- stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz
- jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15.000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji.
foto: thetaXstock
Z regulacji ustawowych wynika, że w przypadku transakcji w obrocie profesjonalnym znaczenie ma jednorazowa wartość transakcji. Nie liczy się ilość płatności, tylko suma płatności wynikających z danej (pojedynczej) transakcji (umowy). Jeśli podmioty współpracują na podstawie umowy ramowej.
Każde kolejne zlecenie realizowane jest na podstawie jednej umowy. W takim przypadku każda płatność, której wartość łącznie z poprzednimi płatnościami przekroczy kwotę limitu w wysokości 15.000 euro, powinna być zrealizowana za pomocą przelewu.
Od czasu obowiązywania wspomnianej regulacji prawnej obowiązek przyjmowania i dokonywania płatności poprzez rachunek bankowy nie jest związany z żadną sankcję. Przedsiębiorca naruszający powyższy obowiązek nie spotka się zatem – z tego powodu – z żadnymi sankcjami karnymi na gruncie u.s.d.g.
 | » Gotówka i przelew w rozliczeniach z fiskusem |
Rejestr transakcji powinien być prowadzony przez instytucję obowiązaną w formie papierowej lub elektronicznej. Informacje o transakcjach przeprowadzanych przez instytucje obowiązane oraz dokumenty dotyczące transakcji są przechowywane przez okres 5 lat, licząc od pierwszego dnia roku następującego po roku, w którym dokonano ostatniego zapisu związanego z transakcją. Przekazując informacje do Głównego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF), instytucja obowiązana jest stosować formę papierową lub elektroniczną. Informacje przekazywane są odpowiednio:
- w terminie 14 dni po upływie każdego miesiąca kalendarzowego - w przypadku transakcji, o których mowa w art. 8 ust. 1 u.p.p.p. (tzn. gdy wartość transakcji przekracza równowartość 15.000 euro);
- niezwłocznie - w przypadku transakcji, o których mowa w art. 8 ust. 3 u.p.p.p. (tzn. gdy okoliczności wskazują, że może ona mieć związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu, ma obowiązek zarejestrować taką transakcję, bez względu na jej wartość i charakter).
- datę przeprowadzenia transakcji;
- dane identyfikacyjne stron transakcji, o których mowa w art. 9 ust. 1 i 2 u.p.p.p.;
- kwotę, walutę i rodzaj transakcji;
- numery rachunków, które zostały wykorzystane do przeprowadzenia transakcji, w przypadku transakcji z udziałem takich rachunków;
- uzasadnienie oraz miejsce, datę i sposób złożenia dyspozycji w przypadku przekazywania informacji o transakcji, o których mowa w art. 8 ust. 3 u.p.p.p.
Sankcje (z u.p.p.p.)
Kary pieniężne oraz przepisy karne zostały określone w rozdz. 7a u.p.p.p.. Podmiot obowiązany, który nie wypełnia obowiązków wynikających z ustawy, podlega karze pieniężnej, która jest nakładana przez GIIF w formie decyzji administracyjnej. Kara nie może być większa niż 750.000 zł. Ustalając wysokość kary pieniężnej GIIF uwzględnia rodzaj i zakres naruszenia, dotychczasową działalność instytucji obowiązanej oraz jej możliwości finansowe. Postępowanie toczy się na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego.
| »Szybkie przelewy Express Elixir startują na dobre |
Z powyższego przepisu wynika, iż wysokość sankcji może być bardzo dotkliwa, zwłaszcza, że zależy tylko i wyłącznie od nastawienia urzędnika. Przepisy wskazują bowiem tylko ogólnie, że wysokość sankcji będzie zależna od rodzaju oraz zakresu naruszenia, dotychczasowej działalności instytucji obowiązanej oraz jej możliwości finansowe, nie podając jednoznacznego kryterium.
Wydanie przepisów wykonawczych
Wydaje się jednak, że proces legislacyjny związany z u.p.p.p., nie został jednak do tej pory prawidłowo zakończony. Przy ostatniej nowelizacji ustawy (zmiana ustawy na mocy ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r.) zmieniono brzmienie art.13 u.p.p.p., który to artykuł dotyczy delegacji ustawowej, upoważniającej Ministra Finansów do wydania rozporządzenia wykonawczego. W zmianie ustawy przewidziano okres 12 miesięcy na wydanie przepisów wykonawczych. Tak więc minister właściwy do spraw instytucji finansowych powinien wydać najpóźniej do dnia 8 października 2010 r. rozporządzenie wykonawcze. Problem polega na tym, że nie wydał. W chwili obecnej obowiązuje wspomniane wyżej rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21 września 2001 r., które zostało znowelizowane po raz ostatni z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2004 r. Powstaje zatem pytanie, do których przepisów wykonawczych mają się stosować podmioty gospodarcze?
Odpowiedź na to pytanie może dać pismo GIIF z dnia 10 listopada 2009 r. : „Komunikat GIIF w sprawie zwolnienia z obowiązku rejestracji transakcji dla podmiotów obowiązanych”. GIIF wskazuje, że podmioty obowiązane do przekazywania informacji o podejrzanych transakcjach są z tego obowiązku zwolnione do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych, wydanych na podstawie art. 13 u.p.p.p. Moim zdaniem, ponieważ przepisy wykonawcze do znowelizowanego art.13 u.p.p.p. nie zostały jeszcze wydane, zwolnienie obowiązuje nadal.
Raport NIK „Informacja o wynikach kontroli realizacji przez Generalnego Inspektora Informacji Finansowej obowiązków w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu” z sierpnia 2011, wydany w sierpniu 2011 r.
Interesującą lekturą jest również raport NIK z sierpnia 2011 r. o wynikach kontroli funkcjonowania instytucji GIIK. NIK negatywnie ocenił (strony 22-24 raportu) niedostosowanie sposobu rejestrowania i przekazywania GIIF wymaganych informacji do wymogów znowelizowanej ustawy a przyczyny upatruje po stronie Ministra Finansów, który nie wydał aktu wykonawczego do ustawy. NIK wskazał, iż na skutek nowelizacji ustawy został rozszerzony katalog podmiotów obowiązanych. Do przekazywania informacji zobowiązane są m.in. osoby dokonujące transakcji gotówkowych o wysokości przewyższającej 15.000 euro. W raporcie NIK podkreślono, że osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, w tym przedsiębiorcy, którzy w dniu 22 października 2009 r. (data wejścia w życie większej części u.p.p.p.) stali się instytucjami obowiązanymi, do czasu wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych zostali na podstawie art. 18 ust.3 ustawy zmieniającej zwolnieni z obowiązku rejestracji transakcji podprogowych i przekazywania GIIF informacji o takich transakcjach.
W przypadku kontroli przeprowadzonej z upoważnienia GIIF zainteresowane osoby powinny się powołać na fakt niezakończenia procesu legislacyjnego, czego skutkiem jest brak podstaw do wymierzenia sankcji za nieprzesyłanie informacji o transakcjach ponadprogowych oraz podejrzanych.
Dorota Mościcka doradca podatkowy
Kancelaria LUCRUM, Wrocław
Źródło:
