To był symboliczny koniec komunizmu w Polsce. W ten sposób historycy oceniają odzyskanie korony przez orła w godle państwowym, której pozbawili go komuniści. 25 lat temu, 29 grudnia 1989 roku Sejm przegłosował nowelizację konstytucji, w której znalazł się zapis dotyczący nowego godła państwowego. Miał to być wizerunek orła białego w koronie w czerwonym polu.
Prof. Nałęcz: 25 lat temu zlikwidowano PRL, a orzeł odzyskał koronę
25 lat temu Sejm zlikwidował PRL i przywrócił historyczną nazwę państwa Rzeczpospolita Polska. 29 grudnia w 1989 roku znowelizowano konstytucję. To był bardzo ważny symboliczny krok - uważa historyk prof. Tomasz Nałęcz, doradca prezydenta Bronisława Komorowskiego.
Lawina wolności obejmowała kolejne dziedziny życia nie tylko politykę, ale także przekształcenia społeczne i gospodarcze, więc zmiana godła było konsekwencją wcześniejszych wydarzeń - mówi Nałęcz.
Orzeł był symbolem polskiej państwowości od początku naszych dziejów - przypomina.
To był tradycyjny znak najpierw dynastii piastowskiej, a potem królestwa. Orzeł to silny, majestatyczny ptak - dodaje historyk.
Polacy zawsze byli bardzo przywiązani do swoich symboli narodowych. Nasza historia była szczególnie dramatyczna, bo gdy łopotały nad Polską złowrogie czarne orły, to my i właśnie przez nasze symbole utrzymywaliśmy tożsamość narodową - wyjaśnia Nałęcz.
Zmiana zaczęła obowiązywać 31 grudnia, a więc rok 1990 Polska rozpoczęła z orłem w koronie i nową nazwą państwa Rzeczpospolita Polska.
Orzeł był herbem Piastów, czyli pierwszych władców Polski. Najstarszy zachowany wizerunek jest na monetach Bolesława Chrobrego, pochodzi z XI wieku. Jako oficjalny herb był używany przez Przemysła II w 1295 roku.
Wizerunek orła wykorzystywano na pieczęciach, tarczach, chorągwiach i herbach książąt piastowskich. Jego forma graficzna zmieniała się, ale przez stulecia pozostał jako symbol polskiej państwowości.
Dziś godłem Polski jest biały orzeł w złotej koronie, ze złotymi szponami i dziobem z głową zwróconą w prawo w czerwonym polu.
Symboliczny kres komunizmu w Polsce
Prezes Instytutu Pamięci Narodowej, doktor Łukasz Kamiński podkreśla, że miało to niezwykle symboliczną wymowę.
Zdaniem szefa IPN, był to kres Polski Ludowej, a jako państwo narodziła się III Rzeczpospolita. Historyk dodaje, że choć proces przechodzenia z PRL-u do demokracji trwał jeszcze co najmniej do wyborów z 1991 roku, to przywracając koronę postawiono wyraźną granicę i wskazano, że Polska nawiązuje do tradycji niepodległościowej.
Historyk, profesor Wojciech Roszkowski przypomina, że orzeł w koronie był jasnym sygnałem dla społeczeństwa.
Komuniści koronę odebrali więc, podkreśla naukowiec, jej przywrócenie było dowodem, że Polska jest krajem wolnym i suwerennym i zaczyna funkcjonować jako nowe państwo.
Komunistyczne władze już pod koniec II wojny światowej, w 1944 roku, usunęły koronę z głowy orła. Ostatecznie została ona przywrócona 31 grudnia 1989 ustawą z dnia 29 grudnia. Nowy wzór godła został wprowadzony jednak dopiero 22 lutego 1990 roku.
Informacyjna Agencja Radiowa IAR W.Banach&M.Dydliński/K.P.
