KROK I – Wybór formy prawnej działalności
Wybór formy prawnej z góry określa pewne konsekwencje kosztowe, podatkowe, związane z odpowiedzialnością za zobowiązania. Przy tym wyborze należy kierować się m.in. rodzajem oraz skalą działalności, liczbą wspólników, ich wpływem na podejmowanie decyzji czy też sposobem pozyskania kapitału. Do wyboru są następujące formy prawne:- Indywidualna działalność gospodarcza – najprostsza i najtańsza forma, zakładająca pełną odpowiedzialność za zobowiązania, samodzielność podejmowanych decyzji;
- Spółka cywilna – forma dla prowadzenia działalności w małym zakresie (roczne przychody netto mniejsze niż 400.000 EURO);
- Spółka jawna – solidarna odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki, umowa spółki reguluje wpływ wspólników na podejmowanie decyzji;
- Spółka partnerska – forma dla działalności z zakresu wykonywania wolnych zawodów, wspólnicy odpowiadają osobiście jedynie za działania przez nich dokonane;
- Spółka komandytowa – co najmniej jeden ze wspólników (komplementariusz) odpowiada całym swoim majątkiem, a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika (komandytariusza) jest ograniczona do wysokości sumy komandytowej; na decyzje spółki wpływ mają jedynie komplementariusz;
- Spółka komandytowo – akcyjna – forma dla prowadzenia działalności w szerszym zakresie, wymagany jest minimalny kapitał w wysokości 50.000zł, co najmniej jeden wspólnik odpowiada całym swoim majątkiem (komplementariusz), a co najmniej jeden wspólnik jest akcjonariuszem i nie odpowiada za zobowiązania spółki;
- Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki, mogą jedynie utracić swoje udziały, decyzje w imieniu spółki podejmuje zarząd, wymagalny jest minimalny kapitał – 50.000zł;
- Spółka akcyjna – forma przeznaczona dla działalności na dużą skalę, wymagany jest minimalny kapitał w kwocie 500.000zł, akcjonariusze nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
Niektóre rodzaje działalności wymagają uzyskania koncesji lub zezwolenia. I tak koncesji podlega m.in. produkcja i handel bronią, paliwami i energią, usługi ochrony osób i mienia, usługi transportu lotniczego, kolejowego czy też rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych. Zezwolenia wymaga już więcej rodzajów działalności. Są to m.in. produkcja wyrobów spirytusowych, alkoholowych, środków farmaceutycznych, usługi detektywistyczne, telekomunikacyjne, kurierskie, jak i prowadzenie agencji celnej.
KROK II – Rejestracja prawna firmy
Wpisu do Krajowego Rejestru Sadowego (KRS) dokonuje się we właściwym dla siedziby firmy Sądzie Rejonowym. Osoby fizyczne podlegają wpisowi do ewidencji gospodarczej prowadzonej przez Urzędu Miast lub Gminy do końca 2003r. Od 1 stycznia 2004r. będą one rejestrowały działalność w KSR.
UWAGA – do kosztów rejestracji należy doliczyć 152zł VAT bez względu na wybór formy własności (nie dotyczy podmiotów zwolnionych od płacenia podatku VAT).
KROK III – Wniosek o nadanie numeru REGON
Każdy podmiot prowadzący działalność zobowiązany jest zarejestrować się także w Wojewódzkim Urzędzie Statystycznym w terminie 14 dni od daty powstania. We wniosku o nadanie numeru REGON należy podać m.in. informacje o nazwie firmy, a w przypadku osób fizycznych imiona i nazwiska właścicieli wraz z numerami PESEL, adres siedziby oraz korespondencyjny z numerami telefonu i faksu, wyciąg z właściwego rejestru, formę i rodzaj własności, liczbę zatrudnionych.KROK IV – Otwarcie rachunku bankowego
Prawo działalności gospodarczej nakłada obowiązek posiadania i prowadzenia przez podmioty operacji finansowych za pośrednictwem rachunku bankowego. Dotyczy to każdej transakcji przekraczającej 3000 EURO, a gdy suma należności i zobowiązań z poprzedniego miesiąca przekroczyła 10.000 EURO granica ta spada do kwoty 1000 EURO.Do wniosku o otwarcie konta bankowego dołączone muszą być następujące dokumenty:
· potwierdzające podstawy prawne rejestracji przedsiębiorstwa (wpis do KRS);
· zawiadomienie o nadaniu numeru REGON;
· wskazujące osoby uprawnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych podmiotu.
Osoby upoważnione do dysponowania środkami na rachunku muszą złożyć wzory podpisów oraz wzory pieczątek firmy.
