Izrael złożył trzyfazową propozycję całkowitego zawieszenia broni, wycofania wojsk z zaludnionych obszarów Gazy oraz zakończenia konfliktu - poinformował w piątek prezydent USA Joe Biden. Według jego administracji propozycja jest "niemal identyczna" z tym, czego żądał Hamas jeszcze kilka tygodni temu.
Biden nakreślił złożoną propozycję podczas wystąpienia w Białym Domu. Jak powiedział, propozycja będąca owocem działań amerykańskiej dyplomacji zakłada w pierwszej fazie 6-tygodniowe całkowite zawieszenie broni, wycofanie wojsk z zaludnionych obszarów Strefy Gazy, uwolnienie większości zakładników oraz setek palestyńskich więźniów oraz dopuszczenie setek ciężarówek z pomocą humanitarną.
W tym czasie obie strony miałyby podjąć negocjacje na temat przejścia do drugiej fazy planu, tj. permanentnego zakończenia walk i całkowitego wycofania izraelskich wojsk ze Strefy Gazy. Ostatnią część planu stanowiłby "duży projekt odbudowy" palestyńskiego terytorium i uwolnienie wszystkich pozostałych zakładników.
Jak zaznaczył Biden, oferta została złożona przez izraelski rząd i przekazana za pośrednictwem Kataru przywódcom Hamasu i teraz do nich należy decyzja o dalszych krokach.
"Izraelczycy powinni wiedzieć, że mogą złożyć tę propozycję bez dodatkowego ryzyka dla własnego bezpieczeństwa, bo przetrzebili siły Hamasu przez ostatnie osiem miesięcy. W tym punkcie Hamas nie jest już zdolny do przeprowadzenia kolejnego (zamachu) 7 października" - powiedział prezydent. Zaznaczył jednak - czyniąc aluzję do skrajnie prawicowych członków rządzącej koalicji - że w izraelskim rządzie są ludzie przeciwni zakończeniu wojny, opowiadający się za permanentną wojną i okupacją Strefy Gazy, dla których los zakładników nie jest priorytetem. Wezwał jednak przywódców Izraela do pozostania przy tym planie.
Biden zaznaczył, że "nic tu nie jest łatwe" i sukces inicjatywy nie jest pewny.
"Potrzebuje waszej pomocy. Wszyscy, którzy chcą pokoju, muszą podnieść swoje głosy. Dajcie przywódcom do zrozumienia, że powinni przyjąć to porozumienie i urzeczywistnić je. (...) Czas zakończyć tę wojnę i zacząć +dzień po+" - apelował prezydent.
Zapowiedział, że USA weźmie udział w odbudowie zniszczonej Strefy Gazy i wraz z izraelskimi, palestyńskimi i arabskimi przywódcami zapewni to, że Hamas nie będzie mógł się ponownie uzbroić. Zaznaczył też, że rezultatem porozumienia może być normalizacja stosunków z Arabią Saudyjską i integracja w regionalne struktury powstrzymywania Iranu.
Jak powiedział podczas briefingu prasowego po wystąpieniu Bidena wysoki rangą przedstawiciel administracji USA, propozycja Izraela została przekazana Hamasowi w czwartek i jest "niemal identyczna z własną propozycją Hamasu sprzed zaledwie kilku tygodni".
"Więc jeśli tego chce Hamas, powinni przyjąć tę umowę. W przeciwnym wypadku, jeśli jego przywódcy chcą mieszkać głęboko pod ziemią, trzymając niewinnych zakładników, podczas gdy mieszkańcy Gazy cierpią, to wybór należy do nich" - zaznaczył. Dodał, że główną kwestią do rozwiązania między pierwszą i drugą fazą planu byłoby ustalenie warunków wymiany pojmanych przez Hamas izraelskich żołnierzy na palestyńskich więźniów. Ocenił również, że każda z faz trwałaby ok. 6 tygodni, a w Gazie powstałyby tymczasowe władze bez udziału Hamasu.
Do ogłoszenia propozycji przez Bidena dochodzi w dniu, kiedy izraelskie wojska potwierdziły, że weszły do centrum Rafah, ostatniego przyczółka Hamasu. Administracja USA wielokrotnie przestrzegała Izrael przed przeprowadzeniem dużej operacji wojskowej w mieście na granicy z Egiptem, gdzie schroniła się większość cywilów zbiegłych z pozostałej części Strefy Gazy.
Rząd Izraela: upoważniliśmy negocjatorów do przedstawienia planu rozejmu
"Rząd izraelski jest zjednoczony w pragnieniu uwolnienia naszych zakładników najszybciej, jak to tylko możliwe, i pracuje nad tym, by osiągnąć ten cel. Wobec tego premier upoważnił zespół negocjatorów, by przedstawił zarys (działań) na rzecz zrealizowania tego celu" - głosi oświadczenie.
Jak dodano w nim, Netanjahu podkreślił, że wojna nie zakończy się, dopóki nie zostaną osiągnięte wszystkie jej cele - w tym uwolnienie zakładników i zniszczenie możliwości militarnych i kierowniczych Hamasu. Zarys działań zaproponowany przez Izrael, "w tym warunkowe przejście od jednej fazy do drugiej, pozwala Izraelowi na utrzymanie tych zasad" - oznajmiła kancelaria premiera.
Nie jest jasne, czy propozycja, o której mówi to oświadczenie, jest tym samym planem, o którym poinformował w piątek prezydent USA Joe Biden. Kancelaria Netanjahu nie odniosła się wprost w swoim komunikacie do wystąpienia Bidena. Niemiej komunikat został opublikowany w Izraelu zaraz po przemówieniu amerykańskiego prezydenta, który ogłosił, że Izrael złożył propozycję wycofania wojsk z Gazy i zakończenia wojny.
Hamas pozytywnie ocenia plan zawieszenia broni przedstawiony przez prezydenta Joe Bidena
„Hamas potwierdza swoją gotowość do pozytywnego i konstruktywnego zajęcia się każdą propozycją opartą na trwałym zawieszeniu broni i całkowitym wycofaniu [sił izraelskich] ze Strefy Gazy, odbudowie [Gazy] i powrocie wysiedlonych do swoich miejsc, wraz z realizacją prawdziwej umowy o wymianie więźniów, jeśli okupant wyraźnie ogłosi zaangażowanie w realizację takiego planu” – stwierdziła grupa w oświadczeniu.
Z Waszyngtonu Oskar Górzyński (PAP)
osk/ kar/ wr/ awl/
