Ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej określiła zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, które będzie można otrzymać od września 2005 r. Najważniejszym jednak warunkiem otrzymania tej zaliczki jest fakt posiadania uprawnień do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna.
W tym miejscu należałoby wyjaśnić, że w świetle przepisów bezskuteczność egzekucji oznacza taką egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres ostatnich trzech miesięcy.
Co to takiego - zaliczka?
Zaliczka alimentacyjna jest to kwota wypłacona przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Natomiast organem właściwym wierzyciela jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej.
Powyższe świadczenie ma być finansowane ze środków państwa i wypłacane odpowiednio przez gminę - na poczet tego, co zostanie odzyskane od dłużników.
UWAGA! Przepis dotyczący zaliczki alimentacyjnej wchodzi w życie z mocą obowiązującą od 1 września 2005 r. |
Kiedy i komu przysługuje?
Na otrzymanie zaliczki może liczyć osoba samotnie wychowująca dziecko do ukończenia przez nie 18. roku życia albo do ukończenia 24. roku życia, jeśli kształci się w szkole lub szkole wyższej. Ponadto, dziecko to musi posiadać prawo do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, których egzekucja jest bezskuteczna.
Tak sformułowany przepis pozwoli na otrzymanie zaliczki m.in. na dziecko kształcące się w szkole wyższej. Jest to ważne, ponieważ ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje obecnie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na studenta, z wyjątkiem przypadku, gdy jest on niepełnosprawny.
Zaliczkę alimentacyjną będą mogły otrzymać również osoby uczące się (w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych), czyli pełnoletnie osoby uczące się niepozostające na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub zasądzeniem od nich alimentów. Jednak wspomniany wyrok sądu orzekający alimenty musiałby zostać wydany przed osiągnięciem pełnoletności osoby uczącej się.
Aby otrzymać omawiane wsparcie finansowe, dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie może przekroczyć kwoty 583 zł. Taka granica dochodowa będzie obowiązująca do czasu pierwszej weryfikacji, tj. do 31 sierpnia 2006 r.
UWAGA! Przy ustalaniu prawa do zaliczki alimentacyjnej do dochodu rodziny nie wlicza się kwoty otrzymywanej zaliczki. |
Na zaliczkę może liczyć także osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim. Warunkiem jednak nabycia tego świadczenia jest wystąpienie przez osobę pozostającą w związku małżeńskim do sądu z pozwem o rozwód albo separację, przy jednoczesnym spełnianiu pozostałych określonych w ustawie kryteriów.
W powyższych przypadkach prawo do zaliczki można jednak nabyć wyłącznie przez okres jednego roku. Istotne jest również to, że do składu rodziny nie wlicza się małżonka zobowiązanego przez sąd do alimentacji.
Wysokość pomocy
Nie wszystkie osoby uprawnione otrzymają zaliczkę w jednakowej kwocie. Będzie ona ustalana indywidualnie, przede wszystkim w zależności od wysokości zasądzonych alimentów oraz ilości osób uprawnionych. Ustawodawca wyznaczył jednak kwoty maksymalne. Generalnie zaliczka przysługiwać będzie do wysokości świadczenia alimentacyjnego albo różnicy pomiędzy kwotą odpowiadającą świadczeniu alimentacyjnemu a kwotą wyegzekwowanego w danym miesiącu świadczenia, nie więcej jednak niż:
1) 170 zł dla osoby uprawnionej albo 250 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki,
2) 120 zł dla osoby uprawnionej albo 170 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, gdy w rodzinie są trzy osoby, lub więcej, uprawnione do zaliczki.
Inne kwoty zostały określone w przypadkach, w których dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 50% wyznaczonej granicy dochodowej, tj. 291,50 zł. Wówczas kwotę zaliczki zwiększa się do:
1) w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki - 300 zł dla osoby uprawnionej albo 380 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
2) w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby lub więcej, uprawnione do zaliczki - 250 zł dla osoby uprawnionej albo 300 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Powyższe kwoty mogą ulec podwyższeniu, jednak decyzję w tym zakresie zostawiono poszczególnym gminom. Również finansowanie ewentualnych zwiększeń miałoby znaleźć pokrycie ze środków organu właściwego wierzyciela.
Kiedy bez wsparcia?
Sam fakt spełnienia kryterium dochodowego, posiadania wyroku orzekającego alimenty oraz bezskuteczności ich egzekucji, nie jest równoznaczny z otrzymaniem zaliczki. Ustawodawca przewidział bowiem także okoliczności, wystąpienie których pozbawia możliwości dokonania stosownej wypłaty.
Zaliczka bowiem nie przysługuje, jeżeli osoba uprawniona:
- przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej,
- zawarła związek małżeński,
- jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko.
Ponadto gmina może również wstrzymać wypłacaną zaliczkę:
- jeżeli osoba uprawniona otrzymuje świadczenia alimentacyjne w pełnej wysokości,
- w przypadku odmowy udzielenia organowi właściwemu wierzyciela informacji mających wpływ na wypłatę zaliczki lub podania informacji nieprawdziwych,
- w przypadku odmowy udzielenia komornikowi sądowemu przez osobę uprawnioną do zaliczki lub jej przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego informacji mających wpływ na skuteczność egzekucji lub podania informacji nieprawdziwych.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 22.04.2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732).
Gazeta Podatkowa Nr 150 z dnia 2005-06-16