Zapoznaj się z ofertami banków z zakresu prowadzenia rachunków dla firm.
KROK V – Rejestracja firmy w Urzędzie Skarbowym
Każdy podmiot jest zobowiązany do dokonania zgłoszenia w celu uzyskania numeru identyfikacji podatkowej (NIP). W tym celu trzeba przedstawić umowę spółki, odpis z właściwego rejestru, zawiadomienie o nadaniu numeru REGON oraz informację o rachunku bankowym.Następnym etapem jest wybór formy opodatkowania i sposobu prowadzenia ewidencji podatkowej. Możliwe są następujące formy opodatkowania:
1. Karta podatkowa – mogą ją wybrać osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Opodatkowanie następuje na wniosek podatnika, a urząd skarbowy w drodze decyzji ustala wysokość podatku dochodowego. Podatnicy są zwolnieni od obowiązku prowadzenia ksiąg, składania zeznań podatkowych, deklaracji o wysokości uzyskanego dochodu oraz wpłacania zaliczek na podatek dochodowy. Wysokość podatku uzależniona jest, między innymi, od:
- rodzaju i zakresu prowadzonej działalności,
- liczby zatrudnionych pracowników,
- liczby mieszkańców miejscowości, w której prowadzona jest działalność gospodarcza.
2. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – w tej formie podatek mogą płacić osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, jak i spółki cywilne, jeżeli przychody z roku poprzedniego nie przekroczyły 250.000 EURO (kwota ulega corocznej zmianie). Podstawę opodatkowania stanowi przychód bez pomniejszania o koszty jego uzyskania. Stawki ryczałtu są następujące:
- 3% - z dział. usługowej z zakresu handlu oraz z działalności gastronomicznej;
- 5,5% - z dział. wytwórczej i budowlanej;
- 8,5% - z pozostałej dział. usługowej;
- 17% - z dział. usługowej tj.: usługi hotelarskie, parkingowe, organizacji i pośrednictwa turystycznego, pośrednictwa w handlu hurtowym, w sprzedaży pojazdów i części mechanicznych;
- 20% - przychód uzyskany w zakresie wolnych zawodów.
Podatnicy opodatkowani w tej formie obowiązani są do prowadzenia ewidencji przychodów odrębnie za każdy rok podatkowy. Podatek jest obliczany i wpłacany do 20 każdego miesiąca za miesiąc poprzedni.
3. Na zasadach ogólnych – przychód pomniejszany jest o koszty jego uzyskania. Dla spółek handlowych jest to jedyna możliwa forma. Podmioty mogą wybrać rodzaj ewidencji – wg podatkowej księgi przychodów i rozchodów (dotyczy ona tylko osób fizycznych i spółek cywilnych) lub stosując zasady pełnej księgowości. Do dnia 20 następnego miesiąca podmioty składają deklarację o osiągniętym dochodzie i wpłacają zaliczkę na podatek. Osoby prawne (sp. z o.o. i S.A.) płacą podatek wg stawki dla podatku od osób prawnych (obecnie 27%). Zobowiązane są też do prowadzenia pełnej księgowości.
KROK VI – Zgłoszenie obowiązku ubezpieczenia do ZUS
W terminie 7 dniu od dnia rozpoczęcia działalności należy zgłosić do ubezpieczenia zarówno osoby podlegające obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, jak i płatnika składek.Zgłoszenie płatnika składek - osoby fizycznej zawiera w szczególności następujące dane: numer NUSP (numer ubezpieczenia społecznego płatnika nadawany przez ZUS w drodze decyzji) lub do czasu uzyskania tego numeru, numery NIP i REGON, nazwisko, imię pierwsze i drugie, datę i miejsce urodzenia, obywatelstwo, rodzaj i numer uprawnienia, na podstawie którego prowadzona jest pozarolnicza działalność, nazwę organu wydającego uprawnienie oraz datę jego wydania, nazwę skróconą firmy, datę powstania obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, wykaz rachunków bankowych, adres siedziby, adres zamieszkania, adres do korespondencji, adres prowadzenia działalności.
Zgłoszenie płatnika składek - osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej zawiera w szczególności następujące dane: numer NUSP lub do czasu uzyskania tego numeru, numery NIP i REGON, nazwę skróconą płatnika, nazwę zgodną z aktem prawnym konstytuującym płatnika, nazwę organu założycielskiego płatnika, występowanie obowiązku wpisu do rejestru lub ewidencji, nazwę organu rejestrowego lub ewidencyjnego, datę i numer wpisu do rejestru lub ewidencji, datę powstania obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, wykaz rachunków bankowych, adres siedziby i adres do korespondencji, adres prowadzenia działalności.
Zgłoszenia płatnika składek należy dokonać we wskazanej przez Zakład jednostce terytorialnej ZUS w formie dokumentu pisemnego wg ustalonego wzoru albo w formie wydruku z aktualnego programu informatycznego udostępnionego przez Zakład. Wraz ze zgłoszeniem płatnik składek zobowiązany jest przekazać do ZUS kopie decyzji urzędu skarbowego o nadaniu numeru NIP i zaświadczenia urzędu statystycznego o nadaniu aktualnego numeru REGON.
Stopy procentowe składek są jednakowe dla wszystkich ubezpieczonych i wynoszą:
· 19,52% podstawy wymiaru - na ubezpieczenie emerytalne (połowę płaci pracodawca, a połowę pracownik)
· 13,00% podstawy wymiaru - na ubezpieczenia rentowe (j.w.)
· 2,45% podstawy wymiaru - na ubezpieczenie chorobowe (płaci pracownik)
· 0,97% - 3,86% podstawy wymiaru w roku 2003 - na ubezpieczenie wypadkowe (płaci pracodawca).
Stopa procentowa składki na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 8% podstawy wymiaru. 7,75% podstawy podlega odliczeniu od podatku od osób fizycznych lub od zryczałtowanego podatku dochodowego.
Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą obowiązana jest opłacać składki za siebie od podstawy wymiaru nie niższej niż 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. Aktualne kwoty minimalnych podstaw i składek można znaleźć na serwisie ZUS.
Terminy naliczania i opłacania składek:
- do 5 dnia następnego miesiąca – jednostki i zakłady budżetowe oraz gosp. pomocnicze,
- do 10 dnia następnego miesiąca – osoby fizyczne opłacające składkę wyłącznie za siebie,
- do 15 dnia następnego miesiąca – pozostali płatnicy.
Za nieprawidłowe lub nieterminowe opłacanie składek naliczane są odsetki za zwłokę, opłaty dodatkowe (w wysokości 100% składek) lub też kary grzywny (do 5000zł).
Nadzór i kontrola
Choć prowadzenie działalności jest powszechnie wolne i ogólnie dostępne, to jednak istnieje wiele organów ją nadzorujących. W zależności od rodzaju prowadzonej działalności firma może mieć do czynienia z różnymi organami kontrolującymi.Rodzaje oraz instytucje dokonujące kontroli i nadzoru:
- kontrola skarbowa – cel – badanie prawidłowości rozliczeń z tyt. podatków oraz ochrona interesów i praw majątkowych Skarbu Państwa,
- kontrola podatkowa – cel – sprawdzenie wywiązywania się podmiotów z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego,
- kontrola dewizowa – dokonywana przez NBP oraz banki komercyjne, przedmiotem kontroli jest obrót dewizowy oraz wydawanie zezwoleń dewizowych,
- inspekcja celna – cel – kontrola legalności towarów dopuszczonych do obrotu na polskim obszarze celnym,
- Naczelna Izba Kontroli – w zakresie w jakim podmiot wykorzystuje środki państwowe lub komunalne oraz wywiązywanie się ze zobowiązań finansowych wobec państwa,
- Państwowa Inspekcja Pracy – uprawnienia z zakresu kontroli bezpieczeństwa i higieny pracy,
- związki zawodowe – sprawowanie kontroli nad przestrzeganiem przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów oraz zasad bhp,
- ZUS – w zakresie opłacania składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,
- Urząd Kontroli Konkurencji i Konsumentów – kontrola w toku postępowania antymonopolowego,
- Inspekcja Handlowa – kontrola rzetelności i legalności działania przedsiębiorcy oraz nadzór nad produktami znajdującymi się w obrocie i usługami,
- kontrola przedsiębiorstw energetycznych – kontrola prawidłowości eksploatacji i działania układów pomiarowych oraz rozliczeń zużycia gazu, energii elektr. i ciepła,
- dozór techniczny, nadzór budowlany,
- Państwowa Straż Pożarna
- nadzór i kontrola nad gospodarka wodną
- Inspekcja Sanitarna – nadzór na higieną środowiska, w zakładach pracy, szkołach oraz nad warunkami zdrowotnymi żywności i żywienia,
- Inspekcja Ochrony Środowiska – kontrola przestrzegania przepisów o ochronie środowiska i racjonalnym użytkowaniu zasobów przyrody,
- Inspekcja Weterynaryjna – cel – zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt oraz badanie zwierząt rzeźnych i mięsa.
Źródło:
