Urlop wypoczynkowy – prawa i obowiązki pracownika

redaktor Bankier.pl

Czy urlop wypoczynkowy musi trwać 14 dni? Do kiedy należy wykorzystać zaległy urlop? Czy pracodawca może mi odmówić kilku dni wolnego? To pytania, które najczęściej nasuwają się pracownikom w związku z planowaniem wypoczynku.

Ile dni urlopowych przysługuje pracownikom

Jeżeli zatrudniony dopiero rozpoczyna pracę, w roku kalendarzowym, w którym podjął się zatrudnienia, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowanym roku. W praktyce oznacza to, że z każdym miesiącem pracownik nabywa w przypadku 20 dni – 1,6 dnia, 26 dni – 2,2 dnia.

Co do zasady pracownikom przysługuje 26 lub 20 dni urlopu. Jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat, wymiar urlopu wynosi 20 dni, jeśli powyżej – 26 dni. Do stażu pracy liczy się czas spędzony na nauce:

  • w przypadku ukończenia zasadniczej lub równorzędnej szkoły zawodowej – nie więcej niż 3 lata,
  • w przypadku ukończenia średniej szkoły zawodowej – nie więcej niż 5 lat,
  • w przypadku ukończenia średniej szkoły ogólnokształcącej – 4 lata ,
  • w przypadku ukończenia szkoły policealnej – 6 lat,
  • w przypadku ukończenia szkoły wyższej – 8 lat.

Warto przypomnieć, że zgodnie ze zmianami zaproponowanymi przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Pracy wymiar urlopu być może będzie wynosił 26 dni dla wszystkich zatrudnionych bez względu na staż pracy

Różne typy umów a wymiar urlopu
Typ umowy Wymiar urlopu
Umowa o pracę na część etatu

Urlop udzielany jest jedynie na te dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. Urlopu udziela się w wymiarze godzinowym, odpowiadającym czasowi pracy w danym dniu. Przy udzielaniu urlopów jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom pracy.

Umowa-zlecenie  Urlop wypoczynkowy nie przysługuje, chyba że strony umieściły w umowie postanowienie o odpłatnej przerwie wykonywania zlecenia 
Umowa o dzieło Urlop wypoczynkowy nie przysługuje
Źródło: opracowanie własne Bankier.pl


Czy urlop musi wynosić 14 dni kalendarzowych?

Rokrocznie pracodawcy ustalając plan urlopów, proszą podwładnych o wskazanie dni, w których wykorzystają najdłuższy z nich – wynoszący co najmniej 14 dni kalendarzowych.

Jak wynika z artykułu 162 Kodeksu pracy, jeżeli zatrudniony chce podzielić przysługujący mu urlop na części, musi pamiętać, że co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Warto zaznaczyć, że we wspomniane dni wliczają się dni wolne i święta.

Niewykorzystany urlop – czy przechodzi na kolejny rok

Zgodnie z artykułem 152 Kodeksu pracy zatrudnionemu przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego, którego nie może się zrzec. Pracodawca natomiast ma obowiązek udzielić urlop w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo.

Jeśli pracownik nie wykorzystał urlopu w terminie ustalonym w planie, niewykorzystany przechodzi na kolejny rok. Art. 168 Kodeksu pracy mówi o tym, że zaległy czas na wypoczynek należy udzielić zatrudnionemu najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego.

Również na tym polu szykują się zmiany w Kodeksie pracy. Komisja kodyfikacyjna podała, że nowy kodeks pracy nakładałby na pracodawcę obowiązek, aby zasadą było udzielenie urlopu wypoczynkowego w każdym roku kalendarzowym (do stycznia roku następnego), a jeżeli z przyczyn obiektywnie niemożliwych udzielenie urlopu w tym terminie nie byłoby możliwe - okres udzielenia urlopu zaległego byłby dłuższy, jednak co do zasady nie dłuższy niż 9 lub 15 miesięcy (zależnie od przesłanek) od dnia zakończenia roku kalendarzowego, za który pracownik nabył prawo do urlopu.

Ponadto, jeżeli to z winy pracodawcy zatrudniony nie mógł wykorzystać dni urlopowych, będzie przysługiwało mu zadośćuczynienie odpowiadające wysokości dwukrotności wynagrodzenia urlopowego. Jeśli jednak brak odpoczynku nie nastąpił z winy pracodawcy, pracownik będzie mógł zadecydować, czy zamierza skorzystać z urlopu w naturze, czy też sięgnie po rekompensatę finansową odpowiadającą wynagrodzeniu urlopowemu.

Jak dotąd nie wprowadzono w tym zakresie wiążących zmian, dlatego nadal obowiązuje art. 168 Kodeksu pracy, który mówi o konieczności udzielenia pracownikowi zaległego urlopu do 30 września następnego roku kalendarzowego.

Ekwiwalent za niewykorzystany urlop

Co do zasady pracownik ma obowiązek wykorzystać przysługujący mu czas na wypoczynek. Jeżeli jednak z obiektywnie poważnych przyczyn nie mógł on zostać wykorzystany przez zatrudnionego, pracodawca ma obowiązek udzielić podwładnemu urlopu w terminie późniejszym.

Tylko w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę można mówić o ekwiwalencie za niewykorzystany urlop. Zgodnie z artykułem 171 Kodeksu pracy w przypadku niewykorzystania urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny. Należy zauważyć, że pracodawca nie ma obowiązku wypłacenia ekwiwalentu, jeśli strony postanowią o wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy.

Czy pracodawca może odwołać z urlopu

Pracodawca ma prawo odwołać pracownika z urlopu, jednak może to zrobić tylko wówczas, gdy jego obecności w zakładzie wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania wypoczynku przez zatrudnionego. Jeśli podejmie taką decyzję, ma obowiązek zrekompensować pracownikowi koszty bezpośrednio wynikające z odwołania.

Weronika Szkwarek

Źródło:

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Nowy komentarz

Anuluj
10 12 wizytator

Jak zwytkle polskie prawo jest pisane tak, że zachęca do kombinowania i matactwa. "Z przyczyn obiektywnie niemożliwych" pracodawca może mataczyć z urlopem przez kolejne 15 miesięcy ! ! ! Zależnie od przesłanek - bua ha ha ! Żałosny kraj i jego kodeksy prawne pisane przez równie żałosnych prawników.

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
5 1 y2767651

Jak ktos pracuje na pol etatu, to dalej ma 20/26 dni urlopu. To godzinowo urlop wyjdzie inaczej. Bo jego standardowy dzien nie ma 8h tylko polowe, czyli 4h. Wiec jego 20 dni urlopu przeklada sie na 80h urlopu.

Oczywiscie "redaktor Bankier.pl" nie ma pojecia, ze istnieje cos takiego jak umowa o prace tymczasowa i ze tam urlop nalicza sie jeszcze inaczej xD

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
3 4 marenata

godzinowo tak, ale chyba mowa o dniach
btw jest napisane, że przykładowe typy, więc w czym problem?

! Odpowiedz
1 1 y2767651 odpowiada marenata

Urlop jest w wymiarze DNI - i dopiero przeliczenie na godziny jest wg etatu. Ma to szczegolne znaczenie w przypadku zmiany pracy w trakcie roku. Pracujesz na pol etatu od grudnia 2017, pracujesz po 4h dziennie. W lutym 2018 idziesz na urlop na caly miesiac (20 dni, mozesz, przepisy na to pozwalaja, od 1 stycznia masz mozliwosc wykorzystania pelnej puli urlopu). W trakcie urlopu skladasz wypowiedzenie. Od marca idziesz do nowej pracy. Ile ma ci przyslugiwac urlopu?
10/12*20 =17 dni (za okres luty-grudzien, bo przeciez nie liczy sie poprzedniego pracodawcy)
20-10 dni=10dni (liczone wg pani redaktor)
20-20dni=0dni (bo caly urlop zostal juz wykorzystany?

"btw jest napisane, że przykładowe typy, więc w czym problem?"

Gdzie jest cos przykladowego?
A co do pracownikow tymczasowych, ktorzy maja umowe o prace tymczasowa, ktorych pani redaktor "pominela" jest jeszcze zabawiej z urlopem. A pominiecie grupy kilkuset tysiecznej (bo taka jest zatrudniana w tego typu umowach), jest co najmniej dziwne.

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
23 7 wckr

A ja nie przepadam za chodzeniem na urlop, lubie swoja prace, jest blisko domu. Biore sobie 2x w roku urlop po ok 7-8dni, czasem jakies pojedyncze wolne a i tak mam jeszcze 30dni na ten rok. Szef mnie cisnie abym szedl na urlop... kiedy ja nie za bardzo chce :/

! Odpowiedz

Kalkulator płacowy

Oblicz wysokość pensji netto, należne składki oraz podatek.