W ciągu najbliższych 18 miesięcy w Indiach wystartuje nowy typ banków. Tzw. payment banks nie mogą wydawać kart kredytowych i udzielać pożyczek. Ich głównym celem ma być ułatwienie dostępu do podstawowych usług płatniczych setkom milionów nieubankowionych Hindusów. Wśród chętnych do uruchomienia takiego biznesu znalazła się m.in. poczta i firmy telekomunikacyjne.
Banki płatnicze (payment banks) mogą przyjmować depozyty do 100 tys. rupii, świadczyć usługi przekazów pieniężnych, wydawać karty płatnicze i sprzedawać bezpieczne produkty finansowe pochodzące od zewnętrznych dostawców (np. ubezpieczenia, jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych). W odróżnieniu od tradycyjnych banków nie mają one jednak prawa udzielać kredytów w żadnej postaci, w tym emitować kart kredytowych. Chęć otrzymania licencji od Reserve Bank of India zgłosiło łącznie 41 podmiotów. 19 sierpnia bank wydał 11 wstępnych zezwoleń, które staną się pełnymi licencjami w ciągu 1,5 roku.
Nowe banki mają pomóc w poszerzeniu zasięgu oficjalnego systemu finansowego. Dziś niemal połowa mieszkańców Indii nie posiada rachunku bankowego, a w 500 tys. miejscowości nie istnieje ani jedna placówka bankowa. Dominującą formą rozliczeń pomiędzy osobami fizycznymi i drobnymi przedsiębiorcami pozostaje gotówka. Sporą popularnością cieszy się także hawala, czyli nieformalny system obiegu pieniądza pozwalający na dokonywanie transferów finansowych z użyciem zaufanych pośredników.
Zobacz także
RBI zachęca nowych graczy do wykorzystania technologii mobilnych. W 2013 roku w Indiach wystartował system płatności mobilnych M-Pesa. Nie odniósł on jednak tak spektakularnego sukcesu jak w niektórych krajach afrykańskich, gdzie stał się jednym z podstawowych narzędzi ułatwiających obieg pieniądza bezgotówkowego. Banki płatnicze będą mogły oferować aplikacje m-płatności i internetowy dostęp do rachunku. Kilka z instytucji, które otrzymały zgodę banku centralnego to podmioty związane z rynkiem telekomunikacyjnym. Są wśród nich Aditya Birla Nuvo, część konglomeratu, w skład którego wchodzi sieć Idea Cellular oraz Airtel M-commerce Services należący do operatora Bharti Airtel.
Pod pewnymi względami inicjatywa Reserve Bank of India przypomina kroki podjęte w Unii Europejskiej, gdzie dyrektywa o usługach płatniczych (PSD) wprowadziła pojęcie instytucji płatniczej. Podmioty takie, nie będące bankami, mogą oferować usługi związane z transferem pieniądza i prowadzić rachunki. W Polsce licencję krajowej instytucji płatniczej otrzymały m.in. PayU czy firma Conotoxia, operator internetowego kantoru Cinkciarz.pl.
