Jak poradzić sobie ze zmiennością walutową?

Wstęp

Polski eksport osiągnął kolejny historyczny szczyt. W 2013 roku mimo nieprzychylnego otoczenia gospodarczego wartość eksportu osiągnęła 152,8 mld euro. To oznacza wzrost o 6,5% w relacji do 2012 roku oraz wzrost o 344% w stosunku do 2000 roku. Z kolei import wzrósł o 0,7% do 155,1 mld euro.¹

Wartość polskiego handlu zagranicznego po raz pierwszy w historii przekroczyła 300 mld euro, osiągając poziom niemal 308 mld euro. To wzrost o 3% wobec poprzedniego roku oraz o 252% w relacji do 2000 roku. W złotych wartość handlu zagranicznego wyniosła niemal 1,3 bln złotych. Wartość PKB w 2012 roku wyniosła 1,6 bln złotych.² Zatem handel zagraniczny polskich przedsiębiorstw odpowiada 81,3% wartości PKB. Ze względu na konieczność wymiany walut przedsiębiorstwa zmagają się z ryzykiem kursowym. Obciążenie kwoty odpowiadającej 81,3% wartości PKB ryzykiem kursowym rodzi olbrzymie zagrożenie dla stabilności finansowej przedsiębiorstw.

Eksport i import Polski od 2000 roku. Źródło: GUS

Znakomite rezultaty osiągnięte przez polską gospodarkę w ostatnich latach to zasługa przedsiębiorców, a zwłaszcza eksporterów. Ich osiągnięcia będą procentować w kolejnych latach dzięki wypracowaniu coraz lepszej pozycji na rynku międzynarodowym. W rezultacie skala znaczenia eksportu i importu w polskiej gospodarce będzie dalej rosła. Już dzisiaj Polska jest określana mianem kraju, który kopiuje model rozwoju Niemiec, których sukces jest oparty właśnie na otwarciu na handel międzynarodowy.

Zbyt często dochodzi do sytuacji, że firmy, którym nie brakuje ani pomysłu na rozwój, ani rynku zbytu, muszą ograniczać skalę działalności lub nawet zamykać działalność z powodu niekorzystnym zwrotów na rynku walutowym. To właśnie historia takich firm powinna skłaniać przedsiębiorców do poszukiwania metod ograniczających wpływ sytuacji na rynku walutowym na funkcjonowania ich firm.

Zgodnie z raportem Banku Rozrachunków Międzynarodowych tylko 9% transakcji na rynku walutowym jest przeprowadzana przez podmioty niefinansowe.³ Pozostałe transakcje są dokonywane przez podmioty z sektora finansowego - często banku inwestycyjne - które są skupione na zarabianiu na zmianach kursów walutowych w oderwaniu od realiów gospodarczych.

Najpierw amerykański kryzys finansowy, a następnie europejski kryzys budżetowy, przekreśliły plany wejścia Polski do strefy euro. Na dzisiaj brakuje deklaracji ze strony rządu dotyczących zmian w kwestii integracji monetarnej. To sprawia, że przedsiębiorcy w dalszym ciągu będą zmuszeni mierzyć się z ryzykiem kursowym. Jednak nawet ewentualne zastąpienie złotego przez euro nie zlikwiduje całkowicie ryzyka kursowego.

Taka sytuacja powinna skłaniać przedsiębiorstwa do wprowadzenia u siebie procedur zabezpieczania się przed ryzykiem kursowym. Obecnie liczba narzędzi służących do zarządzania ryzykiem kursowym jest bardzo duża. To stawia przedsiębiorstwa w stosunkowo niezłej pozycji wyjściowej. Ponadto doświadczenia z poprzedniego kryzysu są bardzo cenne, gdyż pozwalają lepiej zrozumieć istotę transakcji zabezpieczających, która polega na chronieniu przed zmiennością kursu walutowego, a nie spekulowaniu w celu zarabiania dodatkowych pieniędzy.

Oferta platform walutowych na polskim rynku

Polscy przedsiębiorcy mogą korzystać z szerokiej oferty banków proponujących platformy przeznaczone do wspierania zarządzania ryzykiem walutowym oraz rozliczania transakcji w obcych walutach.⁴ Banki zapewniające dostęp do platform wymiany walut są objęte nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego, co sprawia, że ich usługi są bezpieczne.

