Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o pomocy dla Ukraińców - poinformował we wtorek szef MSWiA Marcin Kierwiński. Dodał, że ustawa regulować będzie kwestie wypłacania cudzoziemcom świadczeń takich jak 800 plus, Dobry start i Aktywny rodzic.
Na wtorkowej konferencji prasowej po posiedzeniu rządu Kierwiński powiedział, że ustawa, którą przyjęła Rada Ministrów jest odpowiedzią na "nieuzasadnione i niemądre" weto prezydenta Karola Nawrockiego, dotyczące przedłużenia ochrony czasowej dla Ukraińców przebywających w Polsce.
- Staramy się jak najszybciej naprawić te błędy, które zaistniały w wyniku weta pana prezydenta i uchronić Polaków przed gigantycznym bałaganem i przed potencjalnymi gigantycznymi skutkami finansowymi. Bo gdyby ta propozycja, którą dziś składamy, nie została przyjęta, moglibyśmy liczyć się z tym, że koszty, które spadłyby na administrację, na Polskę - a więc na Polaków - to są koszty dochodzące do 8 mld złotych - powiedział.
Dodał, że ustawa reguluje kompleksowo kwestię wszystkich świadczeń dla wszystkich cudzoziemców, którzy legalnie przebywają w Polsce, niezależnie od ich narodowości. Wyjaśnił, że chodzi o świadczenia 800 plus, Dobry start i Aktywny rodzic. Przekazał, że wypłaty świadczeń będą uzależnione od aktywności zawodowej danej osoby przebywającej na terytorium Polski. Zasada ta nie będzie obowiązywać osób, które wychowują dzieci z niepełnosprawnością, po uzyskaniu stosownego zaświadczenia z polskich instytucji.
- To wszystko będzie bazowało na informacjach dotyczących odprowadzania składek ZUS-owskich, na systemach zusowskich. Uszczelniamy ten system po raz kolejny, bo to, co zostawili nam nasi poprzednicy po 2023 r. do niczego się nie nadawało - ocenił.
Szef MSWiA dodał, że inną kwestią zawartą w ustawie jest przedłużenie legalnego pobytu uchodźców wojennych przebywających na terenie Polski do 4 marca 2026 r., w tym dostępu do rynku pracy, edukacji i szkolnictwa wyższego.
- Ten projekt uszczelnia (...) to, że świadczenia mogą być przyznawane tylko osobom posiadającym PESEL - to było w poprzedniej ustawie, nie wiadomo dlaczego zawetowane przez pana prezydenta. Regulujemy kwestie małego ruchu granicznego - powiedział.
Kierwiński zaznaczył, że rząd chce zachęcać cudzoziemców przebywających na terenie kraju, żeby pracowali i budowali PKB Polski.
- Liczymy, że ten projekt, projekt całościowy, kompleksowy, uszczelniający wszelkie niedogodności systemu, który zastaliśmy po poprzednikach, tym razem zostanie przyjęty - stwierdził.
Zapowiedział, że ustawa zostanie skierowana do Sejmu w trybie "ekspresowym". - Liczymy na procedowanie jej na tym posiedzeniu Sejmu. Liczymy, że szybko trafi do pana prezydenta i że pan prezydent przemyślał swoją nieodpowiedzialną decyzję i nie będzie pchał Polski, nie będzie pchał Polaków, w gigantyczny chaos prawny i gigantyczne potencjalne koszty - zaznaczył.
Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa został opracowany po tym, jak pod koniec sierpnia prezydent Karol Nawrocki poinformował, że nie podpisał nowelizacji ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Swoją decyzję motywował m.in. tym, że świadczenie 800 plus powinni dostawać tylko ci Ukraińcy, którzy pracują w Polsce.
Projektowana regulacja uszczelnia system otrzymywania świadczeń na rzecz rodziny przez cudzoziemców. Prawo do tych świadczeń zostanie powiązane z aktywnością zawodową oraz nauką dzieci w polskiej szkole, z wyjątkami dotyczącymi np. osób z niepełnosprawnościami. Dodatkowo prawo do świadczeń będzie powiązane z uzyskiwaniem przez cudzoziemców co najmniej 50 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę, co oznacza, że w 2025 roku będzie to 2333 zł brutto.
ZUS co miesiąc będzie sprawdzał, czy cudzoziemcy byli aktywni zawodowo. Jeżeli w danym miesiącu obcokrajowiec nie był aktywny, to świadczenie będzie wstrzymywane, a przelew nie zostanie wysłany. ZUS będzie także weryfikował w rejestrze Komendanta Głównego Straży Granicznej, czy dany cudzoziemiec nie wyjechał z Polski.
Aby umożliwić lepszą identyfikację cudzoziemców ubiegających się o świadczenia oraz ich dzieci, wprowadzony zostanie obowiązek posiadania numeru PESEL. Przy nadawaniu PESEL weryfikowany będzie także pobyt dzieci na terytorium Polski.
Nowe przepisy przewidują także integrację baz danych różnych instytucji, co ma pozwolić na skuteczniejsze monitorowanie uprawnień cudzoziemców oraz wyeliminować próby wyłudzania świadczeń.
Wprowadzone zostaną również ograniczenia dotyczące możliwości korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej przez dorosłych obywateli Ukrainy. Chodzi m.in. o programy zdrowotne, rehabilitację leczniczą, leczenie stomatologiczne czy programy lekowe.
Zgodnie z propozycją dotychczasowe przepisy dotyczące legalności pobytu obywateli Ukrainy, którzy uciekli przed wojną, zastaną przedłużone do 4 marca 2026 roku.
Nowe rozwiązania mają wejść w życie zasadniczo z dniem następującym po dniu ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
Te zagadnienia także zostały ujęte w projekcie
Przepisy wprowadzają także zmiany wynikające z decyzji wykonawczej Rady UE z 25 czerwca 2024 r. Zakładają one przedłużenie do 4 marca 2026 r. okresu, w którym pobyt w Polsce obywateli Ukrainy, którzy przybyli w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, jest uznawany za legalny oraz związanego z tym dostępu do rynku pracy. Jednocześnie wprowadza rozwiązania uszczelniające system udzielania wsparcia i likwiduje niektóre dotychczas obowiązujące rozwiązania nadzwyczajne.
W związku z tym do 4 marca 2026 r. przewiduje się przedłużenie okresu, w którym dopuszcza się tymczasowe wykorzystanie oddanego do użytkowania obiektu budowlanego, na potrzeby zamieszkania zbiorowego obywateli Ukrainy.
Ponadto przedłuża okres ważności wizy krajowej obywatela Ukrainy oraz zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego obywatelowi Ukrainy, terminu do opuszczenia przez obywatela Ukrainy terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz terminu dobrowolnego powrotu obywatela Ukrainy, a także okres ważności kart pobytu, polskich dokumentów tożsamości cudzoziemca oraz dokumentów „zgoda na pobyt tolerowany” wydanych obywatelom Ukrainy.
Ponadto rozszerzony miałby zostać katalog przesłanek do uchylenia zezwolenia na pobyt czasowy na okres roku lub 6 miesięcy w sytuacji, gdy obywatel Ukrainy złożył wniosek zawierający nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje; zeznał nieprawdę, zataił prawdę albo podrobił lub przerobił dokument w celu użycia go jako autentycznego lub takiego dokumentu używał jako autentycznego; w przypadku gdy związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów określających zasady i warunki wjazdu cudzoziemców do Polski.
Uszczelniony ma zostać też tzw. system uproszczony umożliwiający wykonywanie zawodu lekarza i lekarza dentysty przez obywateli Ukrainy oraz inne osoby, które uzyskały kwalifikacje lekarza lub lekarza dentysty poza Unią Europejską.
Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa został opracowany po tym, jak pod koniec sierpnia prezydent Karol Nawrocki poinformował, że nie podpisał nowelizacji ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Swoją decyzję motywował m.in. tym, że świadczenie 800 plus powinni dostawać tylko ci Ukraińcy, którzy pracują w Polsce.
mchom/ iżu/ jann/ lm/
