Unia Europejska i Ukraina przedłużyły do końca 2025 r. obowiązywanie umowy o liberalizacji przewozów towarowych, zezwalającej na wjazd ukraińskich ładunków do UE bez zezwolenia transportowego - poinformowała w czwartek Komisja Europejska.
Umowa o transporcie drogowym między UE a Ukrainą, która miała wygasnąć 30 czerwca, została przedłużona do 31 grudnia 2025 r. - przekazała KE.
O jej przedłużenie zaapelował jeszcze w środę, podczas spotkania Rady Stowarzyszenia UE–Ukraina w Brukseli, szef ukraińskiego rządu Denys Szmyhal, który przekonywał, że "będzie to miało kluczowe znaczenie dla gospodarki jego kraju". Premier Ukrainy przyznał, że rozmawiał na ten temat także z europejskimi partnerami, w tym komisarką UE ds. rozszerzenia Martą Kos. Ta zresztą zapewniła w późniejszej rozmowie z dziennikarzami, że KE pracuje nad rozwiązaniem, które "zostanie przedstawione przed wygaśnięciem terminu obowiązywania umowy".
Ostatecznie decyzja została przedstawiona w czwartek. O tym, że udało się przedłużyć umowę poinformowała także wicepremierka Ukrainy ds. integracji europejskiej i euroatlantyckiej Olha Stefaniszyna, która wzięła w Brukseli udział w szczycie biznesowym UE-Ukraina.
Porozumienie umożliwia Ukrainie płynniejszy tranzyt towarów przez kraje UE, ułatwiając jej dostęp nie tylko do rynku unijnego, ale i rynków światowych, a także pozwala ukraińskim przewoźnikom kontynuować działalność bez konieczności uzyskiwania dodatkowych zezwoleń.
Umowa została podpisana w czerwcu 2022 r., krótko po pełnowymiarowej inwazji Rosji na Ukrainę. Miała złagodzić skutki zamknięcia w wyniku wojny szlaków transportowych i rynków we wschodniej Ukrainie oraz umożliwić transport kluczowych towarów, takich jak paliwo i pomoc humanitarna, a jednocześnie ułatwić Kijowowi eksport towarów takich jak zboże, rudy metali i stal.
Jak poinformowała w czwartek KE, od czasu wejścia w życie porozumienia import drogowy z Ukrainy do UE zwiększył się o 42 proc., jeśli chodzi o wielkość, co przełożyło się na ponad 200 tys. dodatkowych ton towarów eksportowanych miesięcznie do Unii; i o 28 proc., jeśli chodzi o wartość. Z kolei eksport z UE do Ukrainy wzrósł o 37 proc. pod względem wielkości i dwukrotnie pod względem wartości. Przyniosło to korzyści obu gospodarkom - oceniła KE.
Umowa o bezwizowym transporcie została wyposażona w klauzulę o automatycznym sześciomiesięcznym przedłużeniu, chyba że jedna ze stron - czy to Ukraina, czy któreś z państw członkowskich - zgłosiłaby sprzeciw z trzymiesięcznym wyprzedzeniem i przedstawiła wyraźne dowody na to, że porozumienie spowodowało poważne zakłócenia na jej rynku drogowym. Umowa już wcześniej była przedłużana kilkakrotnie, co wywołało protesty niektórych przewoźników, w tym w Polsce, Słowacji, Czechach, Węgrzech i na Litwie. Rządy tych krajów nie sprzeciwiły się jednak przedłużeniu porozumienia. Teraz czwartkowa decyzja wydłużyła obowiązywanie umowy do końca roku.
Podobna umowa istnieje także między UE a Mołdawią.
Szłapka: Jeśli KE nie przedstawi nowej propozycji, od czerwca wrócą cła w handlu z Ukrainą
Minister ds. europejskich Adam Szłapka przypomniał w czwartek w Brukseli, że decyzją państw członkowskich 5 czerwca wygaśnie umowa o bezcłowym handlu z Ukrainą (ATM). Jeśli Komisja Europejska do tego czasu nie przedstawi nowej propozycji, handel UE-Kijów wróci do zasad sprzed wojny.
Minister powiedział, że jeśli chodzi o autonomiczne środki handlowe (ATM) wprowadzone przez UE po rozpoczęciu przez Rosję wojny w Ukrainie i umożliwiające bezcłowy wjazd wszystkich ukraińskich produktów do UE, to umowa - przedłużana kilka razy - ostatecznie wygaśnie 5 czerwca 2025 r.
Szłapka dodał, że chociaż strona ukraińska pyta o przedłużenie ATM-ów, to państwa członkowskie nie są w stanie tego zrobić, bo decyzja została już podjęta. Sytuację może zmienić nowe porozumienie, to jednak musi zostać przygotowane przez Komisję Europejską, w której kompetencjach leży unijny handel. "W sprawie ATM nic się nie da zrobić. Ale podobno KE prowadzi już prace nad nową umową, czekamy, żeby zobaczyć, co się w tej propozycji znajdzie" - powiedział polityk. Jak dodał, kluczowe z punktu widzenia państw członkowskich będzie to, żeby ewentualne nowe porozumienie nie zaburzało funkcjonowania rynku europejskiego.
Na pytanie dziennikarzy, czy w interesie polskiej prezydencji byłoby przedłużenie bezcłowego handlu z Ukrainą, Szłapka odpowiedział, że "rolą prezydencji jest położyć na stole propozycje KE i przeprowadzić na ich temat dyskusję". Minister dodał jednak, że według jego wiedzy wiele państw członkowskich już zaakceptowało decyzję o wygaszeniu ATM.
Jeśli nowa propozycja KE nie pojawi się na stole negocjacyjnym z UE, to obie strony wrócą do obowiązujących przed wojną reguł wynikających z umowy stowarzyszeniowej UE-Ukraina, wprowadzających pogłębioną i kompleksową strefę wolnego handlu (DCFTA). Porozumienie m.in. obniżało cła po obu stronach, upraszczało procedury celne i zbliżało ukraińskie i unijne procedury handlowe.
Przyjęte w czerwcu 2022 r. ATM-y, umożliwiające wjazd ukraińskich towarów rolnych do UE bez ceł, były przedłużane. Po protestach rolników w styczniu ub.r. Komisja Europejska zaproponowała po raz kolejny przedłużenie zawieszenia ceł, ale z dodatkowymi zabezpieczeniami, które miały chronić rynek UE. I tak wprowadzone zostały m.in. kwoty importowe dla szczególnie wrażliwych produktów rolnych - drobiu, jaj, cukru, owsa, kukurydzy, kaszy i miodu - i ustalono, że jeśli ich import przekroczy średnią wielkość importu odnotowaną w drugiej połowie 2021 oraz w całym roku 2022 i 2023, to możliwe będzie ponowne nałożenie ceł.
Z Brukseli Jowita Kiwnik Pargana (PAP)
jowi/ szm/
