Rosnące stopy procentowe powodują, że automatycznie rośnie limit maksymalnego oprocentowania kredytów i pożyczek. Wkrótce cięcie czeka jednak zapewne drugi element składający się na koszt pożyczanego pieniądza – opłaty i prowizje. Sprawdzamy, jakie zmiany przyniesie kolejna „antylichwa”.

W ostatnich dniach grudnia do Sejmu trafił rządowy projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania lichwie. Przewiduje on kolejne obniżenie limitów kosztów pozaodsetkowych w kredytach konsumenckich, a także dodatkowe regulacje dotyczące pożyczek udzielanych w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego.

Przypomnijmy, że ilekroć zaciągamy kredyt gotówkowy czy pożyczkę-chwilówkę, płacimy zwykle odsetki za wypożyczony kapitał oraz dodatkowe opłaty. Te elementy składają się na łączny koszt pieniądza. Oba są limitowane.

Error 503 Backend fetch failed

Backend fetch failed

Guru Meditation:

XID: 579340242

Varnish cache server

Regulacje ograniczające maksymalny koszt pożyczanego pieniądza mają w Polsce tradycję sięgającą 2006 r. Ograniczono wówczas wysokość odsetek naliczanych w przypadku kredytów konsumenckich, wiążąc je ze stopą lombardową NBP. W momencie wejścia ustawy w życie limit wynosił 23 procent. Obecnie granicę stanowi dwukrotność sumy stopy referencyjnej NBP i 3,5 pp.

W 2016 r. weszła w życie „ustawa antylichwiarska 2.0”, w której zawarto istotne ograniczenia kosztów pozaodsetkowych kredytu. Wkrótce po wybuchu pandemii, w marcu 2020 r., w ramach ustawy antykryzysowej zaproponowano nowe, niższe limity kosztów pozaodsetkowych pożyczek i kredytów. Miały one działać tylko podczas zawirowań i w założeniu chronić konsumentów przed popadnięciem w finansowe pułapki w czasach spodziewanego kryzysu gospodarczego. Tymczasowe rozwiązanie wygasło 1 lipca 2021 r. i od tego momentu ponownie:

• pozaodsetkowe koszty (rozumiane bardzo szeroko – wszystko poza odsetkami) nie mogą przekroczyć 25 proc. kwoty pożyczki i 30 proc. za każdy rok trwania umowy,
• wszystkie koszty łącznie nie mogą przekroczyć równowartości całkowitej kwoty kredytu.

Trafiający właśnie do parlamentu projekt można nazwać „antylichwą 3.0”. Jeśli jednak trzymać się precyzyjnie umownej numeracji, to dokument ten byłby czwartym z kolei. Jedna z prób wprowadzenia ostrzejszych limitów kosztów w poprzedniej kadencji parlamentu zakończyła żywot w „legislacyjnej lodówce”.

Ile może kosztować teraz pożyczka?

Po serii podwyżek stóp procentowych limit oprocentowania kredytów i pożyczek wzrósł z 7,2 proc. do 11,5 proc. W przypadku krótkoterminowych zobowiązań wpływ wyższego limitu oprocentowania na łączny koszt jest niewielki. Pierwsze skrzypce w tym przypadku odgrywają opłaty i prowizje.

Spójrzmy na przykład. Jeszcze we wrześniu 2021 r. maksymalny koszt pożyczenia 1000 zł na 30 dni wynosił 280,58 zł. W styczniu 2022 r., już po uwzględnieniu podwyższonych limitów, sięga on 284,11 zł. Niecałe czery złote różnicy to efekt wyższego oprocentowania.

Przygotowaliśmy aktualną symulację maksymalnego kosztu pożyczki dla kilku krótkoterminowych scenariuszy. Zakładamy w niej, że wypłata następuje jednorazowo, a spłata zobowiązania odbywa się w jednej racie na koniec okresu kredytowania.

Ile będzie mogła kosztować pożyczka po zmianach?

Nowa wersja ustawy antylichwiarskiej wprowadzi podział limitów na dwa scenariusze:

1. W przypadku kredytów o okresie spłaty krótszym niż 30 dni limit kosztów pozaodsetkowych to 5 proc. całkowitej kwoty kredytu.
2. W pozostałych przypadkach:

• pozaodsetkowe koszty nie mogą przekroczyć 10 proc. kwoty pożyczki i 10 proc. za każdy rok trwania umowy,
• wszystkie koszty łącznie nie mogą przekroczyć 45 proc. całkowitej kwoty kredytu.

Największe zmiany dotkną zatem krótkoterminowych pożyczek-chwilówek. Obecnie za pożyczone 1000 zł na 15 dni zapłacimy maksymalnie 267 zł (opłat i odsetek). Pod rządami nowej ustawy granica znalazłaby się na poziomie niecałych 55 zł.

Przy dłuższych okresach spłaty różnice również byłyby istotne. Za 5 tys. zł pożyczone na rok obecnie kredytobiorca zapłaci maksymalnie 3325 zł. Po cięciu ustawowych limitów górna granica kosztu wyniosłaby 1575 zł, czyli spadłaby o połowę.

Podobnie, jak w przypadku poprzednich zmian w regulacjach dotyczących kosztu kredytu konsumenckiego zaniepokojenie wyrażają instytucje pożyczkowe. „Rozwiązania zaproponowane przez projektodawcę, w opinii członków Związku, trwale zdestabilizują rynek kredytu konsumenckiego i w żadnym aspekcie nie podniosą poziomu ochrony konsumentów. Przyczynią się za to do wzrostu szarej strefy finansowej i patologizacji rynku finansowego” – wskazał w komunikacie z grudnia 2021 r. Polski Związek Instytucji Pożyczkowej.

Źródło: