Irlandzki rynek usług bankowych
Jedną z charakterystycznych cech irlandzkiego sektora bankowego jest niewielka liczba banków obsługujących klienta detalicznego. Chociaż lista członków Iris Banking Federation (Związku Banków Irlandzkich) liczy 63 pozycje, to znakomita większość instytucji koncentruje się na innych obszarach działalności, pomijając masową bankowość detaliczną. O klientów indywidualnych walczy przede wszystkim "wielka piątka", do której zaliczają się Bank of Ireland, AIB Bank, Permanent TSB, Ulster Bank oraz National Irish Bank. Wymienione banki gromadzą 86% wszystkich depozytów, co świadczy o dużym stopniu koncentracji sektora bankowego na zielonej wyspie. AIB oraz Bank of Ireland są aktywne również poza granicami kraju - pierwszy z nich jest dobrze znany także polskim klientom jako właściciel BZWBK S.A. Obok tradycyjnych banków na irlandzkim rynku aktywne są również instytucje ściśle związane z branżą niefinansową (np. Tesco czy RyanAir) koncentrujące się na dostarczaniu wybranych produktów finansowych takich jak karty kredytowe, pożyczki czy ubezpieczenia.Oligopolistyczna struktura rynku detalicznych usług bankowych w Irlandii nie oznacza jednak, że Irlandczycy płacą za produkty bankowe więcej niż chociażby ich brytyjscy sąsiedzi. Firma doradcza Cap Gemini porównując ceny koszyka usług bankowych w różnych krajach, stwierdziła, że niezależnie od konstrukcji koszyka (tzn. od tego czy był "globalny", czyli identyczny dla wszystkich krajów, czy też "lokalny", czyli uwzględniał charakterystyczną dla mieszkańców danego kraju częstotliwość korzystania z usług banków) oferta irlandzkich banków należy do najtańszych w międzynarodowych rankingach. Średni koszt "globalnego" koszyka usług bankowych w 20 rozwiniętych krajach świata wynosił 108 euro, podczas gdy w Irlandii był on niemal o połowę niższy (59 euro). Dla porównania koszt tych samych usług w Polsce kształtuje się na poziomie 101 euro. Koszty produktów bankowych mogą wzbudzić naszą zazdrość, jeśli dodatkowo obliczyć ich stosunek do PKB na głowę mieszkańca - dla Polski proporcja ta wynosi 2,1% (niechlubne drugie miejsce w omawianym rankingu, zaraz po Chinach), podczas gdy dla Irlandii 0,13%.
Źródło: Word Retail Banking Report - Price Comparison Including Ireland, Report to the Irish Bankers Federation, Cap Gemini, August 2005
Nie ma jednakże róży bez kolców - w Republice Irlandii obowiązuje tzw. stamp duty, czyli podatek płacony od książeczek czekowych i kart płatniczych, którego nie uwzględniono w międzynarodowych porównaniach. Stawki tego podatku są stosunkowo wysokie - za książeczkę czekową zawierającą 25 czeków zapłacimy 3,75 euro, wydanie karty bankomatowej lub debetowej to dla fiskusa dodatkowy dochód w wysokości 10 euro, a karta posiadająca zarówno funkcję bankomatową i płatniczą kosztować nas będzie 20 euro. O tym, dość egzotycznym dla nas, obowiązku warto pamiętać próbując oszacować koszty związane z prowadzeniem rachunku w irlandzkim banku, zwłaszcza, że w taryfach opłat i prowizji informacja o tej niemiłej niespodziance bywa trudna do dostrzeżenia.
Założenie rachunku - formalności i pułapki
Pracując w Irlandii nie jesteśmy zobowiązani do posiadania rachunku bankowego. Nie wszyscy pracodawcy zgodzą się jednak na przekazywanie wypłaty w postaci gotówki lub czeku - dotyczy to zwłaszcza większych firm. Założenie konta w banku nie jest specjalnie skomplikowane pod warunkiem, że posiadamy odpowiednie dokumenty. Należą do nich:- Paszport lub wydane w Irlandii prawo jazdy,
- Dokument poświadczający miejsce zamieszkania - może to być tzw. utility bill, czyli rachunek za prąd, gaz lub telefon stacjonarny. W przypadku cudzoziemców wynajmujących mieszkanie zdobycie takich dokumentu może być trudne, banki akceptują również dokument przyznający PPS (Personal Public Service Number). PPS to unikalny identyfikator używany przez rządowe agencje zajmujące się zdrowiem, opieką społeczną, podatkami i informacją dla obywateli. O numer ten można starać się dopiero po przybyciu do Irlandii, udając się do biura Social Welfare. Wydanie PPS wiąże się z koniecznością udowodnienia swojej tożsamości (dla obywateli UE wystarczającym dokumentem jest paszport) oraz miejsca zamieszkania w Irlandii. Ten drugi wymóg tworzy potencjalne "błędne koło" w procedurze starania się o otwarcie rachunku bankowego. Na szczęście na potrzeby wydania numeru PPS akceptowane są inne niż utility bill dokumenty - np. umowa najmu mieszkania, list od rodziny, która zapewnia nam dach nad głową w Irlandii lub list od pracodawcy.
Wśród innych dokumentów akceptowanych przez banki znajdują się również certyfikaty podatkowe, polisy ubezpieczeniowe czy dowody zapłaty podatku lokalnego. - Dodatkowo wymagany może być dokument potwierdzający wysokość uzyskiwanych dochodów i ich źródło (dane pracodawcy). Potwierdzenie to może mieć postać formularza P60 (wydawanego przez pracodawcę i podsumowującego wynagrodzenie wypłacone w danym roku) lub odcinki wynagrodzenia (payslips).
Największe kłopoty, szczególnie nowoprzybyłym cudzoziemcom, stwarzać może wymóg udokumentowania miejsca zamieszkania. Mieszkający w Irlandii Polacy twierdzą jednak, że w pewnych granicach można liczyć na elastyczność pracowników banków, potrzeba tylko trochę umiejętności językowych i... uroku.
W porównaniu z procesem zakładania nowego rachunku, zmiana banku w którym posiadamy konto jest dziecinnie łatwa. Wynika to z faktu, iż największe działające w Irlandii banki wspólnie przyjęły tzw. Account Switching Code, czyli zestaw "najlepszych praktyk" obowiązujących w trakcie procedury przenoszenia się klienta z jednej instytucji do drugiej. Każdy z banków musi dostarczyć przechodzącemu od konkurencji klientowi zestaw informacji jasno określających ile dokładnie będzie trwać "przeprowadzka" i jakie czynności powinien podjąć, by proces ten przebiegł bez problemów. Nowy rachunek musi być w pełni funkcjonalny w ciągu 10 dni od zatwierdzenia wniosku, a wszelkie zlecenia stałe (standing orders) i polecenia zapłaty zostają przeniesione ze "starego" banku w ciągu tygodnia. Bank powinien zająć się powiadomieniem pracodawcy klienta o nowym numerze rachunku i przetransferować środki zgromadzone na poprzednim koncie. W założeniu pomysłodawców Account Switching Code ma nie tylko ułatwić przenosiny, ale również przyczynić się do zwiększenia konkurencji na rynku usług bankowych.
Konto w irlandzkim wydaniu
Pracując w Irlandii wynagrodzenie będziemy prawdopodobnie otrzymywać w postaci czeku. Ten nieco już zapomniany w Polsce instrument na zielonej wyspie cieszy się wciąż sporą popularnością (podobnie jak w np. w USA czy Wielkiej Brytanii). Za pomocą czeków odbywa się mniej więcej połowa detalicznych międzybankowych transferów pieniężnych, pozostałą połowę dzielą między sobą po równo polecenie zapłaty i elektroniczne transfery uznaniowe (odpowiednik polecenia przelewu). Popularności czeku jako instrumentu płatniczego nie dorównują również karty płatnicze chociaż wartość dokonywanych nimi transakcji systematycznie rośnie. Warto pamiętać, że realizacja czeku z innego banku trwać może nawet do 5 dni roboczych - zanim środki znajdą się na naszym rachunku trzeba zatem nieraz uzbroić się w cierpliwość.Inną ze specyficznych cech oferty irlandzkich banków jest utrzymująca się popularność kart bankomatowych (nie posiadających funkcji płatniczej) jako podstawowych kart wydawanych do kont osobistych. Oczywiście popularne u nas płaskie karty debetowe są również dostępne, lecz w wielu bankach stanowią one dodatkowy a nie standardowy element pakietu usług pod nazwą current account. Jeśli zależy nam na posiadaniu karty posiadającej funkcję płatniczą i dającej się wykorzystać również poza granicami Irlandii (np. podczas wizyty w Polsce) musimy postarać się o kartę z emblematem Maestro lub kartę kredytową z logo Visa lub MasterCard. Karty posiadające inne znaki mogą mieć ograniczoną funkcjonalność (np. tylko wypłaty z bankomatów) i zasięg (np. karty ze znakiem Link będą funkcjonować tylko w Wielkiej Brytanii).
Polityka opłat w irlandzkich bankach również różni się od tego, do czego przyzwyczaiły nas rodzime instytucje. Niektóre oferty przewidują płaską stałą opłatę za prowadzenie rachunku oraz brak opłat za dokonywane na nim operacje, inne - odwrotnie. Spotkamy też model "polski" tzn. opłaty zarówno za prowadzenie rachunku, jak również za podstawowe operacje. Do częstych praktyk należy także rezygnacja z pobierania opłat i prowizji jeśli na koncie utrzymuje się saldo kredytowe. Oznacza to, że jeśli znajdziemy się "na minusie", czyli skorzystamy z uzgodnionego wcześniej overdraftu, to musimy się liczyć z koniecznością płacenia za wystawione czeki czy zlecenia stałe. Jednocześnie zwraca uwagę symboliczne wręcz, jeśli nie zerowe, oprocentowanie salda kredytowego na rachunku.
Wszystkie banki z "wielkiej piątki" oferują dostęp do rachunku przez Internet, a funkcjonalność ich systemów transakcyjnych można określić jako standardową - pozwalają na przeglądanie historii transakcji, ustanawianie zleceń stałych, dokonywanie elektronicznych transferów uznaniowych, podgląd zadłużenia na karcie kredytowej. AIB oraz Bank of Ireland pozwalają także na doładowanie telefonów komórkowych działających w systemie prepaid.
Opłaty, prowizje, oprocentowanie - zestawienie ofert
Wydawać by się mogło, że mając do wyboru zaledwie pięć liczących się banków łatwo będzie wskazać najkorzystniejszą ofertę. Jak zwykle jednak nie ma uniwersalnej odpowiedzi - wybór konkretnego konta zależy od naszych potrzeb. Jeśli nie potrzebujemy możliwości zadłużania się, warto zwrócić uwagę na Freebank Current Account National Irish Bank - rachunek prowadzony jest za darmo a zgromadzone na nim środki są oprocentowane. Interesująco prezentuje się również propozycja Permanent TSB z darmowym (co prawda tylko w okresie trwania promocji) overdraftem.W podjęciu decyzji o wyborze banku pomóc może wyjeżdżającym do Irlandii poniższe zestawienie prezentujące podstawowe charakterystyki rachunków oferowanych przez "wielką piątkę". Warto także wziąć pod uwagę jeszcze jedno kryterium - w jakim banku ma rachunek nasz pracodawca. Czeki z tego samego banku realizowane są od ręki... a czas to pieniądz!
| Bank | Produkt | Podstawowe opłaty | Oprocentowanie salda kredytowego | Oprocentowanie overdraftu |
| AIB | Personal Bank Account | Opłata kwartalna - 4,50 euro Transakcje kartą debetową lub kartą bankomatową - 0,20 euro Zlecenie stałe - 0,20 euro Polecenie zapłaty - 0,20 euro Czek - 0,30 euro |
0,5% dla kwot do 1000 euro | Uzgodniony - 13,41% Nieuzgodniony - +9% Uruchomienie overdraftu - 25,39 euro |
| Bank of Ireland | Wariant Pay As You Go | Brak opłat za prowadzenie rachunku Każda transakcja - 0,28 euro |
0% | Uzgodniony - 14,4% Nieuzgodniony - +7,2% Uruchomienie overdraftu - 25 euro |
| Bank of Ireland | Wariant z płaską taryfą (flat fee) | Stała opłata kwartalna - 11,40 euro, pierwszych 90 transakcji w kwartale za darmo, kolejne transakcje - 0,28 euro za każdą | 0% | Uzgodniony - 14,4% Nieuzgodniony - +7,2% Uruchomienie overdraftu - 25 euro |
| National Irish Bank | Standard Current Account | Opłata kwartalna - 5,00 euro Transakcje kartą debetową lub kartą bankomatową - 0,23 euro Zlecenie stałe - 0,23 euro Polecenie zapłaty - 0,23 euro Czek - 0,34 euro Bank nie pobiera opłat jeśli utrzymywane jest saldo kredytowe |
0% | Uzgodniony - 10,8% Nieuzgodniony - +6% Uruchomienie overdraftu - 35 euro |
| National Irish Bank | Freebank Current Account | Brak opłaty kwartalnej i opłat za transakcje jeśli utrzymywane jest saldo kredytowe, przy niedozwolonym overdrafcie rachunek obciążony jest takimi samymi opłatami jak Standard Current Account | 0,1% | Brak overdraftu |
| Permanent TSB | Current Account | Brak opłat | 0% | Uzgodniony - 13% Nieuzgodniony - +6% Uruchomienie overdraftu - 20 euro Opłata za uruchomienie overdraftu uchylona do 31.01.2006 |
| Ulster Bank | Current Account | Opłata kwartalna - 5,08 euro, nie pobierana jeśli utrzymuje się saldo kredytowe Transakcje kartą debetową lub kartą bankomatową - 0,20 euro Zlecenie stałe - 0,20 euro Polecenie zapłaty - 0,20 euro Czek - 0,30 euro Opłaty za transakcje nie są pobierane, jeśli saldo rachunku przekracza 500 euro |
0% | Uzgodniony - 13,6% Nieuzgodniony - +9% Uruchomienie overdraftu - 25,39 euro |
| Ulster Bank | U First Account | Opłata miesięczna 9 euro (27 euro kwartalnie) Brak opłat za transakcje |
0,25% | Uzgodniony - 13,6% Nieuzgodniony - +9% Uruchomienie overdraftu - 25,39 euro Overdraft do 320 euro jest wliczony w opłatę miesięczną (nie jest oprocentowany i nie jest pobierana opłata za jego uruchomienie) |
Michał Kisiel
Ekspert Bankier.pl
Źródło:
