Dłużnicy, od których komornik żąda opłat egzekucyjnych, mimo iż niczego od nich nie wyegzekwował, mogą powoływać się na niedawne orzeczenia Sądu Najwyższego. Dotyczą one jednak tylko tych dłużników, przeciwko którym egzekucje zostały wszczęte przed 13 listopada 2004 r., a więc przed zmianą ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.
Umorzenie po roku bezczynności
Postępowanie egzekucyjne umarza się z mocy samego prawa, jeżeli wierzyciel w ciągu roku nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania lub nie zażądał podjęcia zawieszonego postępowania. Termin powyższy biegnie od dnia dokonania ostatniej czynności egzekucyjnej, a w razie zawieszenia postępowania - od ustania przyczyny zawieszenia. Takie rozwiązanie przewiduje art. 823 Kodeksu postępowania cywilnego. Najczęściej umorzenie egzekucji na podstawie tego przepisu jest spowodowane tym, że wierzyciel nie jest w stanie wskazać komornikowi majątku dłużnika.
Komornikowi nie przysługuje uprawnienie do pobrania od dłużnika opłaty egzekucyjnej w wysokości 15% egzekwowanego świadczenia, jeżeli postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed 13 listopada 2004 r. i umorzone na podstawie art. 823 K.p.c. bez wyegzekwowania żadnej kwoty. Tak stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt III CZP 116/05.
Umorzenie na wniosek wierzyciela
Postępowanie egzekucyjne może być także umorzone na wniosek wierzyciela (art. 825 pkt 1 K.p.c.). Wniosek taki może zostać złożony przez wierzyciela w dowolnym czasie po wszczęciu egzekucji i komornik musi go uwzględnić.
Komornikowi, który umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 825 pkt 1 K.p.c. wszczęte pod rządami przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji w jej pierwotnym brzmieniu, nie przysługuje uprawnienie do ściągnięcia od dłużnika pozostałej części opłaty, jeżeli nie wyegzekwował żadnej kwoty. Wynika to z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt III CZP 115/05.
Sprawdź, kiedy wszczęto egzekucję
Osoby, które znalazły się w podobnej sytuacji, tj. egzekucje przeciw nim wszczęto przed 13 listopada 2004 r., a następnie zostały one umorzone, powinny w razie zażądania przez komornika całej opłaty egzekucyjnej złożyć do sądu rejonowego skargę na czynności komornika. Mają na to tylko 7 dni od doręczenia postanowienia komornika. Jeśli skarga nie została złożona, to nie ma już szans na powstrzymanie komornika od wyegzekwowania opłaty.
Sytuacja dłużników, przeciw którym egzekucje wszczęto po 12 listopada 2004 r. jest znacznie trudniejsza - z formalnego punktu widzenia komornik może żądać od nich opłat, mimo że niczego nie wyegzekwował i postępowanie zostało umorzone. Aby podważyć takie działanie komornika trzeba liczyć na to, że sąd rozpatrujący skargę zwróci się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem dotyczącym zgodności z Konstytucją kontrowersyjnych przepisów pozwalającym komornikom pobierać takie opłaty. Jeśli tego nie zrobi, dłużnikowi pozostanie składanie indywidualnej skargi konstytucyjnej. Szanse na sukces są duże, bo Trybunał Konstytucyjny 17 maja 2005 r. (sygn. akt P6/04) stwierdził, że uważa obecnie obowiązujące przepisy za niezgodne z Konstytucją, ale ze względów formalnych nie mógł ich wtedy uchylić, dlatego ciągle obowiązują. Więcej na temat wątpliwości związanych z pobieraniem opłat egzekucyjnych w artykule "Czy dłużnik może uniknąć płacenia komornikowi opłaty egzekucyjnej?", Gazeta Podatkowa nr 96(198) z dn. 1.12.2005 r.
Gazeta Podatkowa Nr 211 z dnia 2006-01-16
