Wiele osób utożsamia inwestowanie pasywne wyłącznie z ETF-ami. Tymczasem dokładnie taką samą strategię polegającą na podążaniu za rynkiem realizują klasyczne fundusze indeksowe. W praktyce wybór między nimi często sprowadza się do jednego pytania: czy chcesz inwestować bezpośrednio na giełdzie, za pośrednictwem rachunku maklerskiego, czy poza nią?
Partnerem publikacji jest PZU Inwestycje
Jeżeli śledzisz media i blogi finansowe, prawdopodobnie nieraz spotykasz się z radą: „kup ETF i trzymaj przez lata”. Nie ma w tym nic dziwnego. ETF-y stały się symbolem inwestowania pasywnego. Problem w tym, że czasami dyskusja o pasywnym inwestowaniu zaczyna i kończy się na ETF-ach – niesłusznie. Od lat na polskim rynku działają bliźniacze pod względem podejścia fundusze indeksowe, które dla wielu inwestorów mogą okazać się równie skutecznym, a przy tym prostszym narzędziem do budowania długoterminowych oszczędności.
Inwestowanie pasywne to więcej niż ETF-y
Idea inwestowania pasywnego jest bardzo prosta. Zamiast analizować pojedyncze spółki i próbować przewidzieć, które z nich będą gwiazdami przyszłości, inwestor kupuje „cały rynek”. A konkretnie fundusz, którego celem jest możliwie wierne odwzorowanie zachowania wybranego indeksu (benchmarku). Takim punktem odniesienia mogą być: rynek akcji, rynek obligacji, wybrany sektor gospodarki, temat inwestycyjny (np. kosmos, cyberbezpieczeństwo), a także ceny surowców (np. złoto) czy kryptowalut.
Zgodnie z zasadą pasywnego podążania za rynkiem działają zarówno ETF-y, jak i fundusze indeksowe. Oba rozwiązania pozwalają jednym ruchem uzyskać ekspozycję na dziesiątki albo i setki instrumentów finansowych, a więc szeroką dywersyfikację. Oferują też inne typowe dla inwestowania pasywnego korzyści: przejrzystość strategii, płynność oraz relatywnie niskie koszty.
W praktyce kluczowa różnica pomiędzy nimi nie dotyczy tego, w co inwestujesz, ale raczej jak inwestujesz.
Co jest źródłem dylematu decyzyjnego?
Dylemat nr 1: Nie mam rachunku maklerskiego. Czy w ogóle chcę go zakładać?
Dla wielu osób rozpoczynających przygodę z inwestowaniem wyzwaniem jest już samo stworzenie prostego planu działania. Trzeba zdecydować, jaki produkt wybrać, zrozumieć, jak działa, czy odpowiada naszym celom i jakie wiążą się z nim koszty. Gdy ktoś nigdy wcześniej nie miał do czynienia z rynkiem kapitałowym, wejście na giełdę może oznaczać skok na głęboką wodę – co może być dodatkowym źródłem stresu. Pojawiają się nowe, specjalistyczne pojęcia i nic niemówiące początkującemu inwestorowi skróty. Trzeba nauczyć się składania zleceń i przeanalizować koszty związane nie tylko z samym funduszem, ale też z obrotem giełdowym (np. prowizje maklerskie). Łatwo dopuścić do sytuacji, w której przygotowania do inwestowania stają się bardziej czasochłonne niż samo inwestowanie.
Dlatego dla wielu początkujących inwestorów kluczowa okazuje się nie maksymalna liczba możliwości, lecz prostota. Chodzi o to, by jak najszybciej przejść od etapu „czytam o inwestowaniu” do etapu „inwestuję” – i nie zniechęcić się po drodze.
ETF-y są notowane na giełdzie, dlatego do ich zakupu potrzebny jest rachunek maklerski. Fundusze indeksowe działają inaczej – nie wymagają otwierania rachunku maklerskiego, a jednostki nabywa się bezpośrednio na platformie firmy zarządzającej. Przykładowo fundusze TFI PZU są dostępne na platformie inwestycyjnej inPZU. Fundusze indeksowe można znaleźć również w ofercie części banków oraz niezależnych dystrybutorów funduszy
Dylemat nr 2: Chcę po prostu regularnie odkładać niewielkie kwoty. Czy potrzebuję do tego ETF-ów?
Regularność to jeden z fundamentów skutecznego inwestowania długoterminowego.
Fundusze indeksowe są często wybierane przez osoby, które nie uważają się za inwestorów („giełdowych wyjadaczy”) i chcą po prostu co miesiąc odkładać określoną część wynagrodzenia, stopniowo budując swój kapitał. Cały proces przypomina bardziej systematyczne oszczędzanie, pod względem procesu i interfejsu podobnie do operacji dokonywanych w aplikacjach bankowych. Fundusze ETF również pozwalają inwestować regularnie, ale każda wpłata oznacza udział w aktywnym handlu na giełdzie. Dla jednych będzie to naturalne i wręcz pożądane, dla innych – niepotrzebnie skomplikowane.
W przypadku funduszy indeksowych minimalna wpłata jest z góry określona. W przypadku funduszy z rodziny inPZU wynosi 100 zł – przy czym nawet ta niewielka kwota może zostać podzielona na wiele różnych strategii. Można też złożyć zlecenie stałe na rachunku bankowym, dzięki któremu ustawiona kwota jest regularnie przelewana na nasz rachunek inwestycyjny. W przypadku ETF-ów minimalna kwota inwestycji jest zależna od aktualnej ceny certyfikatu funduszu na giełdzie. Każdorazowo trzeba też zasilić rachunek maklerski i złożyć zlecenie kupna.
Dylemat nr 3: Czy chcę sam decydować, kiedy i po jakiej cenie kupować/ sprzedawać?
Jeśli odpowiedź brzmi „tak”, to szala przechyla się na stronę ETF-ów.
Ponieważ ETF-y są notowane na giełdzie, można śledzić ich notowania w czasie rzeczywistym, kupować i sprzedawać je w dowolnym momencie sesji, składać zlecenia z limitem ceny i na bieżąco reagować na wydarzenia rynkowe. Dla osób aktywnie handlujących, próbujących wykorzystać krótkoterminowe wahania rynku lub realizujących bardziej zaawansowane strategie inwestycyjne, ETF-y są wygodniejszym narzędziem. Początkujący, których pociąga taka inwestycyjna swoboda, powinni przy tym pamiętać, że ma ona swoją cenę – w postaci prowizji maklerskich od każdego zlecenia.
Fundusze indeksowe, w tym inPZU, działają inaczej. Są wyceniane zazwyczaj raz dziennie, a zlecenia nabycia, zamiany czy odkupienia ich jednostek nie są realizowane natychmiastowo, tylko z pewnym opóźnieniem. Swoboda wyboru konkretnego momentu zawarcia transakcji i kontroli nad ceną jest więc ograniczona. W praktyce dla wielu osób pomnażających kapitał jest to zaleta – zmniejsza pokusę reagowania na każdą rynkową zmianę i podejmowania decyzji inwestycyjnych pod wpływem emocji.
Dylemat nr 4: Z podatkiem czy bez?
Warto wziąć pod uwagę jeszcze jeden praktyczny aspekt – podatkowy. Wiele funduszy indeksowych dostępnych w Polsce funkcjonuje w ramach funduszy parasolowych. Dla przykładu, w „parasolce” inPZU FIO (czyli funduszu inwestycyjnym otwartym) znajduje się ponad 20 subfunduszy, czyli różnych strategii. Przenoszenie środków pomiędzy subfunduszami nie powoduje konieczności natychmiastowego zapłacenia 19-procentowego podatku od wypracowanego zysku. Jeśli inwestujemy w ramach jednego funduszu parasolowego, to jego naliczenie następuje dopiero przy zakończeniu inwestycji.
