Samorząd Częstochowy odzyskał 159 mln zł wstrzymanych dotąd unijnych dotacji do zakończonej już przebudowy al. Wojska Polskiego – podało w środę miasto. Jak zaznaczyło, środki zostały odblokowane po umorzeniu powiązanego z inwestycją prokuratorskiego postępowania.
Z wcześniejszych relacji częstochowskiego samorządu wynikało, że powodem wstrzymania wypłat było postępowanie prokuratury w części dot. umowy z wykonawcą budowy częstochowskiego fragmentu DK-91.
Miasto argumentowało, powołując się na podobną sytuację, że instytucje zarządzające środkami europejskimi powinny same przeanalizować, czy wydatki projektu objętego śledztwem są nadal kwalifikowalne i czy dotacje można przekazać.
Jak przekazało w środę miasto, odblokowanie dofinansowania zostało już potwierdzone przez obie instytucje nadzorujące przekazanie środków unijnych: Centrum Unijnych Projektów Transportowych i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
"Procedury urzędowe związane z uruchomieniem środków trwają, a pieniądze powinny pojawić się fizycznie na miejskich kontach w ciągu kilku tygodni. Jest to duża kwota: 137 mln zł z CUPT oraz 22 mln zł z NFOŚiGW, czyli ponad 159 mln zł" - podsumowali lokalni samorządowcy.
Modernizacja al. Wojska Polskiego - miejskiego odcinka drogi krajowej nr 91, a wcześniej DK1, potocznie nazywanej „gierkówką”, która przed oddaniem do użytku autostrady A1 była głównym szlakiem tranzytowym w mieście - była największą drogowa inwestycja we współczesnej historii Częstochowy.
Przebudowywana trasa była częściami oddawana kierowcom już pod koniec 2023 r., ze względu na rozliczenie projektu unijnego. Cały przebudowany odcinek al. Wojska Polskiego w Częstochowie został udrożniony dla ruchu w lutym 2024 r. (potem trwały jeszcze roboty wykończeniowe).
Pierwotna umowa na realizację opiewała na 178,8 mln zł, jednak została rozwiązana wobec m.in. niewystarczającego - jak argumentowało miasto - postępu prac. Umowa na dokończenie inwestycji była początkowo warta 359 mln zł brutto.
Zgodnie z relacją częstochowskiego samorządu w kwietniu 2022 r. odstąpił on od umowy na realizację inwestycji z pierwotnym konsorcjum z uwagi na brak postępów i perspektyw na terminowe ukończenie prac (a w konsekwencji groźbę utraty pierwotnego dofinansowania), a jednocześnie nadmierne żądania finansowe wykonawcy, niemożliwe do realizacji w ramach pierwotnie zawartej umowy.
Skuteczność odstąpienia od umowy pierwotny wykonawca kwestionował drogą sądową. "Sąd Okręgowy w Częstochowie nie zgodził się z tą oceną, uznając odstąpienie za skuteczne, a wniesioną od tego rozstrzygnięcia apelację wykonawcy oddalił Sąd Apelacyjny w Katowicach. Wyrok Sądu Okręgowego jest prawomocny" - zaznaczyło w środę miasto.
Budowę dokończył inny wykonawca, a inwestycja została rozliczona. Jednocześnie organy ścigania - w efekcie zewnętrznego doniesienia dot. umowy z nowym wykonawcą - podjęły postępowanie, które trwało ponad dwa lata. W ślad za nim - zaznaczył samorząd - CUPT i NFOŚIGW wstrzymały wypłaty dotacji tłumacząc, że mogą to zrobić do czasu zakończenia wyjaśniania sprawy.
"Miasto w obliczu wstrzymania należnych dofinansowań zmuszone było zaciągnąć kredyt w celu uregulowania należności związanych z ukończoną budową i wezwało wspomniane instytucje do ugodowego zakończenia sprawy i uwolnienia środków. Niestety CUPT i NFOŚIGW nie zgodziły się na to, czekając na zakończenie trwającego postępowania prokuratorskiego" - zastrzegły władze Częstochowy.
Miasto argumentowało, że zgodnie z wytycznymi unijnymi instytucje zarządzające środkami powinny – niezależnie od postępowania prokuratorskiego - przeprowadzić równoległą analizę w celu sprawdzenia, czy wydatki w ramach projektu objętego śledztwem są nadal kwalifikowalne i można je przekazać.
Tak stało się w przypadku innej europejskiej instytucji, od której Częstochowa również pozyskała dofinansowanie do przebudowy al. Wojska Polskiego. Europejska Agencja Wykonawcza ds. Klimatu, Infrastruktury, podobnie mając informację o śledztwie, wdrożyła własne postępowanie wyjaśniające, czego wynikiem była wypłata całości przyznanego miastu dofinansowania w wysokości ponad 29 mln zł.
Ogółem miasto sygnalizowało, że ze źródeł zewnętrznych pozyskało na przebudowę ul. Wojska Polskiego ponad 200 mln zł dotacji, w tym ze środków europejskich - blisko 194 mln zł. Już po oddaniu drogi do użytku częstochowski samorząd domagał się wypłaty zaległej, zasadniczej części dofinansowania w wysokości 159 mln zł: 137 mln zł od CUPT i 22 mln od NFOŚiGW.(PAP)
mtb/ drag/
