Załamanie inwestycji zagranicznych. "Winni" repolonizatorzy

W 2017 r. obcokrajowcy zainwestowali nad Wisłą o ponad połowę mniej środków niż rok wcześniej, a Polska straciła pozycję największego odbiorcy inwestycji zagranicznych w regionie.

Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) do Polski wyniósł 6,43 mld dol. w porównaniu do 13,93 mld dol. w 2016 r. - wynika z raportu "World Investment Report 2018" opublikowanego przez UNCTAD. Informacja nie jest zaskoczeniem - agenda ONZ zbiera wyliczenia krajowych podmiotów z całego świata, w przypadku Polski bazuje na wyliczeniach Narodowego Banku Polskiego, który donosił o załamaniu inwestycji zagranicznych przed miesiącem.

NBP wyjaśnił wówczas, że za tak głęboki spadek odpowiedzialne były przede wszystkim dwa zjawiska: repolonizacja i spłata kredytów zagranicznych.

Mimo że formalnie badany jest "napływ" inwestycji zagranicznych, to naprawdę obejmuje on zarówno faktyczny napływ nowych, ale i odpływ wcześniej zainwestowanych środków. Na ostateczny wynik wpłynęła zatem m.in. repolonizacja Pekao - UniCredit właśnie w ubiegłym roku sprzedał udziały w banku PZU i PFR za 10,6 mld zł. Dlaczego to ważne? Bo wycofanie się tego inwestora wcale nie musi świadczyć o pogorszeniu się warunków prowadzenia działalności w Polsce czy też jej perspektyw, a tak często są interpretowane statystyki o napływie BIZ.

W 2017 r. NBP odnotował również wyjątkowo nietypowe zjawisko - spłaty kredytów od zagranicznych inwestorów po raz pierwszy od 2004 r. przewyższyły wartość kredytów nowo udzielonych. Skąd taka wolta? Być może inwestorzy uznali, że lepiej ulokować pieniądze w innym kraju - czy to w celu inwestycyjnym czy optymalizacyjnym. Niebagatelny wpływ na ich decyzje mogła mieć polityka Rezerwy Federalnej napędzająca napływ kapitału spekulacyjnego do aktywów dolarowych. Być może spłacie zobowiązań sprzyjało umocnienie złotego, zwiastujące osłabienie w obliczu łagodnej polityki monetarnej NBP i rosnących napięć geopolitycznych na świecie.

Warto również dodać, że spadek napływu BIZ wpisuje się w szersze zjawisko makroekonomiczne - spowolnienie inwestycji w Polsce.

Raport UNCTAD umożliwia za to porównanie Polski z innymi krajami. Wartość BIZ na świecie również zmniejszyła się, choć nie tak mocno jak w Polsce. Spadek sięgnął 23 proc. - z 1,87 bln dol. do 1,43 bln dol., za co odpowiadały głównie USA i Wielka Brytania, w przypadku których odnotowano załamanie fuzji i przejęć (M&A) - z 457 mld dol. do 275 mld dol. w Stanach Zjednoczonych i ze 196 mld dol. do zaledwie 15 mld dol. na Wyspach. Głównych przyczyn można szukać zarówno w czynnikach politycznych - osobie i polityce prezydenta Trumpa oraz brexicie - ale i specyfice M&A, których łączna wartość często zależy od kilku ogromnych transakcji. Nie przeszkodziło to jednak Amerykanom w utrzymaniu tytułu lidera rankingu, za USA znalazły się Chiny i Hongkong.

Zmianie uległa również sytuacja w naszym regionie - Polska straciła pozycję największego odbiorcy inwestycji zagranicznych w grupie wyszehradzkiej. Na pierwsze miejsce awansowały Czechy, gdzie co prawda inwestycje również spadły, ale nie tak mocno jak w Polsce. Do czołowej dwójki zbliżyła się Rumunia, która stopniowo przyciąga coraz więcej kapitału zagranicznego.

Polska spadła również w rankingu największych odbiorców BIZ w UE - z 10. miejsca w 2016 r. na 13. przed rokiem. Na podium znalazły się Holandia, Francja i Niemcy.

Możemy jeszcze mieć nadzieję, że NBP zaktualizuje swoje wyliczenia. Tak było choćby w 2015 r., gdy wstępne szacunki wskazywały na wyraźny spadek napływu BIZ - do 7,5 mld dol., ale potem zostały zweryfikowane i okazało się, że nad Wisłę napłynęło blisko 13,5 mld dol.

NBP podał już wstępne dane za pierwszy kwartał - napływ BIZ sięgnęła 3,3 mld euro, czyli o ponad 50 proc. więcej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku.

Zagraniczni inwestorzy chcą budować w Polsce

W publikacji UNCTAD jest jeszcze jedna dobra wiadomość dla Polski. Agenda ONZ udostępniła również zestawienie BIZ typu greenfield opracowane przez fDi Markets. Analitycy wzięli w nim pod uwagę wyłącznie zapowiedziane (a nie zrealizowane jak w przypadku NBP) w danym roku nakłady na nowe projekty inwestycyjne i znaczącą rozbudowę projektów starszych. Nie są to wszystkie BIZ (nie zawierają choćby M&A oraz reinwestowanych zysków) i wcale nie jest pewne, że dojdą do skutku, ale i te wyliczenia mają pewne zalety. Inwestycje greenfieldowe są najwyżej cenione przez kraje goszczące, ponieważ bezpośrednio skutkują powstaniem nowych zakładów, miejsc pracy i popytu na produkty dostarczane przez miejscowych dostawców oraz bywają związane z transferem technologii i know-how.

W 2017 r. inwestorzy zagraniczni ogłosili w Polsce aż 429 inwestycji typu greenfield, co jest najwyższym odczytem w historii zestawienia trwającej od 2003 r. i piątym wynikiem w UE. Zapowiadana wartość tych inwestycji to 17,57 mld dol., najwięcej od 2008 r. W tym aspekcie Polskę wyprzedza w UE wyłącznie Wielka Brytania.

Źródło: