Jaki dług, takie odsetki: Jak obliczać odsetki od zaległości podatkowych

Spóźniłeś się z uregulowaniem podatku? Jeśli tak, powinieneś pamiętać, że wpłacając go w późniejszym terminie, musisz naliczyć odsetki za zwłokę. Myli się jednak ten, kto sądzi, że wystarczy wiedzieć, jaka jest stawka odsetek. Nie obejdziemy się bowiem bez znajomości zasad ich naliczania. Kto oblicza, do kiedy naliczać, czy zaokrąglać, kiedy pominąć - to wszystko ma znaczenie, jeśli nie chcemy pomylić się w obliczeniach.

Samoobliczanie odsetek

Dlaczego warto wiedzieć, jak naliczać odsetki? Przede wszystkim dlatego, że podatnik ma obowiązek sam je obliczyć i wpłacić.

Urząd skarbowy określa wysokość odsetek podatkowych jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Tak się stanie wtedy, gdy regulujemy podatek w formie zaliczek i okaże się, że zalegamy z ich zapłatą (w całości lub w części), ich wysokość jest inna niż w deklaracji albo stosownej deklaracji w ogóle nie złożyliśmy. Urząd skarbowy ustala wysokość odsetek także wtedy, gdy wydaje decyzję o odroczeniu terminu płatności lub rozłożeniu na raty zaległości podatkowej. Ponadto nie musimy brać do ręki kalkulatora w przypadku, gdy przenosimy własność rzeczy lub praw na rzecz Skarbu Państwa w zamian za swoje długi podatkowe. I w końcu urząd skarbowy sam zajmie się kwestią odsetek, gdy zalicza wpłatę lub nadpłatę na poczet zaległości podatkowej i należnych od niej odsetek. W takich sytuacjach w decyzji określana jest kwota odsetek za zwłokę. Należy jednak pamiętać, że naliczane są one na dzień wydania decyzji. Dalsze odsetki za zwłokę musimy sami wyliczyć.

Poza przypadkami wskazanymi powyżej urząd skarbowy nie wyręczy nas w obliczaniu odsetek. To my, uiszczając podatek po terminie, powinniśmy o tym pamiętać. I bez znaczenia pozostaje fakt, czy z jego zapłatą spóźniliśmy się przez własne niedbalstwo, czy też nie ponosimy za to winy. Odsetki trzeba uregulować.

Dzień zapłaty - to dzień zwłoki

Zanim przystąpimy do wyliczenia kwoty odsetek, musimy wiedzieć za jaki okres należą się one fiskusowi. Odsetki nalicza się od dnia następnego po dniu, w którym powinniśmy uiścić podatek. Trzeba jednak pamiętać o jednej kwestii. Jeżeli termin zapłaty podatku wypada w sobotę lub w dzień wolny od pracy, to ostateczny dzień jego zapłaty przesuwa się na pierwszy dzień "roboczy". Przesuwa się tym samym dzień, od którego nalicza się odsetki. Ostatnim dniem, za który zapłacimy odsetki to dzień, w którym uregulujmy zaległość. Tak więc odsetki należą się za każdy dzień zwłoki, włącznie z tym dniem, w którym wpłacamy zadłużenie.

Przykład

Jan Kowalski zalegał z zapłatą podatku VAT za lipiec 2004 roku. Wpłacił go dopiero 10 września br. Od powstałego zadłużenia powinien naliczyć odsetki za okres od 26 sierpnia 2004 r. (dzień następny po terminie zapłaty podatku) do 10 września 2004 r. włącznie (dzień uiszczenia należności).

Zasady obliczania odsetek

Wiemy już, jak ustalić od kiedy i do kiedy odsetki się należą. Teraz pozostaje je już tylko wyliczyć. W jaki sposób? Najlepiej posłużyć się wzorem zalecanym przez Ministerstwo Finansów:

gdzie:

Zastosujmy podany wzór w przykładzie.

Przykład

Jan Kowalski do 26 lipca br. (25 lipca wypadał w niedzielę, dlatego termin płatności przesunął się na następny dzień) nie wpłacił podatku od towarów i usług w kwocie 500 zł, wykazanego w deklaracji VAT-7 za czerwiec 2004 roku. Uczynił to dopiero 10 września br. Jakie w związku z tym zapłaci odsetki? Obliczmy.

1. W okresie od 1 lipca 2004 r. do 28 lipca 2004 r. odsetki podatkowe wynosiły 14,5%. Podatnik więc za 2 dni: 27 lipca 2004 r. i 28 lipca 2004 r. zapłaci następujące odsetki:

2. W okresie od 29 lipca 2004 r. do 25 sierpnia 2004 r. stawka odsetek kształtowała się na poziomie 15%. Podatnik więc za ten okres (28 dni) musi naliczyć odsetki w wysokości:

3. Od 26 sierpnia 2004 r. obowiązuje 16% stawka odsetek. Podatnik więc za 16 dni - od 26 sierpnia 2004 r. do 10 września 2004 r. - zapłaci z tytułu odsetek:

4. Teraz dodajemy powyższe kwoty:

0,397 zł + 5,753 zł + 3,507 zł = 9,66 zł

5. To jeszcze nie koniec. Kwotę odsetek zaokrąglamy do pełnych dziesiątek groszy. Pomija się je więc, gdy są mniejsze niż 5 groszy, a podwyższa do pełnych dziesiątek groszy, gdy wynoszą 5 i więcej groszy. Zaokrągleniu podlega jednak pełna kwota odsetek, a nie jej cząstkowe wartości wyliczane w związku z różnymi stawkami procentowymi. W omawianym przykładzie kwota odsetek od 500 zł zaległego podatku VAT za czerwiec br. na dzień 10 września 2004 r. wynosi po zaokrągleniu 9,70 zł.

Gdyby odsetki nie przekraczały 6,60 zł, nie trzeba byłoby ich płacić. Nie musimy bowiem uiszczać odsetek od zaległości podatkowych niższych od trzykrotnej wartości opłaty dodatkowej pobieranej przez pocztę za nadanie listu poleconego. Wynosi ona obecnie 6,60 zł.

Niewpłacone odsetki

Co się stanie, jeśli wpłacając podatek z opóźnieniem, nie uregulujemy należnych odsetek? W takiej sytuacji urząd skarbowy zalicza naszą wpłatę proporcjonalnie na podatek i należne odsetki. Wówczas, co prawda, zmniejszy się nasza zaległość, ale w dalszym ciągu będziemy dłużnikami fiskusa. I jeszcze jedna uwaga. Myli się ten, kto sądzi, że w takiej sytuacji nie musi płacić pozostałych odsetek, jeśli ich wysokość nie przekracza 6,60 zł. Trzeba uiścić powstałą różnicę. O tym bowiem, czy należy zapłacić odsetki, czy nie, decyduje wysokość całej zaległości podatkowej.

Zasady obliczania odsetek od zaległości podatkowych warto znać. Ich znajomość przyda się nie tylko wtedy, gdy spóźnimy się z zapłatą należnego podatku. Okażą się przydatne także wtedy, gdy urząd skarbowy będzie zwlekał ze zwrotem przysługującej nam nadpłaty. W przypadku bowiem gdy nie uczyni tego w określonych terminach, możemy domagać się oprocentowania równego odsetkom podatkowym. Jeśli wiemy, jak je obliczyć, wiemy, ile fiskus jest nam winny.

Podstawa prawna:

• art. 53-55 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.),

• § 2, § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24.12.2002 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, dokonywania zaokrągleń oraz zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz. U. nr 240, poz. 2063).

Źródło: