Kontynuujemy ranking regionów i powiatów. Pokazujemy w nim, które powiaty dokonały największego skoku gospodarczego w ostatnich latach. Drugi etap wyścigu o tytuł lidera spójności w województwie wielkopolskim wygrał powiat pleszewski. W dolnośląskim liderem wzrostu jest powiat wrocławski.
Rozwój danego terenu mierzony jest najczęściej wskaźnikiem średnich dochodów na jednego mieszkańca (PKB per capita). W przypadku Polityki Spójności UE można, a nawet należy, wziąć pod uwagę wiele innych wskaźników i zjawisk, które obrazują postęp i zmiany zachodzące w poszczególnych regionach oraz mniejszych jednostkach terytorialnych. Celem rankingu i sporządzanych na jego potrzeby podsumowań jest pokazanie przełożenia i oddziaływania unijnej Polityki Spójności na konkretne obszary życia mieszkańców poszczególnych regionów oraz mniejszych jednostek terytorialnych (w przypadku Polski – powiatów, tj. jednostek mniejszych niż podregiony NUTS 3 – w Polsce są 73 jednostki NUTS 3 oraz 314 powiatów).
O rankingu
Dane rankingu publikowane będą w ośmiu odcinkach, w każdym po dwa regiony NUTS 2, tj. województwa. Ostatni, dziewiąty, odcinek będzie podsumowaniem i zestawieniem wszystkich regionów/powiatów i danych. Spośród powiatów wyłonimy „Liderów spójności”, dla wybranych zorganizujemy wyjazd studyjny do siedziby Komisji Europejskiej lub na europejskie wydarzenie związane z Polityką Spójności.
Ranking wraz z towarzyszącymi opracowaniami jest sporządzony na podstawie danych dostępnych w Głównym Urzędzie Statystycznym – GUS. W przypadku regionów (NUTS 2) weźmiemy pod uwagę:
- liczbę firm, które ponoszą nakłady na B+R, inwestują w innowacje, dynamikę tych zmian w ciągu 5 lat poprzedzających sporządzenie raportu,
- bezrobocie młodych oraz dane dotyczące młodych, którzy nie uczą się ani nie pracują, dynamikę tych zmian w ciągu 5 lat poprzedzających sporządzenie raportu,
- PKB/mieszkańca i zmianę PKB/mieszkańca w ciągu ostatnich 5 lat,
- dynamikę wyludniania się regionów, migracje pomiędzy regionami i ich dynamikę w ciągu ostatnich 5 lat,
- wykorzystanie funduszy UE (EFS, ERDF),
- wskaźniki brane pod uwagę przez Komisję Europejską przy sporządzaniu Raportów Kohezyjnych (pod warunkiem dostępności danych w GUS).
W przypadku powiatów pod uwagę weźmiemy:
- dochody na jednego mieszkańca i ich dynamikę/zmiany,
- wykorzystanie funduszy (pomiar na bazie wydatków na współfinansowanie projektów UE),
- bezrobocie i dynamikę/zmiany,
- dzieci w placówkach wychowania przedszkolnego i dynamikę/zmiany,
- przyrost liczby przedsiębiorstw,
- dostęp do usług medycznych,
- inne dane, w tym te brane pod uwagę przez Komisję Europejską przy sporządzaniu Raportów Kohezyjnych (pod warunkiem dostępności danych w GUS).
Dane będą publikowane w formie raportów/podsumowań z komentarzami ekspertów i redakcji.
Ranking będzie doskonałym narzędziem do pokazania obszarów postrzeganych jako mniej rozwinięte w ich innym świetle, pokazania dynamiki i potencjału do rozwoju. Może stanowić impuls dla niektórych do zwrócenia uwagi na wybrane tereny postrzegane jako mniej rozwinięte pod kątem lokowania tam swoich przedsięwzięć i inwestycji. Będzie to również doskonała okazja do podjęcia debaty na temat efektów Polityki Spójności, jej realnego oddziaływania na życie mieszkańców.
Część II – wielkopolskie i dolnośląskie
– W drugiej części rankingu pod lupę wzięliśmy powiaty z wielkopolskiego i dolnośląskiego. Podobnie jak w pierwszej i tu chcieliśmy pokazać, które powiaty dokonały największego skoku gospodarczego w ostatnich latach – mówi Jerzy Morawski, analityk SpotData, współautor rankingu. – Wszystkie założenia rankingu pozostały bez zmian – dodaje.
Przy tworzeniu rankingu
zostało wziętych pod uwagę wiele obszarów, które Unia Europejska określa jako
istotne dla polityki spójności. Za najważniejszy wskaźnik przyjęliśmy zmianę
średniego miesięcznego wynagrodzenia brutto mierzonego stosunkiem do średniego
krajowego wynagrodzenia brutto. Na zagregowany wynik rankingu składają się
również takie wskaźniki jak liczba ludności, przyrost naturalny, stopa
bezrobocia, liczba lekarzy przypadających na 10 tys. mieszkańców, miejsca w
żłobkach na 1000 dzieci w wieku do 3 lat, liczba spółek handlowych, liczba
organizacji i stowarzyszeń, udział kobiet w organach prawodawczych – tłumaczy.
W większości przypadków pod uwagę brana była procentowa zmiana tych wskaźników
na przestrzeni ostatnich lat.
Liderzy
W województwie wielkopolskim liderem spójności jest powiat pleszewski, a zaraz za nim wśród powiatów wielkopolskich uplasowały się wrzesiński i nowotomyski. Oprócz wskaźnika wzrostu wynagrodzeń wszystkie te trzy powiaty pozytywnie wyróżniają się na tle województwa w obszarze ochrony zdrowia (wskaźniki dotyczące wzrostu liczby lekarzy), a także spadku stopy bezrobocia. Pod względem wzrostu płac powiat pleszewski nieznacznie ustępuje kilku innym wielkopolskim powiatom, jednak jego mocną stroną jest wysoki spadek bezrobocia, a także sektor pozarządowy (wysoki wzrost liczby organizacji społecznych).
W województwie dolnośląskim liderem wzrostu jest powiat wrocławski. Należy do ścisłej krajowej czołówki pod względem wzrostu płac, a także przyrostu naturalnego i procentowej zmiany liczby ludności. Zaraz za wrocławskim uplasowały się powiat oleśnicki oraz miasto Wrocław. Powiat oleśnicki szczególnie dobrze wypada pod względem wzrostu liczby ludności, a także udziału kobiet w organach prawodawczych. Mocną stroną Wrocławia jest natomiast wysoki wzrost liczby lekarzy, organizacji pozarządowych, spółek handlowych.
Metodologia
Dla każdego wybranego wskaźnika uszeregowaliśmy wszystkie powiaty w Polsce od najlepszego wyniku do najsłabszego i każdemu nadaliśmy rangę (najlepszy powiat może otrzymać maksymalnie 380 pkt, najsłabszy 1). W ten sposób każdy powiat otrzymał łącznie 10 rang (ocen) – osobną dla każdego wskaźnika (kategorii). Aby policzyć łączny wynik rankingu dla każdego powiatu, zsumowaliśmy wszystkie jego rangi, mnożąc je przy okazji przez wagi poszczególnych wskaźników.
Po co wskaźnikom nadaliśmy wagi? Poszczególne wskaźniki różnią się przydatnością dla oceny rozwoju gospodarczego powiatu. Na przykład duży spadek stopy bezrobocia może wynikać z wysokiej emigracji, a nie z rozwoju gospodarczego (dlatego ten wskaźnik ma wagę 0,05). Uznaliśmy, że najważniejszy, najbardziej obiektywny wskaźnik to średnie wynagrodzenie brutto w powiecie (dlatego wskaźnik ma wagę 0,55).
W związku z tym łączna liczba punktów powiatu nie jest zwykłą sumą jego wyników w poszczególnych kategoriach. Przed zsumowaniem wynik każdego powiatu w każdej kategorii został pomnożony przez wagę wskaźnika, a dopiero później dodany do łącznego wyniku. Dzięki temu dla łącznej oceny powiatu zmiana średniego wynagrodzenia znaczy więcej niż np. zmiana liczby ludności lub zmiana stopy bezrobocia.
W przypadku większości wskaźników powiaty zostały uszeregowane i ocenione według wzrostu danego wskaźnika (w przypadku stopy bezrobocia – spadku) na przestrzeni lat. W dwóch przypadkach (przyrost naturalny, udział kobiet w organach uchwałodawczych) został wzięty pod uwagę wyłącznie rezultat dla jednego roku (odpowiednio – 2019 i 2020).
