Partnerem publikacji jest Parlament Europejski
UE osiągnie gotowość obronną do 2030 r. – wynika z unijnych założeń. Parlament Europejski (PE) popiera plan zakładający, że do tego czasu kraje unijne będą produkowały broń niezbędną do ochrony terytorium UE, wypracują procedury graniczne, dostosują infrastrukturę transportową do potrzeb obronności i w ciągu 2 lat osiągną zdolność sprawnego przemieszczania wojsk i sprzętu wojskowego, gdyż współczesne starcia militarne wygrywa się przede wszystkim logistyką. W dobie negocjowania budżetu UE na lata 2028–2034 realizacja tych planów stoi jednak pod znakiem zapytania.
Gotowość obronna
Od kilku lat UE znajduje się pod presją, która ma dezintegrujący wpływ na kraje członkowskie. Ataki hybrydowe i cybernetyczne, zalew dezinformacji, nasilająca się migracja osłabiają odporność społeczną UE – wskazywała Angelika Chomicka, członkini gabinetu Andriusa Kubiliusa, unijnego komisarza od 2024 r. odpowiedzialnego za obronę UE i przestrzeń kosmiczną, podczas konferencji „Bezpieczna Europa – rozmowa o przyszłości europejskiego bezpieczeństwa” w Centrum Multimedialnym Europa Experience w Warszawie. Przeważającą część uczestników spotkania stanowili studenci z nauczycielami akademickimi, reprezentanci czterech polskich uczelni.
Czy Europa jest gotowa na konflikt militarny? Przypomniano diagnozę Marka Ruttego, sekretarza generalnego NATO, który ocenia, że „nie jesteśmy w stanie wojny, ale też nie żyjemy w pokoju”. Obecnie finansowy wymiar utrzymywania pokoju spoczywa na poszczególnych krajach UE, ale PE debatuje, jak wspierać je w budowaniu ich potencjału obronnego. Negocjacje nad komponentem obronnym w nowym budżecie UE na lata 2028–2034 to jeden z wielu punktów do uzgodnienia. Kraje oszczędne (tzw. skąpcy), czyli Niemcy, Holandia, Dania, Szwecja, Finlandia i Austria, proponują optymalizację wydatków. Z kolei „przyjaciele spójności”, czyli nieformalna grupa 17 państw, w tym Polska, Hiszpania, Włochy, Rumunia, postulują powiększenie puli środków na spójność UE, w tym na zbrojenia.
PE wiele już razy debatował nad planem Komisji Europejskiej dotyczącym dozbrajania Europy. Pod koniec 2025 r. europosłowie zdecydowaną większością głosów zaaprobowali pakiet legislacyjny odzwierciedlający strategię zbrojeniową Readiness 2030 (Gotowość 2030) i rezolucje wspierające jej realizację. Przewiduje ona umożliwienie krajom członkowskim zwiększenia wydatków wojskowych, np. o 1,5 proc. PKB rocznie, poza obowiązującą procedurą nadmiernego deficytu, a także uruchomienie specjalnego mechanizmu SAFE oferującego członkom UE 150 mld euro w formie pożyczek na inwestycje obronne. Readiness 2030 zakłada też przekierowanie części środków z obecnego budżetu UE, w tym z Funduszu Spójności, na cele związane z szeroko pojętym bezpieczeństwem, a także mobilizowanie kapitału prywatnego przez pogłębienie unijnego rynku finansowego, aby prywatne środki mogły większym strumieniem płynąć do europejskiego sektora obronnego. Z kolei KE pracuje też nad zmianą polityki kredytowej Europejskiego Banku Inwestycyjnego, aby skuteczniej wspierać projekty o charakterze obronnym lub o podwójnym przeznaczeniu (dual use).
Obecnie kraje członkowskie NATO objęte są ochroną wynikającą z „planów ewentualnościowych” Sojuszu. Chodzi o scenariusze działania wojsk NATO w przypadku zewnętrznej agresji na którekolwiek z państw członkowskich Sojuszu. W lipcu 2023 r. podczas szczytu NATO w Wilnie tak je pogłębiono i rozszerzono, że przybrały postać kompleksowych planów obronnych. Nowe zamierzenia NATO dokładnie określają, które wojska, w jakim czasie i w jakiej liczbie mają bronić konkretnych odcinków wschodniej flanki NATO, zamiast – jak dotychczas – czekać na rozwój agresji i podejmować działania reaktywne – informował Michał Szczerba, poseł do Parlamentu Europejskiego i członek Komisji Bezpieczeństwa i Obrony PE.
Mobilność wojskowa
W październiku 2026 r. podczas Warsaw Security Forum gen. Alexus Grynkewich, naczelny dowódca sił sojuszniczych NATO w Europie, ogłosił nową koncepcję strategiczną, tzw. „Teorię zwycięstwa”. Przewiduje ona niedopuszczenie do zajęcia jakiegokolwiek terytorium NATO metodą faktów dokonanych. Będzie to możliwe dzięki ciągłym analizom wywiadowczym, które odpowiednio wcześnie zasygnalizują zagrożenie i umożliwią szybką mobilność sił lądowych w celu powstrzymania natarcia wroga i odparcia ataku, a następnie osiągnięcie przewagi na lądzie, w powietrzu i na morzu.
Spójny z zamierzeniami NATO jest unijny projekt „wojskowego Schengen”. M. Szczerba zapowiedział, że do końca 2026 r. wprowadzone zostaną takie zmiany przepisów, które zlikwidują biurokratyczne bariery graniczne dla logistyki militarnej, która ma przecież działać błyskawicznie w obliczu zagrożenia. Nowe unijne przepisy pomogą też zidentyfikować „newralgiczne punkty infrastrukturalne” (mosty, drogi, wiadukty spełniające normy dla ciężkiego sprzętu), by je wzmocnić przy wsparciu funduszy z budżetu UE.
Przez terytorium Polski przebiegać będą trzy z czterech kluczowych korytarzy mobilności wojskowej. Dla realizacji tych przedsięwzięć w UE zostanie powołana specjalna grupa ds. mobilności wojskowej, a w polskim rządzie dedykowany koordynator. Przyszły, 2027 r. ma być czasem likwidacji dotychczasowych barier biurokratycznych, z którymi dotąd borykał się transport wojskowy w UE. Będzie to pierwszy etap dochodzenia do „wojskowego Schengen”. Natomiast nowe regulacje, przyjęte przez PE, mają w pełni zafunkcjonować w roku 2028. Europoseł M. Szczerba przewiduje, że ich realizacja będzie wspierana finansowo z nowego budżetu unijnego.
Partnerem publikacji jest Parlament Europejski