Z perspektywy małych i średnich przedsiębiorstw to właśnie oferta banków wydaje się bardziej właściwa nie tylko ze względu na wysokie bezpieczeństwo, lecz także możliwość otrzymania wsparcia profesjonalistów, którzy mogą pochwalić się bogatym doświadczeniem w obsłudze transakcji. Małe i średnie przedsiębiorstwa rzadko posiadają działy zarządzania ryzykiem, co zmusza je do korzystania ze wsparcia pochodzącego od instytucji finansowych.

Rosnące znaczenie handlu zagranicznego w polskiej gospodarce w miarę postępującej integracji naszego kraju z międzynarodowym rynkiem będzie zmuszało banki do proponowania coraz lepszych rachunków z szerokim zestawem narzędzi do zarządzania ryzykiem walutowym i obsługi transakcji wymiany walut.

Jak okiełznać zmienność walut?

Najważniejszym kryterium wyboru banku zapewniającego platformę służącą do zarządzania ryzykiem walutowym jest dostępny poprzez platformę wachlarz instrumentów finansowych. Transakcja natychmiastowej wymiany walut jest niewystarczająca, aby spełnić oczekiwania przedsiębiorców, którzy często jednocześnie importują surowce w jednej walucie oraz sprzedają swoje produkty za granicę w innej walucie.

Im większy zakres działalności przedsiębiorcy, tym więcej narzędzi jest niezbędnych, aby skutecznie stawiać czoło zmienności kursów na rynku walutowym, nie tylko na polu zarządzania ryzykiem walutowym, lecz także rozliczaniu transakcji oraz zamianie walut po korzystnym kursie.

Do transakcji przeznaczonych do skutecznego zarządzania ryzykiem walutowym, rozliczania transakcji w obcych walutach oraz zarządzania nadwyżkami środków pieniężnych to:

Transakcja Natychmiastowej Wymiany Walut - polega na sprzedaży walut po kursie obowiązującym na chwilę zawarcia transakcji. Rozliczenie transakcji (rozliczenie) następuje bezzwłocznie. Transakcja Natychmiastowej Wymiany Walut jest wykorzystywana przez przedsiębiorców, którzy muszą przeprowadzić rozliczenia możliwie najszybciej.

Z jednej strony takie rozwiązanie jest korzystne, gdyż pozwala zaoszczędzić czas w przypadku oczekiwania na realizację zlecenia z limitem ceny. Z drugiej strony pośpiech przy wymianie walut, bez złożenia zlecenia z kursem najbardziej odpowiadającym przedsiębiorcy, oznacza narażenie się na silną zmienność kursów na rynku walutowym skutkującą zamianą walut po kursie nie do końca korzystnym.

Transakcja Forward/Walutowa Transakcja Terminowa - polega na sprzedaży walut po z góry oznaczonym kursie i z góry określonej przez strony dacie. Transakcja forward nie wymaga posiadania kapitału odpowiadającego wartości całej transakcji. Transakcje służą do ochrony lub zapewnienia przewidywalności wyniku finansowego.

Na przykład, kiedy przedsiębiorca musi w przyszłości dokonać płatności na rzecz swojego kontrahenta w obcej walucie, to ze względu na możliwość osłabienia kursu złotego w przyszłości istnieje niebezpieczeństwo, że owa płatność będzie bardziej kosztowna w przyszłości, niż byłaby teraz. Zawarcie odpowiedniej transakcji forward zabezpiecza przedsiębiorcę przed niekorzystną zmianą kursu. Nie można jednak zapominać, że zawarcie transakcji forward pozbawia przedsiębiorcę ewentualnej korzyści wynikającej w umocnienia kursu złotego, ponieważ w dniu rozliczenia przedsiębiorca zobowiązany jest dokonać wymiany walut po uzgodnionym wcześniej kursie.

Transakcja forward ma na celu zapewnić przedsiębiorstwu pewność co do kosztów walutowych, jakie zostaną poniesione w przyszłości.

Lokata Walutowa - lokata walutowa umożliwia lokowanie nadwyżek finansowych, co pozwala osiągnąć dodatkowy dochód dla przedsiębiorstwa. Lokowanie wolnych środków na elastycznie ustalane terminy nie ogranicza płynności przedsiębiorstwa. Tym sposobem, kiedy przedsiębiorstwo posiada ewentualne nadwyżki finansowe, nie musi rezygnować z możliwych korzyści z ich inwestowania, które w przypadku lokat jest dodatkowo obciążone bardzo niewielkim ryzykiem.

Rodzaje transakcji dostępnych w ofercie banku dla małych i średnich przedsiębiorstw za pośrednictwem internetowej platformy walutowej. Źródło: Opracowanie Bankier.pl

mPlatforma walutowa

mBank S.A. proponuje autorską platformę walutową mPlatforma Walutowa dla małych i średnich przedsiębiorstw. Bank podkreśla, że stale rozwija platformę, odpowiadając na rosnące oczekiwania klientów.

Co istotne, zwłaszcza dla niewielkich przedsiębiorców, usługa jest zwolniona z opłat w ramach prowadzonego rachunku bankowego dla firmy oraz nie narzuca wymogów dotyczących zarówno najmniejszej wartości transakcji, jak i minimalnego obrotu na rachunku. Możliwość zawierania transakcji nawet od jednego złotego sprawia, że z oferty mPlatforma Walutowa mogą korzystać nawet niewielcy przedsiębiorcy, którzy nie dysponują pokaźnymi środkami. Jest to szczególnie cenne z perspektywy licznych małych przedsiębiorstw, które sprzedają swoje produkty za granicę, lecz nie chronią się przed ryzykiem walutowym, ponieważ ochrona ta uważana jest za zbyt drogą.

To sprawia, że usługa jest dostępna nawet dla przedsiębiorców, dla których zarządzanie ryzykiem walutowym nie jest najważniejsze dla osiągnięcia wyniku finansowego, dlatego może być traktowane jako udogodnienie niwelujące w pewnym stopniu koszty wynikające z wahań kursu walutowego.

Walutowy świat w zasięgu ręki

mPlatforma Walutowa zapewnia dostęp do ponad 107 par walutowych. Z perspektywy większości przedsiębiorców istotna jest jednak nie liczba dostępnych par, lecz dostęp do walut, które można określić mianem "mocno poszukiwanych".

Taką walutą jest np. chiński juan, którego pozycja na światowym rynku konsekwentnie rośnie. Polscy przedsiębiorcy na razie raczej importują towary z Chin, niż eksportują je w tamtym kierunku, lecz zwłaszcza ostatnie miesiące przynoszą informacje, że na tym polu sprawy idą w korzystniejszym, z polskiej perspektywy, kierunku. Wzrost aktywności firm znad Wisły w Państwie Środka oraz możliwość oszczędności dzięki wymianie złotego na juana bez pośredniego odniesienia do kursu dolara to istotna zaleta, dająca nadzieję na zacieśnienie powiązań z drugą co do wielkości gospodarką świata.

Dodatkowo mPlatforma Walutowa zapewnia dostęp do najważniejszych walut naszego regionu, co podobnie jak w przypadku posiadającej olbrzymi potencjał chińskiej waluty, jest sporym udogodnieniem pozwalającym zacieśniać powiązania handlowe z naszymi sąsiadami. Możliwość bezpośredniej wymiany złotego na np. rosyjskiego rubla to udogodnienie dla przedsiębiorców, którzy obierają coraz modniejszy ostatnio kierunek wschodni.

W 2013 roku wartość eksportu do krajów rozwijających się wzrosła o 19,1% (w dolarze) wobec poprzedniego roku. To znakomity wynik, który pokazał skuteczność polskich przedsiębiorstw w zdobywaniu nowych rynków. Z perspektywy firm dostęp do walut naszego regionu - coraz większych odbiorców naszych towarów - jest bardzo istotną zaletą mPlatformy Walutowej.

Transakcje terminowe w przód i w tył

mPlatforma Walutowa zapewnia możliwość dokonywania transakcji terminowych, co jest standardowym rozwiązaniem. Natomiast wyróżnikiem na tle oferty innych banków jest możliwość przesunięcia rozliczenia Transakcji Forward w tył oraz w przód.

Takie udogodnienie zapewnia znaczną elastyczność podstawowego narzędzia do zarządzania ryzykiem walutowym. Chociażby w sytuacji, kiedy kontrahent poinformuje przedsiębiorcę o opóźnieniu w zapłacie za dostawę, przedsiębiorca ten nie musi rozliczać transakcji w pierwotnym terminie, lecz dzięki możliwościom oferowanym przez mPlatformę Walutową może dostosować moment rozliczenia. Dzięki takiemu rozwiązaniu przedsiębiorca nie musi obawiać się, że ze względu na niedostosowanie rozliczenia dostawy oraz transakcji forward zostanie wystawiona na ryzyko, którego wcześniej nie planował.

