Osoby, które w 2026 roku czekają miesiącami na decyzję o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia, mogą nie otrzymać świadczenia wspierającego za cały okres trwania postępowania przed WZON. ZUS potwierdza, że decydująca jest data, od której wojewódzki zespół ustalił co najmniej 70 punktów potrzeby wsparcia. Zdaniem Zakładu art. 26 ust. 2 ustawy nie pozwala wypłacić pieniędzy za wcześniejszy okres, w którym osoba formalnie nie miała jeszcze ustalonego uprawniającego poziomu wsparcia. Takie stanowisko nie kończy jednak sporu o brzmienie przepisów i skutki przewlekłych postępowań.
Od 2026 roku świadczenie wspierające jest dostępne również dla osób, które w decyzji wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności uzyskały od 70 do 77 punktów. Tym samym zakończyło się etapowe wdrażanie programu – od 2024 roku obejmował on osoby z najwyższą liczbą punktów, a od 2025 roku również osoby z wynikiem od 78 do 86 punktów.
Rozszerzenie kręgu uprawnionych ujawniło jednak poważny problem. Osoby z niepełnosprawnościami składają wnioski o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia, lecz na decyzję WZON czekają niekiedy wiele miesięcy. Gdy dokument w końcu zostaje wydany, ZUS przyznaje świadczenie dopiero od daty wskazanej w decyzji zespołu, a nie zawsze od miesiąca złożenia pierwotnego wniosku.
ReklamaZobacz także
Praktyka ta została opisana w interpelacji poselskiej nr 18282 dotyczącej pozbawienia osób z niepełnosprawnościami części świadczenia wspierającego.
ZUS: najważniejsza jest data ustalenia poziomu potrzeby wsparcia
W odpowiedzi na pytania Bankier.pl Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreśla, że świadczenie wspierające przysługuje pełnoletniej osobie posiadającej decyzję, w której poziom potrzeby wsparcia określono na co najmniej 70 punktów.
Zdaniem ZUS kluczowa nie jest więc wyłącznie data złożenia wniosku do WZON, lecz dzień, od którego w decyzji przyznano uprawniający poziom potrzeby wsparcia.
„Kluczowym zatem z punktu widzenia terminem, od którego przysługuje świadczenie wspierające, jest data, od której osobie przyznano określony poziom potrzeby wsparcia” – wskazuje Zakład.
Takie stanowisko ZUS znajduje odzwierciedlenie również w oficjalnej informacji zamieszczonej na stronie instytucji. Zakład wyjaśnia, że osoba, która złoży wniosek do ZUS w ciągu trzech miesięcy od ostateczności decyzji WZON, otrzyma wyrównanie od dnia, od którego WZON przyznał jej uprawniające punkty. Nie zawsze będzie to jednak miesiąc, w którym zainteresowany po raz pierwszy wystąpił o ustalenie potrzeby wsparcia.
– Stanowisko ZUS pomija kluczowe rozróżnienie. Decyzja WZON ma charakter deklaratoryjny: potwierdza istniejący stan zdrowia i zakres potrzeb danej osoby, a nie tworzy ich dopiero z dniem wydania dokumentu. Potrzeba wsparcia istniała obiektywnie już w chwili złożenia wniosku. Przyjęcie wykładni prezentowanej przez ZUS prowadziłoby do trudnego do zaakceptowania wniosku, że osoba pozostająca w niezmienionym stanie zdrowia uzyskuje potrzebę wsparcia dopiero w dniu podpisania decyzji przez organ – komentuje Michał Kasprzyk, Wiceprezes Votum Wsparcie S.A.
Świadczenie wspierające w 2026 roku. Skąd bierze się problem?
Spór wynika z zestawienia dwóch grup przepisów.
Z jednej strony art. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym stanowi, że pieniądze przysługują osobie posiadającej decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia w odpowiedniej wysokości. Aktualny tekst jednolity ustawy potwierdza, że jednym z podstawowych warunków prawa do świadczenia jest posiadanie decyzji obejmującej co najmniej 70 punktów.
Z drugiej strony art. 26 ust. 2 przewiduje szczególną zasadę dotyczącą terminu. Gdy wniosek do ZUS zostanie złożony w ciągu trzech miesięcy od wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, prawo do świadczenia ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie tej decyzji.
Czytany samodzielnie przepis może więc prowadzić do wniosku, że dochowanie trzymiesięcznego terminu otwiera drogę do wypłaty od miesiąca złożenia wniosku do WZON.
ZUS interpretuje jednak regulację systemowo. Zdaniem Zakładu art. 26 ma charakter proceduralny i nie może tworzyć prawa do świadczenia za czas, w którym zainteresowany nie miał jeszcze ustalonego poziomu potrzeby wsparcia.
„Świadczenie nie może być przyznane za okres, w którym osoba nie ma ustalonego poziomu potrzeby wsparcia na poziomie co najmniej 70 punktów” – wyjaśnia ZUS.
– Uznanie art. 26 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym za przepis wyłącznie proceduralny budzi poważne wątpliwości, również w świetle sposobu jego stosowania w latach 2024–2025. Jest to regulacja bezterminowa, skierowana wprost do ZUS i określająca precyzyjne przesłanki ustalenia prawa od wcześniejszego miesiąca, w tym złożenie wniosku do ZUS w ciągu trzech miesięcy od wydania decyzji WZON. Ponadto art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy nakłada na ZUS obowiązek pobrania z systemu daty złożenia wniosku do WZON. Trudno uznać tę informację za pozbawioną znaczenia dla ustalenia początku prawa do świadczenia – uważa ekspert.
– W analizie przepisów zarówno WZON, jak i ZUS zdają się pomijać także art. 6b⁵ ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Przepis ten wiąże okres obowiązywania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia z okresem, na jaki dana osoba została zaliczona do osób niepełnosprawnych na podstawie ostatecznego orzeczenia. Regulacja ta powinna być uwzględniana przy określaniu okresu, którego dotyczy decyzja WZON, a nie stosowana wybiórczo –wyjaśnia Michał Kasprzyk, Wiceprezes Votum Wsparcie S.A.
Dla wniosków z 2024 i 2025 roku obowiązywały korzystniejsze przepisy
Istotne znaczenie ma to, że dla wniosków składanych w dwóch pierwszych latach funkcjonowania świadczenia ustawodawca wprowadził szczególne regulacje.
W przypadku wniosków złożonych w 2024 roku poziom potrzeby wsparcia mógł zostać ustalony od dnia złożenia wniosku. Analogiczne rozwiązanie przewidziano dla spraw rozpoczętych w 2025 roku.
W praktyce oznaczało to, że nawet jeżeli decyzja została wydana po wielu miesiącach, jej skutki mogły obejmować wcześniejszy okres. Wówczas ZUS, po otrzymaniu wniosku złożonego w odpowiednim terminie, mógł wypłacić świadczenie z wyrównaniem.
Z przedstawionego przez Zakład stanowiska wynika, że podobny wyjątek nie obowiązuje automatycznie dla nowych wniosków składanych w 2026 roku. Podstawową zasadą ma być obecnie ustalenie poziomu potrzeby wsparcia od daty wydania decyzji.
To właśnie ta różnica może pozbawić część osób pieniędzy za miesiące oczekiwania.
Jak wskazuje Michał Kasprzyk – Warto podkreślić, że przepisy dotyczące lat 2024–2025 określały przede wszystkim obowiązki WZON i nakazywały zespołom wskazywanie w decyzjach daty związanej ze złożeniem wniosku. Nie ustanawiały ani nie zmieniały art. 26 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym, który nadal obowiązuje w niezmienionym brzmieniu. Brak analogicznej regulacji odnoszącej się do WZON w 2026 r. może być oceniany jako luka prawna, ale sam w sobie nie powinien prowadzić do pominięcia art. 26 ust. 2 przez ZUS. W przeciwnym razie osoba z niepełnosprawnością ponosi finansowe skutki przewlekłości postępowania, na którą nie miała żadnego wpływu. Zabrakło również szerokiej i czytelnej informacji dla potencjalnych świadczeniobiorców o zmianie praktycznych zasad wypłaty wyrównania
Wniosek złożony w styczniu, decyzja w sierpniu. Od kiedy ZUS zapłaci?
Przykład pokazuje skalę problemu.
Osoba z niepełnosprawnością składa wniosek do WZON w styczniu 2026 roku. Z powodu długiego postępowania decyzję otrzymuje dopiero w sierpniu. Zespół przyznaje jej 75 punktów, ale ustala poziom potrzeby wsparcia od dnia wydania decyzji.
Po uzyskaniu ostatecznego dokumentu osoba składa wniosek do ZUS przed upływem trzech miesięcy.
Według stanowiska Zakładu świadczenie zostanie wypłacone od daty, od której WZON ustalił 75 punktów, a więc od sierpnia. Samo złożenie wniosku do WZON w styczniu nie daje podstawy do wypłaty pieniędzy za wcześniejsze siedem miesięcy.
W praktyce zainteresowany ponosi więc finansowe skutki czasu trwania postępowania, choć nie miał wpływu na termin rozpoznania sprawy.
Art. 26 ust. 2 nie daje wyrównania? Stanowisko ZUS nie usuwa wszystkich wątpliwości
Argumentacja Zakładu opiera się na założeniu, że art. 3 określa materialną przesłankę prawa do świadczenia, natomiast art. 26 reguluje jedynie techniczny moment jego ustalenia.
Jest to możliwa interpretacja, ale nie wyjaśnia w pełni, jaką samodzielną funkcję ma spełniać sformułowanie nakazujące ustalić prawo „od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia”.
Jeżeli wypłata może nastąpić wyłącznie od daty wskazanej przez WZON, to rzeczywiste znaczenie art. 26 ust. 2 zostaje istotnie ograniczone. Przepis działa wtedy głównie w tych sprawach, w których odrębne regulacje pozwalają WZON nadać decyzji skutek od wcześniejszej daty.
Na tym właśnie opiera się zarzut przedstawiony w interpelacji. Jej autorka wskazuje, że ustawodawca wprost powiązał termin wypłaty z miesiącem złożenia wniosku do WZON, a nie wyłącznie z datą wskazaną w późniejszej decyzji zespołu.
– Wykładnia prezentowana przez ZUS sprawia, że w odniesieniu do wniosków składanych od 2026 r. art. 26 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym zostaje w praktyce pozbawiony samodzielnego znaczenia, mimo że jest przepisem bezterminowym i nie zawiera ograniczenia odnoszącego się wyłącznie do lat 2024–2025 – wyjaśnia Michał Kasprzyk, Wiceprezes Votum Wsparcie S.A.
Ostateczna odpowiedź wymaga więc nie tylko stanowiska ZUS, lecz również wykładni Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, a w konkretnych sprawach być może także oceny sądów.
WZON decyduje o punktach i okresie, ZUS wypłaca pieniądze
Stanowisko ZUS pokazuje również, że procedura została podzielona pomiędzy dwa odrębne organy.
Najpierw osoba zainteresowana występuje do WZON. Zespół bada jej funkcjonowanie, przyznaje punkty i określa okres, na jaki ustalono poziom potrzeby wsparcia.
Dopiero gdy decyzja stanie się ostateczna, można złożyć elektroniczny wniosek o świadczenie do ZUS. Złożenie formularza przed uzyskaniem ostatecznej decyzji powoduje pozostawienie go bez rozpatrzenia.
ZUS nie ustala samodzielnie liczby punktów ani okresu, od którego one obowiązują. Pobiera te dane z systemu orzeczniczego i na ich podstawie rozstrzyga o prawie do wypłaty.
To oznacza, że osoba kwestionująca zbyt późną datę początku okresu potrzeby wsparcia powinna zwrócić szczególną uwagę już na decyzję WZON. Oczekiwanie wyłącznie na rozstrzygnięcie ZUS może być niewystarczające, ponieważ Zakład uznaje się za związany okresem wskazanym przez zespół.
Jak mówi redakcji Bankier.pl prezes Votum Wsparcie S.A. – ZUS wskazuje, że jest związany datą określoną przez WZON. Tymczasem art. 26 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym nakazuje uwzględniać datę złożenia wniosku do WZON, którą Zakład samodzielnie pobiera z systemu. Można więc argumentować, że ustawodawca zapewnił ZUS dostęp do tej informacji właśnie po to, aby art. 26 ust. 2 mógł być stosowany niezależnie od daty wskazanej w decyzji WZON. ZUS jest związany przede wszystkim ustawą, dlatego nie powinien pomijać daty złożenia wniosku przy ustalaniu początku prawa do świadczenia.
Czy od informacji ZUS można się odwołać?
Interpelacja poruszała także problem formy, w jakiej ZUS informuje o przyznaniu świadczenia.
Jeżeli wniosek zostaje uwzględniony, Zakład nie zawsze wydaje klasyczną decyzję administracyjną. Osoba zainteresowana może otrzymać jedynie informację o przyznaniu świadczenia i terminie jego wypłaty.
Problem pojawia się wtedy, gdy wnioskodawca zaznaczył opcję „od najwcześniejszej możliwej daty”, ale ZUS przyznał pieniądze od terminu późniejszego, niż oczekiwała osoba składająca formularz.
W takim przypadku zainteresowany może nie dysponować standardową decyzją z pouczeniem o prawie wniesienia odwołania do sądu. Interpelacja wskazuje również na brak dedykowanego formularza umożliwiającego zakwestionowanie informacji w eZUS.
Przekazane redakcji stanowisko ZUS nie odnosi się szczegółowo do tej części problemu. Zakład ograniczył się do wykładni przepisów dotyczących początkowej daty prawa do świadczenia oraz zaznaczył, że nie jest adresatem interpelacji poselskich.
Nie zmienia to faktu, że ZUS pozostaje organem wydającym rozstrzygnięcia dotyczące wypłaty i powinien jasno wskazywać osobom zainteresowanym, w jakim trybie mogą kwestionować datę jej rozpoczęcia.
Co powinny zrobić osoby składające wnioski w 2026 roku?
Osoba ubiegająca się o świadczenie wspierające powinna przede wszystkim sprawdzić nie tylko liczbę punktów, lecz także datę początkową wskazaną w decyzji WZON.
Jeżeli data została ustalona dopiero na dzień wydania decyzji, późniejszy wniosek do ZUS najprawdopodobniej nie doprowadzi – zgodnie z obecną praktyką Zakładu – do wypłaty za wcześniejsze miesiące.
Wątpliwości dotyczące okresu ustalenia potrzeby wsparcia należy więc podnosić na etapie postępowania przed WZON, korzystając z dostępnych środków zaskarżenia. Jednocześnie w formularzu do ZUS warto jednoznacznie określić, od jakiej daty wnioskodawca żąda świadczenia. Może to mieć znaczenie w przypadku późniejszego sporu o to, czy wniosek został uwzględniony w całości.
– Osoby, którym przyznano świadczenie od daty późniejszej niż miesiąc złożenia wniosku do WZON, powinny działać bez zwłoki. Jeżeli ZUS przekazał jedynie informację o przyznaniu świadczenia, należy wystąpić o wydanie decyzji w zakresie odmowy świadczenia za wcześniejszy okres. Po jej doręczeniu można rozważyć wniesienie odwołania do właściwego sądu w terminie miesiąca. Gdy ZUS nie wydaje decyzji, konieczne jest dobranie środka prawnego do konkretnej sytuacji procesowej. Pierwsze orzeczenia w tych sprawach mogą ukształtować linię interpretacyjną i przesądzić o prawach tysięcy osób – komentuje Michał Kasprzyk, Wiceprezes Votum Wsparcie S.A.
Problem wymaga interwencji ustawodawcy
Stanowisko ZUS porządkuje praktykę Zakładu, ale nie rozwiązuje zasadniczego problemu osób, które na decyzję czekają przez wiele miesięcy.
Jeżeli przepisy przejściowe pozwalały obejmować wcześniejszym okresem wnioski z 2024 i 2025 roku, a podobnego mechanizmu zabrakło dla spraw wszczynanych w 2026 roku, skutki przewlekłości postępowań mogą obciążyć wyłącznie osoby z niepełnosprawnościami.
Możliwe są dwa rozwiązania. Ustawodawca może jednoznacznie przesądzić, że okres ustalenia poziomu potrzeby wsparcia rozpoczyna się najpóźniej w dniu złożenia wniosku, albo wyraźnie wskazać, że świadczenie przysługuje dopiero od daty określonej w decyzji WZON.
Obecne brzmienie regulacji pozwala ZUS bronić wykładni systemowej, ale jednocześnie pozostawia argumenty osobom powołującym się na literalną treść art. 26 ust. 2.
Dopóki przepisy nie zostaną doprecyzowane, osoby składające wnioski w 2026 roku mogą zapłacić za opóźnienia organów utratą świadczenia za kilka miesięcy.
