Od 1 stycznia 2026 r. osoby uprawnione do korzystania z nieodpłatnej pomocy prawnej będą mogły skorzystać ze stałego dostępu do takiego wsparcia udzielanego zdalnie - przez telefon, e-mail lub wideorozmowę. Zmiany ułatwią obywatelom dostęp do tej pomocy - zaznacza Ministerstwo Sprawiedliwości.
Możliwość korzystania z nieodpłatnych porad w trybie zdalnym została wprowadzona w 2020 r. w związku z pandemią Covid-19, ale przepisy stanowiły, że porady można było uzyskać zdalnie tylko podczas epidemii, stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu nadzwyczajnego.
Zdalny dostęp do pomocy od teraz na stałe
Przyjęta przez Sejm w lipcu ub.r. nowelizacja przepisów, która weszła w życie w czwartek, wprowadza m.in. stały dostęp do porad przez telefon, e-mail lub wideorozmowę, bez ograniczenia do stanów nadzwyczajnych. Forma korzystania z pomocy prawnej - stacjonarnej lub zdalnej - wybierana będzie przy zgłoszeniu.
Ograniczono też obowiązek składania pisemnych oświadczeń o niemożności poniesienia kosztów odpłatnej pomocy prawnej - w przypadku korzystania z pomocy zdalnie, będzie można takie oświadczenie złożyć ustnie. Porady udzielane stacjonarnie będą wymagały, tak jak obecnie, pisemnego oświadczenia.
„Nowe regulacje znacznie ułatwiają dostęp do darmowej pomocy prawnej, zwiększając jej elastyczność poprzez całoroczne porady zdalne i lepsze udogodnienia dla osób z niepełnosprawnościami. Obywatele skorzystają z uproszczonych procedur” – zaznaczył wiceminister sprawiedliwości Sławomir Pałka cytowany w komunikacie MS.
Według resortu sprawiedliwości, nowe rozwiązanie nie tylko ułatwi obywatelom dostęp do pomocy prawnej, ale pozwoli efektywniej wykorzystać dyżury w punktach nieodpłatnej pomocy.
Znowelizowane przepisy wprowadzają ponadto nowe rozwiązania dla osób ze znaczną niepełnosprawnością ruchową i trudnościami w komunikowaniu się - będą mogły one liczyć na pomoc nie tylko w punkcie udzielania bezpłatnych porad, ale również w miejscu zamieszkania, w lokalu z urządzeniami wspomagającymi komunikację lub w innym „dostosowanym miejscu”, a także z pomocą tłumacza języka migowego.
„Przed taką wizytą możliwy jest kontakt zdalny, podczas którego prawnik lub doradca zbierze wymagane oświadczenie. Punkty pomocy zapewnią słuchawki z mikrofonem i jasne informacje o opcjach zdalnych oraz procedurach dla osób w trudnej sytuacji, w tym jak zgłosić wizytę poza punktem” – zaznaczyło MS.
Wiceszef MS Arkadiusz Myrcha podkreślał podczas prac sejmowych nad nowelizacją, że „otwarcie systemu na porady w systemie on-line jest odpowiedzią na ogromne zapotrzebowanie”. Ponadto zaznaczył, że państwo ma możliwość udzielenia rocznie 1,5 mln bezpłatnych porad, a udzielanych jest od 400 do 500 tys.
Zgodnie z ustawą dotyczą nieodpłatnej pomocy prawnej, przysługuje ona osobie, która nie jest w stanie ponieść kosztów takiej odpłatnej pomocy.
System działa już 10 lat
System darmowej pomocy prawnej funkcjonuje od stycznia 2016 r. Od początku 2019 r. z nieodpłatnej pomocy prawnej skorzystać może każda osoba fizyczna, która złoży oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów pomocy prawnej, w tym także prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą i niezatrudniająca innych osób w ciągu ostatniego roku.
Przed 2019 r. do takiej pomocy były uprawnione wyłącznie osoby, które m.in. miały przyznane świadczenie z pomocy społecznej, posiadające Kartę Dużej Rodziny, które nie ukończyły 26 lat albo ukończyły 65 lat. Przepisy od 2019 r. uzupełniono także m.in. o nieodpłatne poradnictwo obywatelskie.
Obecnie system obejmuje pomoc prawną, poradnictwo obywatelskie i mediacje dostępne w około 1,5 tys. punktach we wszystkich powiatach, niezależnie od miejsca zamieszkania. Wsparcie udzielane jest przez prawników – adwokatów i radców prawnych oraz organizacje pozarządowe.
W celu skorzystania z porady stacjonarnej trzeba umówić się w punkcie świadczenia pomocy: telefonicznie – poprzez specjalny powiatowy numer do zapisów; elektronicznie – pisząc na podany przez powiat adres e-mail lub zapisując się przy pomocy formularza dostępnego na stronie zapisy-np.ms.gov.pl, a także osobiście – stawiając się w starostwie powiatowym.(PAP)
nl/ mja/ mok/