W przypadku ETF-ów każdy fundusz to osobny produkt. Za każdym razem, gdy przenosimy się z jednego ETF-a na inny, a osiągnęliśmy zysk, powstaje obowiązek podatkowy. Podatek od zysków trzeba opłacić przy okazji rocznego rozliczenia PIT. Żeby w pełni wykorzystać możliwość kompensacji z innymi inwestycjami kapitałowymi, tj. jeśli w tym samym czasie stracimy na inwestowaniu w akcje, warto prowadzić arkusz, w którym będziemy skrupulatnie zapisywać każdą zrealizowaną operację. Nie każdy ma w sobie żyłkę księgowego i chce spędzać wieczory nad Excelem.
Sprawdzonym sposobem na uniknięcie tzw. podatku Belki są konta emerytalne IKE lub IKZE, które możemy założyć w wybranych biurach maklerskich (jeśli chcemy inwestować w ETF-y) lub na platformach należących do TFI (jeśli chcemy inwestować w fundusze indeksowe). Po spełnieniu ustawowych warunków pozwalają one korzystać z preferencji podatkowych. Od 2027 r. inwestorzy będą mieli do dyspozycji także Osobiste Konta Inwestycyjne (OKI), które zamiast podatku od osiągniętych zysków przewidują podatek od zgromadzonych aktywów – jednocześnie pewne ulgi przy na zasadach i w granicach określonych ustawą. Wybór optymalnego „opakowania” będzie więc uzależniony od indywidualnych preferencji.
Podsumowując: dla kogo ETF, a dla kogo fundusz indeksowy?
Fundusze indeksowe i ETF-y to dwie odsłony tego samego „silnika” w postaci strategii pasywnej. Dla osoby, która interesuje się rynkiem, posiada rachunek maklerski i chce mieć możliwość kupna lub sprzedaży funduszu w dowolnym momencie sesji, naturalnym wyborem może być ETF. Z kolei ktoś, kto ceni prostotę i chce po prostu regularnie odkładać część wynagrodzenia, nie zamierza uczyć się „grania” na giełdzie, najprawdopodobniej uzna fundusz indeksowy za wygodniejsze rozwiązanie. To powód, dla którego TFI PZU po ośmiu latach od debiutu inPZU zdecydowało się wejść w ETF-y.
Ostatecznie najistotniejsze nie jest to, czy wybierzemy ETF czy fundusz indeksowy. Kluczowe znacznie dla końcowego wyniku naszej inwestycji będzie miała regularność wpłat, odpowiednio długi horyzont inwestycyjny i konsekwentne trzymanie się przyjętej strategii. Nieprzypadkowo inwestowanie pasywne jest często wykorzystywane do realizacji celów oddalonych o wiele lat – takich jak budowanie prywatnej emerytury.
Nota prawna
Jest to informacja reklamowa. Przed podjęciem ostatecznych decyzji inwestycyjnych należy zapoznać się z prospektem informacyjnym oraz dokumentem zawierającym kluczowe informacje (KID), dostępnymi na in.pzu.pl. Inwestycje w fundusze inwestycyjne są obarczone ryzykiem inwestycyjnym. Fundusze inwestycyjne zarządzane przez TFI PZU SA ani TFI PZU SA nie gwarantują, że zrealizujesz założony cel inwestycyjny lub uzyskasz określony wynik inwestycyjny. Dane podane w materiale nie stanowią oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego, jak również usługi doradztwa inwestycyjnego oraz udzielania rekomendacji dotyczących instrumentów finansowych lub ich emitentów w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, a także nie są formą świadczenia doradztwa podatkowego, ani pomocy prawnej. Nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do podjęcia decyzji inwestycyjnych. Należy liczyć się z możliwością utraty wpłaconych środków. TFI PZU podlega nadzorowi KNF.
Partnerem publikacji jest PZU Inwestycje
