REKLAMA

Do kogo trafiły nowo wykreowane pieniądze?

Krzysztof Kolany2021-06-25 06:00główny analityk Bankier.pl
publikacja
2021-06-25 06:00
Do kogo trafiły nowo wykreowane pieniądze?
Do kogo trafiły nowo wykreowane pieniądze?
fot. Krystian Maj / / FORUM

Współczesny system monetarny jest oparty o kreację kredytu. Pieniądz jest długiem produkowanym przez system bankowy pod przywództwem banku centralnego. Przez poprzednie 15 miesięcy masa pieniędzy trafiła „do ludzi”,  co odbyło się kosztem przyrostu długu publicznego.

Odpowiedzią władzy na pandemię Covid-19 był mix polityki fiskalnej, monetarnej i represyjnej. Światu narzucono mniej lub bardziej dolegliwy lockdown, łagodzony bezprecedensowymi transferami z budżetów i agend rządowych do firm i obywateli. Były to wszelkiej maści „tarcze”, gwarancje długu, dopłaty do zatrudnienia, zasiłki i inne transfery socjalne. To wszystko było finansowane nie z podatków (bo wpływy z tychże mocno spadły), ale z emisji nowego długu państwowego mniej lub bardziej pośrednio monetyzowanego przez banki centralne.

Ile przybyło pieniędzy?

Schemat na całym świecie był bardzo podobny. Różnice dotyczyły skali oraz dystrybucji fiskalno-monetarnych środków osłonowych dla polityki lockdownu. W przypadku Polski rąbka tajemnicy uchylają comiesięczne statystyki podaży pieniądza publikowane przez Narodowy Bank Polski. Stąd możemy się dowiedzieć trzech rzeczy:

1)      Jakie jest tempo (i ilość) kreacji pieniądza

2)      Do jakiego sektora trafiły nowe pieniądze

3)      Na czyj koszt zostały wykreowane – tj. kto się zadłużył

Od początku marca 2020 do końca maja 2021 roku podaż pieniądza M3 w Polsce wzrosła o 292,6 mld złotych, osiągając poziom 1,82 bln zł. Przyrost o 18,5% w ciągu nieco ponad roku to naprawdę dużo, ale jeszcze nie jest to rekord świata. Przykładowo, w Stanach Zjednoczonych agregat M2 rósł w tempie przeszło 25% rocznie. Polską specyfiką był za to bardzo szybki przyrost ilości fizycznej gotówki w obiegu – wartość nominalna banknotów i monet zwiększyła się aż o 44,8% przez poprzednie 15 miesięcy.

Do kogo trafiła świeża gotówka?

W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że nowo wydrukowane banknoty Narodowego Banku Polskiego trafiły po prostu… do ludzi. Przedsiębiorstwa współcześnie raczej nie trzymają w sejfach papierowej gotówki, podobnie jak banki czy inne instytucje finansowe lub władze publiczne.

Z kolei bardzo dużo pieniądza niematerialnego – bo niemal 219 mld zł – przybyło na rachunkach bankowych gospodarstw domowych. Przy czym część tych środków pochodziła z masowo likwidowanych (bądź nieprzedłużanych) lokat, z których Polacy po lutym 2020 wycofali ponad 115 mld zł. I trudno się temu dziwić, skoro na skutek decyzji Rady Polityki Pieniężnej, która ponad rok temu obniżyła stopy procentowe do zera, banki na lokatach płacą niewiele więcej niż 0%. Można się co najwyżej zastanawiać, kim są ci, którzy na tych praktycznie nieoprocentowanych lokatach wciąż trzymają prawie 160 mld zł.

Drugą grupą podmiotów, które przygarnęły świeży pieniądz był sektor przedsiębiorstw . Firmy przerażone zwłaszcza pierwszym lockdownem zaczęły gromadzić „gotówkę”, co było widoczne zwłaszcza w okresie marzec-listopad 2020. To także efekt rządowej „Tarczy”, w ramach których przedsiębiorstwa otrzymywały częściowo bezzwrotne w zamian za utrzymanie stanu zatrudnienia. W ten sposób na rachunkach przedsiębiorstw niefinansowych przybyło 106,5 mld zł. Przy czym od tej kwoty trzeba odjąć 28 mld zł, jakie firmy wypłaciły z bankowych lokat.

I kto to za to zapłaci?

Współcześnie każda forma pieniądza jest czyimś zobowiązaniem. Pod względem formalnym banknoty i monety są bezterminowym zobowiązaniem banku centralnego. Natomiast drugą stroną medalu bankowego depozytu jest czyjeś zobowiązanie wobec banku.  I tu sytuacja jest jeszcze ciekawsza.

Otóż, zadłużenie sektora prywatnego w maju było prawie takie same jak przed marcem 2020. Bankowe długi gospodarstw domowych zwiększyły się o 21 mld zł, czyli tylko o 2,7%. Prawie o tyle samo (tj. o 20,2 mld zł) zmalało zadłużenie przedsiębiorstw niefinansowych, co łącznie daje prawie zerową zmianę zadłużenia sektora prywatnego.

Za to potężny przyrost zadłużenia odnotowano po stronie instytucji rządowych szczebla centralnego, które zwiększyły swoje zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych aż o 161 mld zł. Netto był to przyrost zadłużenia o ponad 73 mld zł. Drugą kategorią, w której odnotowano silny przyrost długów, były „pozostałe instytucje finansowe”, czyli Bank Gospodarstwa Krajowego oraz Polski Fundusz Rozwoju. Te dwie państwowe agendy zwiększyły zadłużenie o 62,7 mld zł. To w ten sposób sfinansowano antycovidowe „Tarcze”.

W rezultacie otrzymujemy nieco kuriozalną sytuację. Rząd i jego agendy zadłużył nas podatników po to, aby wpompować pieniądze na rachunki przedsiębiorstw i gospodarstw domowych. W skali makro mamy zatem więcej pieniędzy, lecz równocześnie wszyscy jesteśmy obciążeniami dodatkowymi długami Skarbu Państwa (lub przez niego gwarantowanymi), które w przyszłości będziemy spłacać poprzez wzrost (przynajmniej w ujęciu nominalnym) podatków. Cała zabawa polega na tym, że nie każdy skorzystał z rządowych „Tarcz”, ale każdy będzie musiał za nie zapłacić. Co więcej, każdy zapłaci w innym stopniu, ponieważ nie wiemy, jak w przyszłości będą rozkładać się zobowiązania podatkowe.

Efekt tego wszystkiego jest taki, że władza obawiając się ekonomicznego Armagedonu zalała gospodarkę pieniędzmi, a rzeczywistość okazała się nie aż tak tragiczna. Teraz trwa spektakularne ożywienie gospodarcze, ale uchwalone programy pomocowe i inwestycyjne są już nie do cofnięcia. Tak samo jak finansująca je ekspansja monetarna. Czas więc, aby polityka fiskalna i monetarna zajęła się wreszcie tłumieniem wywołanej przez siebie inflacji oraz okiełznała przyrost długu publicznego.

Źródło:
Krzysztof Kolany
Krzysztof Kolany
główny analityk Bankier.pl

Analityk rynków finansowych i gospodarki. W zakresie jego zainteresowań leżą zarówno Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie, jak i rynki zagraniczne: Nowy Jork, Londyn i Frankfurt. Specjalizuje się w rynkach metali szlachetnych oraz monitoruje politykę najważniejszych banków centralnych. Analizuje wpływ sytuacji gospodarczej na notowania akcji, kursy par walutowych i ceny surowców. Jest trzykrotnym laureatem organizowanego przez NBP prestiżowego konkursu im. W. Grabskiego dla dziennikarzy ekonomicznych w kategoriach dziennikarstwo internetowe (2010) oraz polityka pieniężna i stabilność finansowa (2018 i 2019). Otrzymał także tytuł Herosa Rynku Kapitałowego 2016 przyznawany przez Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych. Tel.: 697 660 684

