON lub czy umowa została aneksowana pod kątem reformy IBOR. W przypadku braku takich rozwiązań na poziomie poszczególnych umów występuje niepewność, co do przyszłej obsługi umów. Nie występuje bowiem mechanizm automatycznego zastąpienia CHF LIBOR nową stawką referencyjną, choć rynek nadal oczekuje, iż w najbliższych tygodniach Komisja Europejska wyda stosowny akt wykonawczy w tym zakresie.
Pożyczki wewnątrzgrupowe
W przypadku kredytów korporacyjnych można zakładać, że aneksowanie umów następuje z inicjatywy instytucji finansowych, które od miesięcy przygotowują się do reformy IBOR. Większym wyzwaniem są umowy pomiędzy podmiotami spoza sektora finansowego, np. pożyczki udzielane w ramach grup kapitałowych. W takim przypadku ciężar dostosowania umów i zaadresowania wyzwań wynikających z reformy IBOR spoczywa albo na jednostkach dominujących lub na spółkach wyspecjalizowanych w finansowaniu wewnątrzgrupowym.
Rachunkowość i rozwiązania informatyczne
Dla większości instrumentów dłużnych, przychody i koszty odsetkowe naliczone są według efektywnej stopy procentowej, a nie nominalnej – dotyczy to zarówno jednostek sporządzających sprawozdania według MSSF, jak i według ustawy o rachunkowości. Konieczne jest dostosowanie rozwiązań informatycznych w taki sposób, aby prawidłowo obsłużyły przejście z dotychczasowych stóp IBOR na alternatywne stawki referencyjne. Należy pamiętać, że w styczniu 2021 wprowadzone zostały zmiany do standardów MSSF (tzw. Faza 2 reformy IBOR), które określają sposób prawidłowego ujęcia zmian na rynku stóp procentowych. Każda jednostka odpowiedzialna jest za dostosowanie polityki rachunkowości i towarzyszących jej regulacji wewnętrznych w tym zakresie.
Zamknięcie roku finansowego 2021
Poza koniecznością stawienia czoła opisanym wyżej wyzwaniom związanych z zaprzestaniem kwotowania popularnych stóp procentowych LIBOR, jednostki sporządzające sprawozdania według MSSF muszą przygotować nowe ujawnienia dotyczące reformy IBOR. Zmiany w standardzie MSSF 7 obowiązują od 1 stycznia 2021 i zostały w zróżnicowanym stopniu uwzględnione w opublikowanych sprawozdaniach śródrocznych. Zakres ujawnianych informacji zależał od skali ekspozycji danej jednostki na stopy procentowe objęte reformą. Sprawozdania roczne powinny zawierać pełen zakres ujawnień, szczególnie gdy w danej jednostce występują aktywa i zobowiązania finansowe oparte o stawki LIBOR, których kwotowania przestaną być publikowane tuż po dacie bilansowej 31 grudnia 2021. Na potrzeby wymienionych wyżej konieczne jest zidentyfikowanie aktywów i zobowiązań finansowych, a także umów leasingowych i ubezpieczeniowych opartych o reformowane stawki IBOR. Wymagane jest także ujawnienie szczegółów dotyczących procesu przejścia na alternatywne stawki referencyjne. Jeżeli dana jednostka nie ma pewności, które z jej przychodów bądź kosztów odsetkowych zaczną za niecałe trzy miesiące być naliczane w oparciu o SARON czy SOFR, wówczas konieczne jest podjęcie pilnych działań w zakresie przygotowania do nadchodzących zmian.