Należy podkreślić, że elastyczność mPlatformy Walutowej w kwestii przesuwania terminów rozliczenia kontraktów forward w dwie strony jest bardzo dużą zaletą. Inne banki z reguły nie oferują podobnych możliwości, a te, które udostępniają podobne rozwiązania, nie rzadko umożliwiają zmiany w obie strony.

Pilnowanie dobrych kursów

Kupowanie walut po atrakcyjnych kursach wymaga ciągłego śledzenia rynku, co jest często utrudnione w przypadku przedsiębiorstw, które nie zatrudniają pracowników zajmujących się takimi zadaniami. Dlatego cenną funkcją mPlatformy Walutowej jest system alertów, którego zadaniem jest informowanie o korzystnym, z perspektywy przedsiębiorcy, zamianie kursu wybranej waluty. Alerty dostępne są za pośrednictwem SMS lub w formie e-maili.

Ponadto mPlatforma Walutowa pozwala na składanie zleceń oczekujących, które ulegają realizacji, dopiero wtedy, kiedy kurs osiągnie założony przez przedsiębiorcę poziom. W sytuacji, w której przedsiębiorca nie potrzebuje natychmiastowej wymiany walut, lecz może poczekać na bardziej atrakcyjny kurs, jest to bardzo cenne udogodnienie. Chociaż jest ono same w sobie bardzo prostym rozwiązaniem, to jednak nie wszystkie platformy walutowe je oferują.

Co istotne, nie wszystkie banki zapewniają podobne rozwiązania w standardowej ofercie.

Utrudniony dostęp do opcji

Mimo szerokich możliwości oferowanych przez mPlatformę Walutową nie jest ona pozbawiona kilku mankamentów. Zarządzanie ryzykiem walutowym nie jest w pełni skuteczne, jeżeli nie stosujemy możliwości zapewnianych przez opcje walutowej.

Tymczasem za pośrednictwem mPlatformy Walutowej nie można zawierać opcji walutowych. Brak możliwości zawierania transakcji opcji walutowych na mPlatformie Walutowej w pewnym stopniu ogranicza elastyczność oferty. Niemniej opcje oraz strategie opcyjne dostępne są w mBanku za pośrednictwem dedykowanego każdemu przedsiębiorcy dealera.

Takie rozwiązanie ma swoje zalety ze względu na fakt, że część przedsiębiorstw mogłaby korzystać z opcji jako narzędzia spekulacji. W rozwiązaniu zastosowanym przez mBank transakcje są zwierane dopiero po konsultacji z dealerem, co sprawia, że przedsiębiorcy po zasięgnięciu opinii specjalisty mają lepszy ogląd sytuacji - szczególnie potencjalnego ryzyka - związanego z daną transakcją.

Wygoda korzystania

mPlatforma Walutowa jest integralną częścią usług bankowości internetowej mBanku. Integracja z rachunkami bankowymi oraz innymi usługami oferowanymi przez mBank sprawia, że w jednym miejscu przedsiębiorca otrzymuje dostęp do wszystkich najważniejszych narzędzi.

Usługa Rapid FX umożliwia podgląd kursów online, dzięki czemu błyskawiczna zamiana walut po bieżącym kursie jest znacznie wygodniejsza. Źródło: mBank

Z perspektywy przedsiębiorców istotną zaletą jest możliwość udzielenia dostępu do platformy wielu pracownikom poprzez nadanie odpowiednich uprawnień właściwych do ich zakresu obowiązków. Dzięki takiemu rozwiązaniu nie dopuszcza się do występowania sytuacji, w której księgowy potrzebujący tylko dostępu do rejestru transakcji po zalogowaniu do platformy może nie tylko przeglądać historię transakcji, lecz także sam je zawierać. Pod tym względem mPlatforma Walutowa pozytywnie wyróżnia się na tle konkurencji.

Transakcja FX umożliwia przejrzyste zawierani transakcji terminowej. Źródło: mBank

mPlatforma Walutowa jest bardzo prosta w obsłudze. Zawieranie zarówno Natychmiastowych Transakcji Wymiany Walut, jak i Transakcji Forward, jest intuicyjne. Przegląd zawartych transakcji lub transakcji oczekujących na realizację także jest bardzo prosty. Podobnie jest z lokowaniem nadwyżek finansowych na lokatach. Ponadto platforma umożliwia personifikację ustawień, co nadaje jej jeszcze większą elastyczność.

W razie ewentualnych trudności można zawsze skorzystać z pomocy lub wsparcia Contact Center oraz dealerów.

Mobilność mPlatformy

mPlatforma Walutowa jest dostępna nie tylko na tradycyjne komputery, lecz także na urządzenia mobilne. Za pośrednictwem aplikacji mBank CompanyMobile można zawierać transakcje na parach walutowych już od 1 złotego oraz obserwować wybrane kursy. Aplikacja jest bardzo elastyczna, co pozwala dostosować ją do indywidualnych potrzeb. W połączeniu z systemem alertów jest to znakomite rozwiązanie dla zapracowanych przedsiębiorców.

Niezbędna pomoc ekspertów

Wymiana walut po korzystnych kursach oraz zarządzanie ryzykiem walutowym jest przedsięwzięciem wymagającym odpowiedniej wiedzy i kwalifikacji. Handel walutami oraz zawieranie Transakcji Forward może przyczynić się do poprawy wyniku finansowego przedsiębiorcy, lecz tylko jeżeli te narzędzia są stosowane we właściwy sposób. Inaczej nieodpowiednie wykorzystanie możliwości dawanych szczególnie przez instrumenty pochodne może narazić przedsiębiorcę na dotkliwe straty.

Prostota obsługi mPlatformy Walutowej pozwala skupić się na zarządzaniu ryzykiem walutowym, zamiast niepotrzebnie poświęcać czas na przyswajanie zasad zawierania transakcji przy użyciu platformy. Dlatego kluczem do sukcesu w obszarze zarządzania ryzykiem walutowym jest skupienie się na zawieraniu właściwych transakcji.

Po latach kryzysu, który szczególnie doświadczył firmy nieumiejętnie korzystające z instrumentów pochodnych, dostęp do wiedzy profesjonalistów jest niezwykle cenny. mBank oferuje wsparcie dla przedsiębiorstw ze strony swoich ekspertów. Merytoryczne wsparcie na wysokim poziomie będzie przynosić korzyści nie tylko dla indywidualnych przedsiębiorców, lecz całej gospodarki.

Intuicyjność

To, co dla jednych będzie zaletą - dla innych może stać się wadą. mBank stworzył produkt, który jest prosty w obsłudze i pozwala po krótkich multimedialnych kursach na zawarcie odpowiednich transakcji w prosty, intuicyjny sposób. Dla osoby, która nie ma doświadczeń związanych z rynkiem walutowym, to bardzo cenne narzędzie - użytkownik nie jest na wstępie zasypywany różnorakimi narzędziami, skomplikowanymi tabelami czy dodatkowymi funkcjami, których może nie zrozumieć. Jednak bardziej doświadczony inwestor odczuje brak zaawansowanych narzędzi do analizy umożliwiających zarządzanie ryzykiem walutowych.

mBank postawił na prostotę obsługi i łatwość zawierania transakcji, starając się przybliżyć rynek walutowy, tym którzy szukają optymalizacji ryzyka walutowego - ale nie mają czasu na zagłębianie się w skomplikowaną tematykę.

Atrakcyjna oferta na tle rynku

mPlatforma Walutowa jest solidną ofertą na tle rynku. Takie zalety, jak możliwość zawierania elastycznych transakcji terminowych czy natychmiastowa wymiana walut po kursie bieżącym, to wartościowe narzędzia dla przedsiębiorców nastawionych na handel zagraniczny. W stosunku do konkurencji uwagę zwraca rozbudowany system alertów oraz zleceń oczekujących, który pozwala zawierać transakcje po wybranym przez przedsiębiorcę kursie. Ponadto elastyczne nadawanie uprawnień użytkownikom ułatwia organizację pracy u przedsiębiorców zatrudniających wielu pracowników. Bardzo istotną zaletą jest możliwość przesuwania terminu rozliczenia transakcji Forward w przód oraz w tył.

Źródło: Opracowanie Bankier.pl

Polscy przedsiębiorcy coraz chętniej wychodzą poza krajowy rynek. Jednocześnie pozostawanie naszego kraju poza strefą euro zmusza firmy do zmagania się ze zmiennością kursu złotego. To sprawia, że firmy potrzebują skutecznej odpowiedzi na ryzyka, jakie niesie ze sobą płynny kurs walutowy.

1^ Obroty handlu zagranicznego ogółem i według krajów. Źródło: GUS

2^ Źródło: GUS

3^ Triennial Central Bank Survey Foreign exchange turnover in April 2013: preliminary global results. Źródło: Bank Rozrachunków Międzynarodowych

4^ Opracowanie Bankier.pl uwzględnia oferty ośmiu banków działających na polskim rynku

Dział Analiz Bankier.pl