Tematy
Sprawdź jak zyskać 300 zł z Kontem Jakie Chcę

Sprawdź jak zyskać 300 zł z Kontem Jakie Chcę

Advertisement

Komentarze (30)

dodaj komentarz
onlyv8engine
tam gdzie zawsze, rząd- banki-korporacje- rząd , to jest ciągle ten sam ciąg. Ludzie je tylko dostaną (zarobią) i wydadzą (realne opodatkowanie 60-70%) a one i tak wrócą tam skąd wyszły a prowizja to extra kasa rządów.
jarunia
Pan Kolany jednak jakieś finanse studiował, odetchoooołem z ulllgom
onurb
Dokładnie jest tak jak napisał pan Kolany. Niestety dla tego kraju i innych również, dopóki rządzący nie będą ponosić konsekwencji swoich czynów ludzie będą okradani poprzez nakładanie nowych podatków. Od dawna uważam, że każdy dzban w rządzie, który zadłuża kraj powinien za to odpowiedzieć. Jest niestety inaczej.Dokładnie jest tak jak napisał pan Kolany. Niestety dla tego kraju i innych również, dopóki rządzący nie będą ponosić konsekwencji swoich czynów ludzie będą okradani poprzez nakładanie nowych podatków. Od dawna uważam, że każdy dzban w rządzie, który zadłuża kraj powinien za to odpowiedzieć. Jest niestety inaczej. Dzban nakradnie pieniędzy dla siebie, swojej bliższej i dalszej rodzinki i ustawi ich wszystkich na trzy pokolenia do przodu. Ludzie są ślepi i głupi, bo już dawno to dziadostwo od lewa do prawa powinni pogonić w cholerę.
zosia3005
Pan KK jak zwykle pisze prawdę - na szczęście może :-)
Zadłużają nas decydenci - BO MOGĄ ! Nie ponoszą i raczej nie poniosą za to żadnej odpowiedzialności OSOBISTEJ , ani finansowej ani żadnej innej.
Można byłoby uznać , że tu jest jakaś przestrzeń do regulacji prawnej w programie partii , która aspirowałaby
Pan KK jak zwykle pisze prawdę - na szczęście może :-)
Zadłużają nas decydenci - BO MOGĄ ! Nie ponoszą i raczej nie poniosą za to żadnej odpowiedzialności OSOBISTEJ , ani finansowej ani żadnej innej.
Można byłoby uznać , że tu jest jakaś przestrzeń do regulacji prawnej w programie partii , która aspirowałaby do wygrania wyborów ( coś znacznie praktyczniejszego niż TS - nie sprawdza się w praktyce ) , ale to chyba UTOPIA .. :-(
demeryt_69
Zadłużają nas decydenci - biedactwo :)
onlyv8engine odpowiada demeryt_69
taki jesteś mundry, to spróbuj powiedzieć i zrobić że nie będziesz spłacał długów zaciąganych przez rządy?
(usunięty)
(wiadomość usunięta przez moderatora)
(usunięty)
(wiadomość usunięta przez moderatora)
olo1963
Bardzo dobry tekst, ukazujący w sposób prosty, przejrzysty problem niepotrzebnego zadłużania całego społeczeństwa. PRZERAŻENI utrata poparcia POLITYCY pod wpływem propagandy pokazujących WSZYSTKICH GŁODUJĄCYCH PRZEDSIĘBIORCÓW (szczególnie stomatologów) woleli dawać kasę która w większości zaległa teraz na Bardzo dobry tekst, ukazujący w sposób prosty, przejrzysty problem niepotrzebnego zadłużania całego społeczeństwa. PRZERAŻENI utrata poparcia POLITYCY pod wpływem propagandy pokazujących WSZYSTKICH GŁODUJĄCYCH PRZEDSIĘBIORCÓW (szczególnie stomatologów) woleli dawać kasę która w większości zaległa teraz na rachunkach bankowych i w skarpetach. Oczywiście w wielu przypadkach pomoc była niezbędna ale powinna być wnikliwie analizowana a tu potraktowano to jak 500 plus. NA SZCZĘŚCICIE CAŁY ZACHÓD TEZ OGŁUPIAŁ . To pozorna i krótkotrwała korzyść i demoralizacja tak przedsiębiorców jak i pracowników.(szczególnie w USA)
kenn
Nie chodzi o ogłupianie tylko. To właśnie jest plan zachodu, że tak powinno być. Spodziewaj się dalszych rewelacji, konsekwentnie prowadzących do mega-inflacji - to był oczywisty rezultat zerowych stóp procentowych.

Skąd rekordy na rynkach finansowych i nieruchomości w absurdalnych cenach?

Powiązane: Gospodarka i dane makroekonomiczne

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki