Pierwsze kroki - otwarcie rachunku w Wielkiej Brytanii
O rachunek bankowy w Wielkiej Brytanii można starać się wyłącznie będąc już na Wyspach - większość z banków nie zezwala na "zdalną" procedurę niezależnie od tego czy jesteśmy obywatelami kraju Unii Europejskiej czy też nie. Nie dotyczy to usług tzw. offshore banking, lecz są one dostępne wyłącznie dla klientów dysponujących sporymi aktywami i poszukujących dyskretnej obsługi ze strony instytucji ulokowanych np. na wyspie Man (zainteresowani mogą odwiedzić np. http://www.lloydstsb.com/offshore_banking.asp).Otwarcie konta osobistego (current account) w brytyjskim banku wiąże się z koniecznością udowodnienia przez potencjalnego klienta swojej tożsamości oraz adresu zamieszkania. Podstawową, podkreślaną przez wszystkie banki zasadą jest to, że jeden dokument nie może być zarówno poświadczeniem tożsamości jak i adresu. Poza wspomnianą zasadą w praktyce istnieją spore rozbieżności w sposobie traktowania klientów starających się o otwarcie rachunku. Co ciekawe rozbieżności te dotyczą nie tylko poszczególnych banków, ale - jak donoszą mieszkający na Wyspach Polacy - również różnych placówek tego samego banku.
Wiele z banków publikuje w swoich serwisach internetowych listę typów dokumentów mogących być podstawą otwarcia rachunku. Przykładowo NatWest (http://www.natwest.com) jako potwierdzenie tożsamości gotów jest zaakceptować zarówno paszport, jak i np. kartę płatniczą ze zdjęciem wydaną przez bank z terenu Unii Europejskiej. Do weryfikacji adresu zamieszkania służyć może m.in.: rachunek za wodę, prąd, gaz lub telefon stacjonarny (utility bill - banki nie przyjmują rachunków za telefony komórkowe, TV satelitarną itp.), poświadczenie odprowadzenia podatku lokalnego, brytyjskie prawo jazdy ze zdjęciem, wyciąg z rachunku innego banku lub towarzystwa budowlanego, polisa ubezpieczenia komunikacyjnego, umowa najmu nieruchomości. Oczywiście wymienione dokumenty powinny być jak najnowsze i wystawione na nazwisko osoby starającej się o otwarcie rachunku.
Z punktu widzenia przybywającego do Wielkiej Brytanii rodaka problem stanowić może przedstawienie dokumentu poświadczającego miejsce zamieszkania. Część z mieszkających w Zjednoczonym Królestwie Polaków wynajmuje mieszkania lub podnajmuje pokoje, często bez formalnej umowy. Rozwiązaniem tego problemu może być przedstawienie listu od pracodawcy lub ze szkoły językowej - nie wszystkie banki jednakże gotowe są zaakceptować tego typu uwierzytelnienie.
Aby bardziej szczegółowo dowiedzieć się jakich dokumentów wymagają banki od osób nie mających statusu rezydenta, rozesłaliśmy do wybranych brytyjskich instytucji pytanie o formalności związane z otwarciem rachunku jakich musiałby dopełnić student z Polski oraz osoba legalnie pracująca w Wielkiej Brytanii. Odpowiedzi zamieściliśmy poniżej.
| Bank | Odpowiedź na zapytanie o warunki zakładania rachunku dla cudzoziemców |
| Co-operative Bank (http://www.co-operativebank.co.uk) | Obecnie nie prowadzimy rachunków dla studentów zagranicznych. Cudzoziemcy powinni przygotować takie same dokumenty jak obywatele Wielkiej Brytanii - paszport lub prawo jazdy, rachunki potwierdzające miejsce zamieszkania, dokumenty podatkowe, wyciągi bankowe. Każda aplikacja jest rozpatrywana indywidualnie, a więc zestaw wymaganych dokumentów może się różnić. |
| NatWest (http://www.natwest.com) | Potrzebne będą dokumenty poświadczające tożsamość oraz miejsce zamieszkania. W pewnych przypadkach konieczne może być również skontaktowanie się z bankiem prowadzącym rachunek w kraju pochodzenia klienta. Więcej informacji zawarto na stronie: http://www.natwest.com/tools/general/proof_of_identity/index.htm |
| Halifax (http://www.halifax.co.uk) | Prosimy o kontakt z infolinią - dział rachunków odpowie na wszystkie Państwa pytania |
| Lloyds TSB (http://www.lloydstsb.com) |
Jeśli nie posiadacie Państwo wymienionych dokumentów, menedżer w oddziale indywidualnie rozpatrzy Państwa wniosek. |
| Barclays (http://www.barclays.co.uk) | Prosimy odwiedzić stronę z informacjami |
| HSBC (http://www.hsbc.co.uk) | Prosimy odwiedzić stronę z informacjami |
Przebywający na Wyspach Polacy twierdzą, że w praktyce banki są znacznie bardziej elastyczne niż wynikałoby to z "oficjalnych" informacji. Często możliwe jest założenie rachunku bez kompletu wymaganych dokumentów. Na forum dyskusyjnym serwisu Networkpl.com zaprezentowano zebrane doświadczenia związane z zakładaniem rachunków w niektórych brytyjskich bankach. Jak wynika z poniższego zestawienia za najbardziej "liberalne" uchodzić mogą HSBC, Lloyds TSB oraz NatWest - instytucje te przyjmują poświadczenia adresu pochodzące od pracodawcy lub szkoły językowej.
| Bank | Wymagania przy otwarciu rachunku |
| Abbey (http://www.abbey.com) | Wymagany dowód tożsamości oraz utility bill. Bank nie uznaje listów od pracodawców lub szkoły językowej. Wymaga się co najmniej 6-miesięcznego pobytu w Wielkiej Brytanii, lecz informacja ta nie jest sprawdzana. Rachunek można otworzyć bez pierwszej wpłaty i bez deklaracji wpływów. |
| Alliance & Leicester (http://www.alliance-leicester.co.uk) | Wymagany dowód tożsamości oraz utility bill. Bank nie uznaje listów od pracodawców lub szkoły językowej. Rachunek można otworzyć bez pierwszej wpłaty i bez deklaracji wpływów. |
| Barclays (http://www.barclays.co.uk) | Wymagany dowód tożsamości oraz utility bill. Bank nie uznaje listów od pracodawców lub szkoły językowej. Rachunek można otworzyć bez pierwszej wpłaty i bez deklaracji wpływów. |
| Halifax (http://www.halifax.co.uk) | Wymagany dowód tożsamości oraz utility bill. Bank nie uznaje listów od pracodawców lub szkoły językowej. Bank może zażądać potwierdzenia uzyskiwanych przychodów. |
| HSBC (http://www.hsbc.co.uk) | Wymagany dowód tożsamości oraz utility bill. Bank uznaje listy od pracodawców. Rachunek można otworzyć bez pierwszej wpłaty i bez deklaracji wpływów. |
| Lloyds TSB (http://www.lloydstsb.com) | Wymagany dowód tożsamości oraz utility bill. Bank uznaje listy od pracodawców. Rachunek można otworzyć bez pierwszej wpłaty i bez deklaracji wpływów. |
| Nationwide (http://www.nationwide.co.uk) | Wymagany dowód tożsamości oraz utility bill. Bank nie uznaje listów od pracodawców lub szkoły językowej. Rachunek można otworzyć bez pierwszej wpłaty i bez deklaracji wpływów. |
| NatWest (http://www.natwest.com) | Wymagany dowód tożsamości oraz utility bill. Możliwe poświadczenie adresu zamieszkania przez osobę, u której się mieszka. Poświadczający musi mieć rachunek w NatWest od co najmniej 12 miesięcy. Bank nie uznaje listów od pracodawców lub szkoły językowej. Rachunek można otworzyć bez pierwszej wpłaty i bez deklaracji wpływów. |
| Royal Bank of Scotland (http://www.rbs.co.uk) | Wymagany dowód tożsamości oraz utility bill. Bank nie uznaje listów od pracodawców lub szkoły językowej. Rachunek można otworzyć bez pierwszej wpłaty i bez deklaracji wpływów. |
Źródło: Opracowane na podstawie http://www.networkpl.com/forum/modules.php?mop=modload&name=Forums&file=viewtopic&topic=1606&forum=42 (luty 2005)
ROR po angielsku
Brytyjski rynek detalicznych usług bankowych jest bardzo różnorodny i konkurencyjny. Oprócz dużych banków (tzw. high street banks) działają na nim także banki internetowe (jako podmioty samodzielne lub powiązane z tradycyjnymi bankami - np. Smile, Cahoot, Egg), sieci handlowe (m.in. Tesco Financial Services) oraz towarzystwa budowlane (building societies - obecnie oferujące te same usługi co banki) i innego typu dostawcy usług finansowych. Oferta usług jest szeroka i dostosowana do coraz bardziej wielokulturowego charakteru brytyjskiego społeczeństwa - kilka dużych banków oferuje np. specjalne produkty bankowe dla muzułmanów, którzy za niedopuszczalne uznają zarówno pobieranie, jak i wypłacanie odsetek.W ofercie największych banków konta osobiste występują w kilku odmianach przygotowanych z myślą o różnych segmentach rynku. Najczęściej powtarzające się produkty to:
- podstawowy rachunek często nazywany po prostu current account,
- rachunek z okrojoną funkcjonalnością stworzony z myślą o emerytach i rencistach oraz osobach utrzymujących się z zasiłków (basic account),
- rachunek dla studentów (student account),
- konto dla niepełnoletnich
- oraz konto dla lepiej sytuowanych .
Ostra konkurencja sprawia, że banki kuszą klientów różnego rodzaju zachętami, sięgając nierzadko po innowacyjne środki. Przykładowo klient korzystający z "Moneyback Current Account" banku Halifax otrzymuje z powrotem 1% wydatków dokonanych kartą debetową, jeśli miesięczna suma transakcji przekroczy 1000 funtów. Z kolei zakładając rachunek studencki w HSBC liczyć można na odtwarzacz MP3 lub dziesięć dowolnie wybranych płyt CD w prezencie.
Podobnie jak w przypadku ROR oferowanych przez polskie banki, również w Wielkiej Brytanii konto osobiste jest w rzeczywistości pakietem usług "obudowujących" rachunek. Skład tego pakietu różni się trochę od tego co oferują nam rodzime instytucje finansowe - najczęściej spotykana lista "składników" obejmuje:
- Kartę płatniczą często noszącą zarówno znak systemu płatniczego o zasięgu krajowym (np. Solo), jak i systemu o zasięgu międzynarodowym (np. Visa, Maestro). Z uwagi na wysoki poziom transakcji oszukańczych brytyjskie banki mocno zaangażowały się w migrację do systemu EMV opartego na kartach mikroprocesorowych. Program "Chip & PIN" sprawił, że w znaczącej części punktów handlowych transakcję potwierdza się PINem. Banki nie pobierają opłat za pobranie gotówki z bankomatu, lecz opłatę taką może pobrać właściciel maszyny - wypłacający musi o tym zostać poinformowany przed dokonaniem wypłaty. Obecnie co trzeci bankomat w Wielkiej Brytanii nie należy do porozumienia LINK i pobiera opłaty.
- Czeki, stanowiące dla przyzwyczajonych do kart płatniczych rodaków element odrobinę "egzotyczny". Warto pamiętać, że proces rozliczenia transakcji z użyciem czeku (cheque clearance) jest stosunkowo długotrwały. Składając w placówce banku lub w bankomacie depozyt w postaci czeku (np. wynagrodzenie od pracodawcy) musimy odczekać około 5 dni roboczych zanim środki znajdą się na naszym rachunku. Za rozliczenie transakcji czekowej powodującej przekroczenie dozwolonego zadłużenia banki mogą pobierać dodatkową, niezależną od pozostałych opłatę (tzw. paid item charge)
- Overdraft, czyli możliwość utrzymywania salda debetowego na rachunku. Przekroczenie stanu rachunku może być wcześniej uzgodnione z bankiem (authorised overdraft) - posiadacz rachunku zostaje poinformowany do jakiej kwoty może się zadłużyć i jak to zadłużenie będzie oprocentowane. Większość banków przewiduje tzw. interest free buffer / interest free zone, czyli kwotę zadłużenia, zwykle od 20 do 100 funtów, od której nie nalicza się odsetek. Przekroczenie stanu rachunku bez wcześniejszego uzgodnienia z bankiem (unauthorised overdraft) skutkuje, oprócz naliczenia wyższego niż przy autoryzowanym debecie oprocentowania, koniecznością poniesienia dodatkowej opłaty, której wysokość bywa uzależniona od długości pozostawania "pod kreską".
- Rozliczenia bezgotówkowe pod postacią znanego w Polsce polecenia zapłaty (direct debit) oraz zleceń stałych (standing order).
Standardem zarówno wśród banków, jak i towarzystw budowlanych jest oferowanie klientom bezpłatnego dostępu do obsługi rachunku przez internet i telefon. Bankowość internetowa jest wśród Brytyjczyków bardzo popularna, a banki nie ustają w wysiłkach, by klientów skłonić do jak najczęstszego korzystania z kanałów elektronicznych. Halifax od kwietnia prowadzi w kilkunastu londyńskich placówkach akcję polegającą na rozsyłaniu do klientów listów z prośbą o korzystanie z urządzeń samoobsługowych oraz telefonu i sieci (!). Personel placówek na miejscu instruuje także klientów jak "samemu się obsługiwać". Podczas trwania programu pilotażowego bankowi udało się znacząco zredukować kolejki w oddziałach, ale również... ściągnąć na siebie krytykę ze strony brukowej prasy.
Na plusie czy na minusie - wybierz konto dla siebie
Różnorodność brytyjskiego rynku sprawia, że wybór rachunku może być trudnym zadaniem. Warto zwrócić uwagę na ogromny "rozrzut" jeśli chodzi o podstawowe parametry kont osobistych - przykładowo oprocentowanie środków waha się pomiędzy 0 a 5%. Podobne różnice występują pomiędzy poszczególnymi ofertami, gdy weźmiemy pod uwagę oprocentowanie debetu czy wysokość opłaty za prowadzenie rachunku. Z pomocą w wyborze najlepszej ofert przyjść może nam internet. W Wielkiej Brytanii działa co najmniej kilka serwisów, które umożliwiają wszechstronne porównania ofert instytucji finansowych. Warto odwiedzić np. http://www.moneyextra.com.Poszukując najlepszej oferty warto odpowiedzieć sobie na pytanie czy na naszym rachunku częściej będzie debet czy też nadwyżka. W pierwszym przypadku powinniśmy się kierować przede wszystkim wysokością oprocentowania overdraftu oraz wysokością kwoty nie podlegającej oprocentowaniu, w drugim - wysokością opłaty za prowadzenie rachunku i oprocentowaniem środków, gdy jesteśmy in credit.
Zakładając, że na naszym koncie średnio będziemy posiadać saldo w wysokości 500 funtów, to "top five" brytyjskich banków prezentować będzie się następująco (po wykluczeniu banków wymagających wysokich miesięcznych wpływów):
| Bank | Nazwa rachunku | Opłata za prowadzenie | Oprocentowanie | Interest free buffer | Oprocentowanie autoryzowanego debetu | Uwagi |
| Alliance & Leicester | Premier Plus Current Account | brak | 5% | 20 | 7,90% | Min. wpływy 1000 miesięcznie, przez pierwszy rok debet za darmo |
| Cahoot | Current Account | brak | 4% | 250 | 11,80% | Dostępny tylko przez kanały zdalne (bank internetowy), brak wymogu minimalnych wpływów |
| Lloyds TSB | Classic Plus Account | brak | 4% | 10 | 15,50% | Min. wpływy 1000 miesięcznie |
| Smile | Current Account | brak | 3,3% | 500 | 9,90% | |
Źródło:
