Odpowiedź eksperta
Termin przedawnienia i moment, od którego rozpoczyna się bieg terminu przedawnienia zależy od rodzaju usługi świadczonej przez spółkę (czy jest to transport krajowy czy międzynarodowy) oraz przyczyny niewykonania postanowień umowy transportu. Przedawnionych wierzytelności co do zasady nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu. W kwestii VAT, jeśli od daty wystawienia faktur dokumentujących wierzytelności, o których mowa w pytaniu nie upłynęły 2 lata licząc od końca roku, w którym zostały wystawione, przy spełnieniu określonych warunków spółka będzie mogła skorzystać z tzw. ulgi na złe długi i dokonać korekty podatku należnego wykazanego w tych fakturach.
Kwestia przedawnienia
Ogólny termin przedawnienia roszczeń z działalności gospodarczej uregulowany jest w art. 118 kodeksu cywilnego i wynosi 3 lata. Znajduje jednak zastosowanie, gdy przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Roszczenie musi przysługiwać podmiotom, które profesjonalnie i zarobkowo trudnią się działalnością gospodarczą, natomiast "charakter" osoby zobowiązanej do zaspokojenia wierzyciela nie ma znaczenia. Poza tym roszczenie musi wiązać się wprost z prowadzeniem tej działalności. Przepisem szczególnym w stosunku do roszczeń z działalności gospodarczej jest każdy przepis ustawy (zarówno kodeksowy, jak i pozakodeksowy) przewidujący inny, krótszy termin przedawnienia określonych typów roszczeń.
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie (art. 120 § 1 kodeksu cywilnego).
Z pytania wynika, że spółka świadczy usługi transportowe, zatem w tym przypadku takim przepisem szczególnym może być art. 793 kodeksu cywilnego odnoszący się do przedawnienia, który stanowi, iż roszczenia z tytułu umowy przewozu rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia dostarczenia przesyłki, a w razie jej całkowitej utraty lub jej dostarczenia z opóźnieniem - od dnia, kiedy przesyłka miała być dostarczona.
Przepisami szczególnymi są również w tym przypadku przepisy ustawy prawo przewozowe, które znajdują zastosowanie we wszystkich przewozach krajowych z wyjątkiem lotniczego, morskiego i konnego. Podstawowy termin przedawnienia przewidziany w art. 77 ust. 1 tej ustawy wynosi 1 rok. W zależności od podstawy roszczenia różne są jednak daty rozpoczęcia biegu przedawnienia. Są to m.in. w przypadku utraty przesyłki - dzień, w którym uprawniony mógł uznać przesyłkę za utraconą, w przypadku ubytku, uszkodzenia lub zwłoki w dostarczeniu - dzień wydania przesyłki zaś w przypadku szkód nie dających się z zewnątrz zauważyć od dnia protokolarnego ustalenia szkody. Po dużo krótszym okresie bo zaledwie pod 2 miesiącach przedawniają się roszczenia z tytułu zwłoki w przewozie, która nie spowodowała szkody w przesyłce.
W pytaniu mowa jest o tym, że spółka świadczy usługi transportowe, zatem takim szczególnym przepisem przewidującym krótszy termin przedawnienia będzie w tym wypadku wobec kontrahentów zagranicznych art. 32 ust. 1 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów CMR, podpisana w Genewie 19 maja 1956 r. (dalej: Konwencja) zgodnie, z którym roszczenia, które mogą wyniknąć z przewozów podlegających niniejszej Konwencji, przedawniają się po upływie 1 roku. Jednak w przypadku złego zamiaru lub niedbalstwa, które według prawa obowiązującego sąd rozpatrujący sprawę uważane jest za równoznaczne ze złym zamiarem, termin przedawnienia wynosi 3 lata.
Przedawnienie biegnie:
- w przypadkach częściowego zaginięcia, uszkodzenia lub opóźnienia dostawy począwszy od dnia wydania,
- w przypadkach całkowitego zaginięcia - począwszy od trzydziestego dnia po upływie umówionego terminu dostawy, albo, jeżeli termin nie był umówiony - począwszy od sześćdziesiątego dnia po przyjęciu towaru przez przewoźnika,
- we wszystkich innych przypadkach - począwszy od upływu trzymiesięcznego terminu od dnia zawarcia umowy przewozu. Dnia, wskazanego wyżej, jako wyjściowy dla biegu przedawnienia, nie wlicza się do terminu przedawnienia.
| Szukasz informacji o podatku VAT? www.VAT.pl Zebrane w jednym miejscu wskaźniki, deklaracje, akty prawne i narzędzia podatkowe. Baza wiedzy podatkowej skierowana do podmiotów gospodarczych. |  |
O ile więc w przypadku Konwencji możliwe jest znaczne przedłużenie okresu przedawnienia, o tyle jego konsekwencje są dużo poważniejsze niż w prawie krajowym. Przede wszystkim zgodnie z art. 32 ust. 3 Konwencji fakt przedawnienia sąd ma obowiązek brać pod uwagę z urzędu, gdyż roszczenie przedawnione nie może być podnoszone przez uprawnionego. Nadto roszczenie przedawnione - inaczej niż w prawie polskim - nie może być przedstawiane do potrącenia ani zgłaszane jako zarzut.
PIT
Przedawnione wierzytelności, co do zasady nie mogą być zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o PIT, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy o PIT .
Zatem kosztem uzyskania przychodów nie są wszystkie wydatki, ale tylko takie, które nie są wymienione w art. 23 ustawy o PIT i których poniesienie pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z uzyskaniem przychodu z danego źródła, bądź też zachowaniem lub zabezpieczeniem źródła przychodów. Kosztami uzyskania przychodów są wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Z oceny związku z prowadzoną działalnością powinno wynikać, iż poniesiony wydatek obiektywnie może się przyczynić do osiągnięcia przychodów z danego źródła.
Aby zatem wydatek mógł być uznany za koszt uzyskania przychodów winien, w myśl powołanego przepisu spełniać łącznie następujące warunki:
- pozostawać w związku przyczynowo-skutkowym z przychodem lub źródłem przychodu i być poniesiony w celu osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu,
- nie znajdować się na liście kosztów nie uznawanych za koszty uzyskania przychodów, wymienionych w art. 23 ust. 1 ustawy o PIT,
- być właściwie udokumentowany.
Z kolei stosownie do art. 14 ust. 1 ustawy o PIT za przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych VAT, za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny VAT.
Proszę zauważyć, że w powyższym przepisie mowa jest o kwotach należnych, które nie muszą być przez podatnika faktycznie otrzymane. Kwota należna wskazuje na rozumienie tego pojęcia jako "dług, zapłata", natomiast powstanie długu jest równoznaczne z powstaniem po stronie wierzyciela prawa podmiotowego w postaci wierzytelności, a przepisy nie wiążą z faktem przedawnienia tej wierzytelności prawa podatnika do korekty przychodu.
VAT
Jeśli od daty wystawienia faktur dokumentujących wierzytelności, o których mowa w pytaniu nie upłynęły 2 lata (licząc od końca roku, w którym zostały wystawione), przy spełnieniu określonych warunków spółka będzie mogła skorzystać z tzw. ulgi na złe długi i dokonać korekty podatku należnego wykazanego w tych fakturach.
 | Potrzebujesz więcej informacji o podatkach? Skorzystaj z naszego Niezbędnika przedsiębiorcy i podatnika |
Zobacz także
Przypominam, że w myśl art. 89a. ust. 1 i ust. 1a ustawy o VAT, podatnik może skorygować podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona (nieściągalność wierzytelności uważa się co do zasady za uprawdopodobnioną w przypadku, gdy wierzytelność nie została uregulowana w ciągu 180 dni od upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze). Korekta podatku dotyczy również kwoty podatku przypadającej na część kwoty wierzytelności odpisanej jako nieściągalna lub, której nieściągalność została uprawdopodobniona.
Korekty można dokonać w przypadku, gdy spełnione są następujące warunki:
dostawa towaru lub świadczenie usług jest dokonana na rzecz podatnika, o którym mowa w art. 15 ust. 1, zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny, nie będącego w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji,
- wierzytelności zostały uprzednio wykazane w deklaracji jako obrót opodatkowany i podatek należny,
- wierzyciel i dłużnik na dzień dokonania korekty, o której mowa w ust. 1, są podatnikami zarejestrowanymi jako podatnicy VAT czynni,
- wierzytelności nie zostały zbyte,
- od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona,
- wierzyciel zawiadomił dłużnika o zamiarze skorygowania podatku należnego ze względu na wystąpienie okoliczności, o których mowa w ust. 1, a dłużnik w ciągu 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia nie uregulował należności w jakiejkolwiek formie.
W przypadku, gdy po dokonaniu korekty należność została uregulowana w jakiejkolwiek formie, podatnik, obowiązany jest zwiększyć podatek należny w rozliczeniu za okres, w którym należność została uregulowana. W przypadku częściowego uregulowania należności podatek należny zwiększa się w odniesieniu do tej części.
Podatnik obowiązany jest wraz z deklaracją podatkową, w której dokonuje korekty podatku należnego zawiadomić o korekcie, właściwy dla podatnika urząd skarbowy wraz z podaniem kwot korekty podatku należnego i w ciągu 7 dni od dnia dokonania korekty podatku należnego zawiadomić dłużnika o tej czynności. Kopia zawiadomienia jest przesyłana do właściwego dla podatnika urzędu skarbowego.
Maria Sarnacka
specjalista podatkowy
Czy wiesz, że możesz popełniać błędy, rozliczając VAT, nawet o tym nie wiedząc!
Sprawdź, co może zakwestionować fiskus i nie ryzykuj!
Mało którą firmę stać na to, by w każdym nietypowym przypadku mogła sobie pozwolić na korzystanie z pomocy doradcy podatkowego lub kancelarii prawniczej. Na taki luksus stać naprawdę nielicznych.
Sprawdzanie rozliczeń VAT to ulubione zajęcie kontrolerów ze Urzędu Skarbowego. Nie ma w tym nic dziwnego, bo każdy inspektor skarbowy doskonale wie, że w tym obszarze podatkowym najłatwiej złapać podatnika na niewiedzy lub samodzielnej interpretacji przepisów.
Jest na to sprawdzony sposób! Zamów „Serwis Podatkowy VAT” już teraz!
W czasopiśmie „Serwis Podatkowy VAT” znajdziesz nie tylko interpretacje przepisów, ale także podstawy prawne. Wszystko, co Ci potrzebne, by właściwie interpretować przepisy ustawy o VAT i nie popełnić błędu w rozliczeniach.
http://www.serwispodatkowyvat.pl/wip/obce/
Zobacz też:
» Firmowy motocykl możesz jednorazowo zaliczyć do kosztów
» Pośrednik w transporcie zapłaci VAT od prowizji lub od całej kwoty usługi
» Taksówkarze a podatek VAT
» Firmowy motocykl możesz jednorazowo zaliczyć do kosztów
» Pośrednik w transporcie zapłaci VAT od prowizji lub od całej kwoty usługi
» Taksówkarze a podatek VAT
Publikacja zawiera linki afiliacyjne.
Źródło:
