Czy prowadzenie działalności gospodarczej opodatkowanej ryczałtem wyklucza wspólne rozliczenie małżonków, jeśli wspólne zeznanie ma obejmować wyłącznie dochody z etatu? Takie pytanie zadał podatnik, który planuje od 2026 r. łączyć pracę na umowie o pracę z własną firmą. Fiskus rozwiał wątpliwości przedsiębiorcy.
Sprawa dotyczy zdarzenia przyszłego, które ma nastąpić w 2026 roku. Podatnik planuje wówczas rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej w branży drzewnej (produkcja i wykończanie wyrobów z drewna), którą zamierza opodatkować ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych (stawka 5,5 proc. dla działalności wytwórczej). Jednocześnie mężczyzna pozostaje zatrudniony na umowę o pracę, z której dochody są opodatkowane według skali podatkowej (12 proc. i 32 proc.).
Etat i ryczałt we wspólnym rozliczeniu z małżonkiem?
Wnioskodawca podkreśla, że zamierza wyraźnie rozdzielić oba rozliczenia. Przychody z działalności gospodarczej mają zostać wykazane indywidualnie w PIT-28, natomiast dochody z umowy o pracę, wspólnie z małżonką, na formularzu PIT-37 lub PIT-36. Jak argumentuje, ryczałt stanowi autonomiczne źródło przychodu i nie powinien wpływać na możliwość skorzystania ze wspólnego rozliczenia małżonków.
Kluczowym elementem argumentacji przedsiębiorcy jest interpretacja zapisu w art. 6 ust. 8 ustawy o PIT. W ocenie podatnika, wybór ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych dla autonomicznej działalności gospodarczej, rozliczanej odrębnie w PIT-28, nie wyklucza możliwości wspólnego rozliczenia małżonków z dochodów osiąganych ze stosunku pracy. Wnioskodawca wskazuje, że przepisy mówią o „stosowaniu przepisów” dotyczących ryczałtu, ale, jak podnosi, wyłącznie w zakresie odnoszącym się do sposobu opodatkowania, o którym mowa w art. 6 ust. 2 i 4d.
Jak argumentuje podatnik, ust. 2 odnosi się tylko do dochodów, które małżonkowie chcą rozliczać wspólnie, a nie do wszystkich dochodów obojga małżonków. Jeżeli więc przychody z ryczałtu nie są objęte wspólnym rozliczeniem, a wspólne opodatkowanie dotyczy wyłącznie dochodów z etatu, gdzie nie stosuje się przepisów o ryczałcie to, zdaniem wnioskodawcy, brak jest podstaw prawnych do odmowy preferencji.
Podatnik podkreśla przy tym literalne brzmienie przepisów. W jego ocenie rozszerzająca wykładnia, obejmująca także inne, odrębnie opodatkowane źródła przychodów, mogłaby być uznana za bezpodstawną i naruszającą prawa obywateli. W uzasadnieniu odwołano się również do zasady autonomii źródeł przychodu oraz konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.
Ryczał wyklucza wspólne rozliczenie małżonków
Organ podatkowy nie podzielił jednak tej interpretacji. W uzasadnieniu Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przypomniał podstawowe zasady ustawy o PIT, w tym powszechność opodatkowania (art. 9 ust. 1) oraz regułę odrębnego opodatkowania małżonków (art. 6 ust. 1). Wskazano, że wspólne rozliczenie jest wyjątkiem, możliwym wyłącznie po spełnieniu łącznie warunków określonych w art. 6 ust. 2 i 8.
Kluczowe znaczenie zdaniem fiskusa ma art. 6 ust. 8 ustawy o PIT. Przepis ten stanowi, że łączne opodatkowanie nie ma zastosowania, jeżeli chociażby jeden z małżonków stosuje przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym (z wyjątkiem najmu prywatnego wskazanego w odrębnych regulacjach). Wyłączenie to dotyczy samego faktu stosowania ryczałtu w roku podatkowym, bez względu na źródło przychodów.
W konsekwencji organ uznał, że skoro podatnik w 2026 r. będzie prowadził działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem, to spełniona zostanie negatywna przesłanka z art. 6 ust. 8. To w ocenie organu wyklucza możliwość wspólnego rozliczenia małżonków, nawet jeśli wspólnym zeznaniem miałyby być objęte wyłącznie dochody z etatu.
Organ odniósł się także do zasady in dubio pro tributario. Podkreślono, że nie oznacza ona automatycznego przyjmowania stanowiska podatnika w razie sporu. Ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy po przeprowadzeniu wykładni nadal pozostają nierozstrzygalne wątpliwości co do treści przepisu. W analizowanej sprawie fiskus uznał, że znaczenie art. 6 ust. 8 jest jasne i niebudzące wątpliwości.
Ostatecznie stanowisko wnioskodawcy zostało uznane za nieprawidłowe. Fiskus wskazał, że preferencje podatkowe jako wyjątek od zasady powszechności opodatkowania powinny być interpretowane ściśle, zgodnie z literalnym brzmieniem przepisów.
