Weto prezydenta Karola Nawrockiego w sprawie ustawy o przystąpieniu Polski do unijnego programu SAFE byłoby kompromitacją; zwierzchnik sił zbrojnych powinien zabiegać o modernizację Wojska Polskiego, a nie w niej przeszkadzać - ocenił w poniedziałek wicepremier, szef MSZ Radosław Sikorski.
Sikorski wziął w poniedziałek udział w posiedzeniu unijnych ministrów spraw zagranicznych w Brukseli. Skomentował tam m.in. doniesienia o tym, że prezydent Nawrocki mógłby zawetować ustawę o przystąpieniu Polski do unijnego programu SAFE. - To byłoby poddaniem się presji Nowogrodzkiej, a nie wypełnieniem swojego obowiązku konstytucyjnego, jakim jest rola zwierzchnika sił zbrojnych i dbanie o nowoczesne polskie wojsko. Byłoby to szokującym sprzeniewierzeniem się konstytucyjnej roli (prezydenta) - oznajmił.
Swoją krytykę pod adresem prezydenta Sikorski kontynuował w Lublinie, po powrocie z Brukseli. Odpowiadając na pytania dziennikarzy przyznał, że brak spójnego głosu rządu i prezydenta w zakresie polityki zagranicznej stanowi pewien problem. - Problem stworzyliśmy sobie sami konstytucją uchwaloną prawie 30 lat temu, która podzieliła władzę wykonawczą i to, że prezydent udziela wypowiedzi nieuzgodnionych z rządem - stwierdził szef polskiej dyplomacji.
- Jeśli chodzi o mechanizm SAFE - tak, uważam, że weto prezydenta w tej sprawie byłoby kompromitacją - oświadczył Sikorski.
W ocenie szefa MSZ zwierzchnik sił zbrojnych powinien zabiegać o modernizację Wojska Polskiego, a nie przeszkadzać rządowi w działaniach w tym zakresie. - Skoro poprzedni rząd mógł brać pożyczkę za granicą na czołgi za dwukrotnie wyższe oprocentowanie i to było szczytem patriotyzmu, no to dlaczego pożyczka o połowę tańsza - i to nie na zakup zagranicznego sprzętu, a na modernizację polskiego przemysłu obronnego w polskich zakładach - jest dla dzisiejszej opozycji tak podejrzana? - pytał Sikorski.
Jak dodał, jego zdaniem opozycja krytykuje program SAFE, ponieważ nie chce przyznać, że „rząd zrobił coś dobrze” i „Polska korzysta na członkostwie w Unii Europejskiej”.
Instrument SAFE to program, który ma na celu wzmocnienie obronności państw członkowskich UE; przewiduje łącznie 150 mld euro wsparcia w postaci m.in. nisko oprocentowanych pożyczek, przede wszystkim na zakupy sprzętu wojskowego, zwłaszcza produkowanego w Europie. Pod koniec stycznia Komisja Europejska zaakceptowała polski plan w ramach SAFE. Polska wnioskowała o dofinansowanie 139 projektów na kwotę 43,7 mld euro.
SAFE ma wspierać państwa UE we wzmacnianiu ich potencjału obronnego. Został ustanowiony w 2025 r. w obliczu rosnącego zagrożenia ze strony Rosji oraz niepewności wokół dalszego zaangażowania Stanów Zjednoczonych w Europie. Celem programu jest też zmniejszenie uzależnienia od uzbrojenia z USA i wzmocnienie przemysłów obronnych państw unijnych. Z tego powodu SAFE dopuszcza możliwość zakupów w krajach trzecich tylko w ograniczonym zakresie. Koszt komponentów wyprodukowanych w państwach zaangażowanych w SAFE musi wynieść co najmniej 65 proc.
Pełnomocniczka rządu ds. programu SAFE Magdalena Sobkowiak-Czarnecka powiedziała w poniedziałek w Brukseli, że polski rząd nadal planuje podpisać umowę pożyczkową dotyczącą programu SAFE w drugiej połowie marca.
W swoim wniosku o pieniądze z SAFE, polskie MON zawarło łącznie 139 projektów, na których realizację mają one zostać przeznaczone. Choć lista ta nie jest jeszcze jawna, wiadomo, że obejmować ma najważniejsze produkty polskiej zbrojeniówki, jak przeciwlotnicze wyrzutnie Piorun, wozy bojowe piechoty Borsuk czy armatohaubice Krab; w planach ma być także m.in. zakup tankowców powietrznych produkowanych przez europejski koncern Airbus.
W czwartek Senat przyjął wraz z poprawkami ustawę, wdrażającą unijny program dozbrajania SAFE; zakłada ona stworzenie zarządzanego przez Bank Gospodarstwa Krajowego Finansowego Instrumentu Zwiększenia Bezpieczeństwa (FIZB), za pośrednictwem którego rząd będzie mógł korzystać z pieniędzy z SAFE. Nad poprawkami Senatu w tym tygodniu będzie głosował Sejm. Potem ustawa trafi na biurko prezydenta. (PAP)
andr/ gab/ rbk/
